Polub nas na Facebooku
Czytasz: Alfa-fetoproteina – marker nowotworowy i badanie przesiewowe w ciąży
menu
Polub nas na Facebooku

Alfa-fetoproteina – marker nowotworowy i badanie przesiewowe w ciąży

Kobieta w ciąży podczas pobierania krwi do badania

Fot: lostinbids / gettyimages.com

Wzrost poziomu alfa-fetoproteiny jest fizjologiczny w ciąży, choć przekroczenie wartości dla danego tygodnia określa prawdopodobieństwo wystąpienia wady, np. ośrodkowego układu nerwowego. U dorosłych może wskazywać na raka wątroby bądź inne procesy złośliwe, a także na marskość czy zapalenie wątroby.

Alfa-fetoproteina (AFP) to białko wytwarzane przez płód, a konkretnie jego wątrobę, pęcherzyk żółciowy i inne elementy przewodu pokarmowego. Fizjologicznie poziom alfa- fetoproteiny wzrasta na początku ciąży, osiągając szczytowe wartości przed 20. tygodniem życia płodowego. Po tym czasie stopniowo się obniża. Białko to przenika do krwi matki ze znacznym opóźnieniem, a jego najwyższe stężenie we krwi ciężarnej jest osiągane dopiero pod koniec ciąży. U dorosłych (wyłączając kobiety w ciąży) wysoki poziom alfa-fetoproteiny jest markerem zmian nowotworowych, w tym raka wątrobowo-komórkowego, nowotworów zarodkowych, raka dróg żółciowych i raka trzustki. Podwyższony jej poziom pojawia się we krwi również w przypadku marskości wątroby i w wirusowym zapaleniu wątroby.

Zobacz film: Badania w czasie ciąży. Źródło: 36,6.

Alfa-fetoproteina – normy

Poziom alfa-fetoproteiny oznacza się w surowicy krwi. U osób dorosłych wynosi ono poniżej 40 µg/l. U kobiet w ciąży te wartości są wyższe i górna granica zależy od tygodnia ciąży, a także od wartości referencyjnych przyjętych w danym laboratorium.

Kiedy wykonuje się badanie poziomu alfa-fetoproteiny?

Jest to jedno z badań wykonywanych u kobiet pomiędzy 14. a 20. tygodniem ciąży, w ramach tzw. testu potrójnego. Pozwala on na podstawie stężenia alfa-fetoproteiny, estriolu i gonadotropiny kosmówkowej określić ryzyko wystąpienia zaburzeń rozwojowych dziecka, w tym wad ośrodkowego układu nerwowego, rozszczepu kręgosłupa, zespołu Downa i zespołu Edwardsa. Mimo że badanie dotyczy dziecka, krew pobiera się od matki, ponieważ w sytuacji wystąpienia wady rozwojowej dziecka, zwiększona ilość AFP zostaje wydzielana do płynu owodniowego i krążenia matki. Wzrost stężenia alfa-fetoproteiny w stosunku do normy dla danego tygodnia ciąży nie odzwierciedla ciężkości wady rozwojowej u dziecka.

Poza kobietami w ciąży poziom AFP określa się u chorych onkologicznych, czyli ze schorzeniami nowotworowymi. Alfa-fetoproteina jest markerem wielu zmian złośliwych, jak:

  • rak zarodkowy w gonadach,
  • rak płuc,
  • rak żołądka,
  • chłoniak,
  • rak dróg żółciowych.

Zobacz film: Z czego składa się krew? Źródło: Z czego składa się krew?

Marker AFP bardzo dobrze koreluje ze stanem chorego w raku wątrobowokomórkowym. Wraz z rozrostem guza nowotworowego poziom alfa-fetoproteiny rośnie. Proporcjonalnie spada po podjęciu skutecznego leczenia. Należy mieć na uwadze, że poziom alfa-fetoproteiny może również wzrosnąć w innych chorobach wątroby, takich jak marskość czy zapalenie, a więc nie jest to swoisty marker jednego schorzenia. Podwyższony poziom alfa-fetoproteiny nie może stanowić podstawy dla postawienia diagnozy, a jedynie wskazówkę do jak najszybszej dalszej diagnostyki obejmującej badania obrazowe. Podobnie w przypadku ciąży – podwyższony poziom alfa-fetoproteiny to nie diagnoza. To jedynie wskazanie dla poszerzenia diagnostyki, wykonania szczegółowego obrazowania ultrasonograficznego. Natomiast wynik ujemny w ciąży wyklucza wadę u dziecka.

Jak wykonuje się badanie poziomu alfa-fetoproteiny?

Badanie poziomu alfa-fetoproteiny wykonuje się z krwi żylnej pobranej najczęściej z okolicy dołu łokciowego. Badanie nie wymaga żadnego przygotowania i tak jak w przypadku innych badań wykonywanych z krwi żylnej – nie ma przeciwwskazań do jego wykonania.

Jak w przypadku każdego pobierania krwi istnieje ryzyko przedłużonego krwawienia i pojawienia się krwiaka. Ryzyko zakażeń i innych powikłań jest w dzisiejszych czasach praktycznie zerowe.

Zobacz film: Interpretacja wyników morfologii. Źródło: Dzień Dobry TVN.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
15
0
Polecamy
Badania w ciąży.
Jakie wykonać?
Badanie krwi, glukozy, HBs, USG – jakie jeszcze badania w ciąży należy wykonać?
Badania w ciąży. Jakie wykonać? Badanie krwi, glukozy, HBs, USG – jakie jeszcze badania w ciąży należy wykonać? Dzień Dobry TVN
Badanie prenatalne USG, badanie genetyczne – na czym polegają badania wykonywane w okresie płodowym, przed narodzinami dziecka?
Badanie prenatalne USG, badanie genetyczne – na czym polegają badania wykonywane w okresie płodowym, przed narodzinami dziecka? Dzień Dobry TVN
Badania krwi w ciąży – badania obowiązkowe, zalecane, genetyczne
Badania krwi w ciąży – badania obowiązkowe, zalecane, genetyczne TVN zdrowie
Badania prenatalne wykrywają wady rozwojowe i choroby płodu
Badania prenatalne wykrywają wady rozwojowe i choroby płodu TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?