Polub nas na Facebooku
Czytasz: Oftalmoplegia (porażenie międzyjądrowe) – przyczyny, obraz kliniczny i leczenie

Oftalmoplegia (porażenie międzyjądrowe) – przyczyny, obraz kliniczny i leczenie

Mężczyzna w czasie badania wzroku

Fot: andresr / gettyimages.com

Oftalmoplegia to zespół objawów w obrębie narządu wzroku, którego występowanie związane jest z chorobami ośrodkowego układu nerwowego. Powoduje zaburzenia widzenia pod postacią dwojenia i oczopląsu.

Oftalmoplegia, nazywana inaczej porażeniem międzyjądrowym, jest wtórnym objawem choroby ośrodkowego układu nerwowego. Niezależnie od jej przyczyny i przebiegu, zespół ten pojawia się, gdy uszkodzeniu ulega tzw. pęczek podłużny przyśrodkowy.

Objawy oftalmoplegii

Obraz kliniczny oftalmoplegii jest bardzo charakterystyczny i patognomoniczny. Sformułowanie to oznacza, że pojawienie się takiej właśnie kombinacji objawów jednoznacznie wskazuje na rodzaj i umiejscowienie procesu chorobowego.

Objawy oftalmoplegii rozwijają się stopniowo i zależą od stopnia uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Początkowo mogą mieć małe, niezauważalne wręcz, natężenie, z czasem stają się uciążliwe dla chorego i widoczne dla otoczenia.

Jeśli nie występują żadne inne objawy choroby, chory zgłasza się najczęściej do okulisty. Skarży się na dwojenie (podwójne widzenie) podczas patrzenia w bok (w jedną, określoną stronę). Zjawisko to przeszkadza mu w normalnym funkcjonowaniu, jest uciążliwe i niepokojące. Chory może też poinformować lekarza, że jego otoczenie lub on sam zauważył nieprawidłowość w ustawieniu oka (zezowanie) podczas spoglądania w danym kierunku.

Podczas badania okulistycznego stwierdza się ograniczenie ruchomości jednej z gałek ocznych. Jeśli objaw dotyczy przykładowo oka lewego, to podczas patrzenia w prawo nie podąża ono za kierunkiem spojrzenia, czyli w stronę nosa, tylko ustawia się w położeniu pośrednim (tak jakby patrzyło bardziej na wprost). Objaw ten (zaburzenia przywodzenia gałki ocznej) występuje jednocześnie z innym charakterystycznym symptomem – oczopląsem pojawiającym się w drugim (w powyższym przykładzie – prawym) oku. Kieruje się ono prawidłowo w stronę prawą, ale jednocześnie pojawia się oczopląs, czyli szybkie, niezależne od woli człowieka, ruchy. Oczopląs ma w takich wypadkach charakter poziomy, tzn. mimowolne ruchy odbywają się w płaszczyźnie poziomej. Przy kierowaniu oczu w stronę przeciwną, a także ku górze i ku dołowi, nie stwierdza się zwykle żadnych nieprawidłowości.

Mechanizm powstawania oftalmoplegii

Oftalmoplegia nazywana jest inaczej porażeniem międzyjądrowym, ponieważ jej bezpośrednim powodem jest jednostronne uszkodzenie pasma nerwowego, nazywanego w nomenklaturze anatomicznej pęczkiem podłużnym przyśrodkowym. Łączy ono jądra (w uproszczeniu: ośrodki mózgowe) dwóch nerwów zawiadujących ruchami gałki ocznej: nerwu odwodzącego i okoruchowego. Będący efektem uszkodzenia brak właściwej komunikacji między wymienionymi dwoma jądrami powoduje brak koordynacji oraz ograniczenie działania mięśni zewnętrznych oka i wystąpienie opisanych powyżej objawów. Problem ten nie wynika więc bezpośrednio z jakiegokolwiek uszkodzenia czy wady w obrębie narządu wzroku, ale jest spowodowany nieprawidłowym działaniem konkretnego elementu ośrodkowego układu nerwowego. Dlatego osoby z porażeniem międzyjądrowym po wstępnym rozpoznaniu tego zespołu są kierowane do poradni neurologicznej, w której wykonuje się dalszą diagnostykę i podejmuje właściwe leczenie.

Przyczyny oftalmoplegii

Oftalmoplegia jest najczęściej spowodowana przez schorzenia, takie jak:

  • stwardnienie rozsiane (typowe dla tej choroby jest występowanie porażenia międzyjądrowego obustronnie),
  • zaburzenia krążenia mózgowego (spowodowane na przykład miażdżycą),
  • jamistość opuszki (jest to wada wrodzona rdzenia przedłużonego),
  • encefalopatia alkoholowa,
  • zatrucia substancjami toksycznymi lub niektórymi lekami.

Dokładne rozpoznanie przyczyny wymaga wdrożenia pełnej diagnostyki neurologicznej. Wykonuje się badania obrazowe, takie jak zdjęcia rentgenowskie czaszki (RTG), tomografia komputerowa (CT), a w razie potrzeby rezonans magnetyczny (NMR, MRI). Uzupełniającą rolę pełnią badania elektrofizjologiczne, np. elektroencefalografia (EEG). W zależności od potrzeb wykonuje się również inne badania dodatkowe.

Jak działa oko? Dowiesz się tego z filmu? 

Zobacz film: Budowa i funkcje oka. Źródło: 36,6.

Leczenie oftalmoplegii

Ponieważ oftalmoplegia jest zespołem pojawiającym się wtórnie do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, nie ma celowanego, specyficznego leczenia, które zapewniłoby ustąpienie tego objawu. W celu uzyskania poprawy niezbędne jest podjęcie leczenia choroby podstawowej po zdiagnozowaniu jej przez neurologów. W niektórych stanach chorobowych zmiany nie mają charakteru nieodwracalnego i mogą ustąpić po uzyskaniu poprawy stanu neurologicznego. Niestety w innych chorobach uszkodzenia pęczka podłużnego przyśrodkowego są nieodwracalne. Oznacza to, że w takiej sytuacji nie ma możliwości, by oftalmoplegia cofnęła się. Celem leczenia może być wtedy niedopuszczenie do pogłębiania się zmian chorobowych w obrębie mózgu i do nasilenia się uciążliwych dla chorego objawów ocznych.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
10
0
Polecamy
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Padaczka alkoholowa – czy można ją wyleczyć? Pierwsza pomoc
Padaczka alkoholowa – czy można ją wyleczyć? Pierwsza pomoc Dzień Dobry TVN
Podwójne widzenie – objawy, przyczyny, leczenie i ćwiczenia
Podwójne widzenie – objawy, przyczyny, leczenie i ćwiczenia TVN zdrowie
Zespół Hornera – objawy, przyczyny i postępowanie
Zespół Hornera – objawy, przyczyny i postępowanie TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?