Polub nas na Facebooku
Czytasz: Poligynia (wielożeństwo) – na czym polega i dlaczego jest praktykowane?

Poligynia (wielożeństwo) – na czym polega i dlaczego jest praktykowane?

meżczyzna całowany w policzek przez dwie kobiety, poligynia

Fot. narvikk / Getty Images

Poligynia, zwana także wielożeństwem, jest formą małżeństwa, w którym jeden mężczyzna posiada więcej niż jedną żonę równocześnie, a dla każdej z kobiet jest jedynym mężem. Związki takie praktykowane są w wielu kulturach. W niektórych krajach uznawane są przez prawo cywilne.

Poligynia (inaczej poliginia) stanowi formę poligamii, z którą często jest błędnie utożsamiana, ponieważ najczęściej to właśnie mężczyzna związany jest z wieloma kobietami. W niektórych regionach świata praktykowane są jednak także inne typy małżeństw poligamicznych. Należą do nich poliandria (związek jednej kobiety z wieloma mężczyznami) i poligynandria (związek kilku kobiet z kilkoma mężczyznami). Tego rodzaju małżeństwa nie są wprawdzie usankcjonowane prawnie w żadnym z krajów, ale zezwala na nie prawo zwyczajowe w danych społecznościach.

Skala zjawiska poligynii

Przed wiekami poligynia praktykowana była w większości poznanych kultur, także wśród Słowian i innych plemion żyjących na terenie Europy. Obecnie w najbardziej liczebnych społeczeństwach dopuszczalne są wyłącznie małżeństwa monogamiczne. Kultury takie stanowią jednak zaledwie kilkanaście procent pośród setek innych, w których poligynia jest dopuszczalna na mocy prawa zwyczajowego lub cywilnego. Nie oznacza to oczywiście, że wszyscy należący do nich mężczyźni posiadają wiele żon. Większość żyje w związkach monogamicznych, ponieważ na posiadanie dużej rodziny pozwolić mogą sobie tylko najzamożniejsi obywatele o wysokim statusie społecznym.

Poligynia jest usankcjonowana prawnie w krajach, w których dominującą religią jest islam – na Bliskim Wschodzie i Afryce Północnej. W wielu azjatyckich państwach (np. w Indiach) muzułmanie mogą oficjalnie zawierać małżeństwa poligyniczne, ale nie są one legalne w przypadku przedstawicieli innych wyznań. W krajach należących do chrześcijańskiego kręgu kulturowego z doktryną religijną zgodna jest wyłącznie monogamia. Mimo to prawo zwyczajowe dopuszcza poligynię w większości państw południowoafrykańskich. W Wielkiej Brytanii i Australii uznawane są małżeństwa poligyniczne zawarte poza granicami państwa. Związki takie zakazane są w Europie (w tym w Polsce), na terenie obu Ameryk oraz Północnej Azji. Poligynia zdarza się wprawdzie w niektórych społecznościach, np. wśród mormonów, ale w świetle prawa jest ona nielegalna.

Na czym polegają małżeństwa poligyniczne?

Z założenia w małżeństwach poligynicznych wszystkie żony powinny cieszyć się takim samym zainteresowaniem (w tym seksualnym) ze strony męża, mieć jednakowe prawa i identyczny standard życia. Teoretycznie małżeństwo nie ogranicza osobistych swobód kobiet, mogą one w nie dobrowolnie wstąpić i mają możliwość z niego zrezygnować. W praktyce idee poligynii realizowane są na świecie w różny sposób.

Najczęściej spotykana jest poligynia siostrzana, w której żony jednego mężczyzny są ze sobą blisko spokrewnione. Wówczas kobiety zwykle współdziałają ze sobą, wspierają się nawzajem, a relacje z mężem układają się harmonijnie. Jeśli pomiędzy małżonkami nie ma pokrewieństwa, częściej występuje poligynia hierarchiczna, w której jedna z żon ma więcej praw od pozostałych (np. ta, która jako pierwsza urodziła syna) i często posiada nad nimi władzę. Z kolei w poligynii nierezydencjalnej (kiedy żony mają własne domy) kobiety mają z reguły więcej swobód niż te, które żyją z mężem w jednym domostwie. Zdarzają się też małżeństwa otwarte, w których żony mają prawo do kontaktów seksualnych z innymi mężczyznami. Całkowicie odmienną formą poligynii są haremy, w których prawa kobiet są mocno ograniczone.

Polecamy: Poliamoria – zasady i reguły związku poliamorycznego, kim są poliamoryści?

Kiedy pary powinny skorzystać z pomocy terapeuty? Dowiesz się tego filmu:

Zobacz film: Dlaczego pary nie chcą skorzystać z pomocy terapeuty? Źródło: Dzień Dobry TVN

Korzyści płynące z poligynii i jej wady

Poligynia najprawdopodobniej rozwinęła się z powodów biologicznych i utrzymała ze względu na płynące z niej korzyści ekonomiczne, społeczne i zdrowotne. Uzasadnieniem małżeństw poligynicznych są:

  • wyższe możliwości reprodukcyjne mężczyzn niż kobiet – poligynia zapewnia większą wydajność reprodukcyjną danej rodzinie;
  • większe szanse na przeżycie potomstwa w trudnych warunkach przyrodniczych – dzięki poligynii mężczyzna zachowuje normalną aktywność seksualną, podczas gdy młoda matka może odzyskać siły po połogu, utrzymać laktację (ta zanika w przypadku kolejnej ciąży) i poświęcić uwagę dziecku przy wsparciu pozostałych żon;
  • chwiejność równowagi płci – poligynia jest rozwiązaniem w sytuacji, gdy np. na skutek wojen dochodzi do deficytu mężczyzn.

Zaletą wielożeństwa jest fakt, że w na rzecz dobrobytu wspólnego gospodarstwa współpracuje wiele osób, co przekłada się na standard ich życia. Taka forma małżeństwa występuje najczęściej w kulturach, które nie przewidują dla kobiet żadnych ról społecznych i możliwości osobistego rozwoju. Z tego powodu status jednej z żon w dostatniej poligynii często jest dla nich bardzo atrakcyjny.

Poligynia nie jest pozbawiona wad (abstrahując nawet od tych etycznych aspektów, które mogą budzić sprzeciw w kulturze Zachodu). Mimo demokratycznych założeń małżeństwa takie są bardziej narażone na spory czy zazdrość seksualną niż związki monogamiczne. Do napięć prowadzić może także fakt, że w społeczeństwach akceptujących wielożeństwo niektórzy mężczyźni są uprzywilejowani kosztem innych. Dysproporcje te są przyczyną nieustającej konkurencji między nimi, w tym konfliktów i wojen.

Bibliografia:

  1. W. Wiebke, Kobieta w islamie, Warszawa 1982.
  2. T. Szlendak, Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie, Warszawa 2011.
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Rodzaje związków między kobietą a mężczyzną - poligamia i monogamia
Rodzaje związków między kobietą a mężczyzną - poligamia i monogamia Dzień Dobry TVN
Poliamoria w Polsce – jak wygląda ten rodzaj miłości w praktyce?
Poliamoria w Polsce – jak wygląda ten rodzaj miłości w praktyce? Dzień Dobry TVN
Poliandria (wielomęstwo) – na czym polega i gdzie jest praktykowana?
Poliandria (wielomęstwo) – na czym polega i gdzie jest praktykowana? TVN zdrowie
Związek poligamiczny: jego rodzaje, uwarunkowania kulturowe i przyczyny
Związek poligamiczny: jego rodzaje, uwarunkowania kulturowe i przyczyny TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego