Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zez zbieżny – przyczyny, objawy, leczenie u dzieci i u dorosłych

Zez zbieżny – przyczyny, objawy, leczenie u dzieci i u dorosłych

Mężczyzna, który ma zeza

Fot: GoodLifeStudio / gettyimages.com

Zez zbieżny to zaburzenie, w którym jedna gałka oczna lub obie gałki ustawiają się nieprawidłowo, kierując się w stronę nosa. Przyczynami są zaburzenia rozwoju mięśni okoruchowych, wady refrakcji, nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodków kojarzeniowych albo porażenie nerwów kierujących ruchami oka.

Zez zbieżny (w mianownictwie medycznym – strabismus convergens) to wada, która zwykle uniemożliwia choremu prawidłowe widzenie stereoskopowe, czyli przestrzenne. Zezująca osoba ma problemy z oceną odległości, rozpoznawaniem kształtów trójwymiarowych obiektów oraz z koordynacją wzrokowo-ruchową.

Prawidłowe widzenie obuoczne

Do prawidłowego widzenia obuocznego niezbędne jest takie ustawienie obu gałek ocznych, by spoglądały na ten sam punkt. Nie oznacza to, że gałki patrzą równolegle – kierują się lekko przyśrodkowo, a kąt odchylenia jest tym większy, im bliżej znajduje się obserwowany przedmiot. Zjawisko to nazywa się zbieżnością lub konwergencją spojrzenia.

Jeśli jedno i drugie oko spoglądają na ten sam punkt, a tworzone na siatkówkach obrazy są ostre i tej samej wielkości, powstają odpowiednie warunki do tego, by mózg mógł wytworzyć trójwymiarowe wyobrażenie znajdujących się w polu widzenia obiektów. Wykorzystuje do tego niewielkie różnice, jakie powstają przy spoglądaniu na dany przedmiot prawym i lewym okiem. Widzenie obuoczne (stereoskopowe) umożliwia ocenę odległości i wyobrażenie sobie kształtów przedmiotów. Dzięki temu człowiek może swobodnie poruszać się w otaczającej go przestrzeni i wykonywać skoordynowane ruchy. Zdolność ta jest niezbędna m.in. do wykonywania precyzyjnych czynności, kierowania pojazdami mechanicznymi, pracy na wysokości, uprawiania niektórych sportów.

Jak wyleczyć zeza? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Zez - jak wygląda leczenie? Źródło: Klinika urody.

Zez zbieżny – rodzaje i przyczyny

Zez zbieżny, w zależności od przyczyny, może przyjmować różne formy. Ogólnie z zezem zbieżnym mamy do czynienia, gdy w niektórych sytuacjach lub na stałe choć jedno oko ustawia się nieprawidłowo i odchyla przyśrodkowo, czyli w stronę nosa.

Jeśli przyczyną zeza są nieprawidłowy rozwój mięśni okoruchowych albo budowa oczodołu, zez manifestuje się wadliwym ustawieniem gałki po stronie chorej. Niekiedy zmiany występują obustronnie i każda z gałek może ustawiać się zbieżnie. Jeśli w zależności od kierunku spojrzenia jedno lub drugie oko zezuje, mówi się o zezie naprzemiennym.

W niektórych przypadkach, mimo stałego odchylenia od osi spojrzenia, oko zezujące podąża za okiem zdrowym, śledzącym obserwowany przedmiot. Taką sytuację nazywa się zezem towarzyszącym.

Zezowanie może być związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem ośrodków kojarzeniowych mózgu. Mówiąc w uproszczeniu, nie wysyła on wtedy do ośrodków ruchowych informacji o potrzebie korekty położenia gałki.

Zez zbieżny u noworodków i niemowląt

Proces konwergencji jest sterowany przez mózg, a niemowlę musi tę umiejętność wykształcić w początkowym okresie życia. Dlatego zez u noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia jest zjawiskiem fizjologicznym i nie powinien budzić niepokoju rodziców. Jeśli jednak kilkumiesięczne niemowlę w sposób widoczny zezuje, powinno być to wskazaniem do przeprowadzenia badania okulistycznego. Przyczyną zezowania może być np. wada rozwojowa oka albo wada refrakcji (np. wysoka krótkowzroczność). Im wcześniej wykryje się i skoryguje taką nieprawidłowość, tym łatwiej uzyskać prawidłową zbieżność oczu.

Jak pozbyć się wady wzroku? Odpowiedź znajdziesz w filmie:

Zobacz film: Jak można korygować wady wzroku? Źródło: Klinika urody.

Leczenie zeza zbieżnego u dzieci

Celem leczenia zeza zbieżnego u dzieci jest przywrócenie prawidłowej konwergencji i umożliwienie mózgowi syntezy obrazów z obu oczu w celu wytworzenia przestrzennego wyobrażenia przedmiotu.

Podstawowym badaniem w przypadku rozpoznania zeza jest określenie ostrości wzroku. Wada refrakcji jest bowiem bardzo częstą przyczyną zezowania. W przypadku niemowląt, które nie współpracują z okulistą i nie można u nich wykonać testu za pomocą klasycznych tablic Snellena, wykonuje się najczęściej skiaskopię – badanie pozwalające na obiektywną ocenę refrakcji oka i dobranie korekty. Do wykonania tego badania zazwyczaj rozszerza się źrenicę. Badanie jest bezkontaktowe i niebolesne.

Wpływ ostrości wzroku na zezowanie jest olbrzymi. Jeśli do siatkówki nie dociera ostry obraz, mózg nie może go zinterpretować i skierować oka we właściwą stronę. Powoduje to zbaczanie oka z osi widzenia. Po skorygowaniu wady szkłem okularowym zez często w krótkim czasie zanika.

Aby dziecko nie zezowało, stosuje się całą gamę działań, które mają wykształcić zdolność prawidłowego ustawiania gałki ocznej. Należą do nich:

  • ćwiczenia pleoptyczne (polegające m.in. na zasłanianiu zdrowego oka, co ma zmusić oko chore do wysiłku i lepszego ustawienia),
  • ćwiczenia ortoptyczne – wykorzystujące przyrządy zmieniające oś widzenia tak, by stopniowo wymuszać ustawienie oczu w położeniu zbliżonym do konwergentnego.

W leczeniu zeza stosuje się też szkła pryzmatyczne, które odchylają spojrzenie tak, że przy niewielkim wysiłku dziecko jest w stanie prawidłowo ustawić oko. Zmniejszając co jakiś czas kąt załamania światła w pryzmacie, uzyskuje się stopniową poprawę ustawienia oka. Wszystkie opisane działania wymagają długotrwałego i regularnego ćwiczenia.

Jeśli mierzony regularnie kąt odchylenia oka od prawidłowej osi (kąt zeza) nie zmniejsza się lub zmniejsza się zbyt wolno, okulista może podjąć decyzję o wykonaniu zabiegu operacyjnego, który znacząco lub całkowicie zniesie zezowanie i przywróci prawidłowe ustawienie oka. Dokonuje się tego przez skrócenie lub wydłużenie odpowiedniego mięśnia zewnętrznego albo przez nieznaczne przesunięcie miejsca przyczepu mięśnia do oka.

Zez zbieżny u dorosłych

Utrwalony zez u osoby dorosłej jest stanem, którego nie można już (w kontekście przywrócenia widzenia obuocznego) zmienić. Dojrzały mózg nie jest w stanie skorygować utrwalonych sposobów przetwarzania impulsów wzrokowych i zespolić ich w obraz trójwymiarowy. Ćwiczenia okazują się zwykle u dorosłych nieskuteczne. Dlatego decyzję o leczeniu operacyjnym podejmuje się najczęściej w sytuacjach, gdy choremu zależy na uzyskaniu efektu kosmetycznego, czyli likwidacji widocznego dla innych zeza.

Inną sytuacją jest stan, gdy do zezowania dojdzie wskutek urazu głowy. W takich przypadkach prawidłowa chirurgiczna rekonstrukcja ścian oczodołu i mięśni zewnętrznych oka może przywrócić prawidłowe widzenie.

Zobacz film i dowiedz się jak działa ludzkie oko:

Zobacz film: Budowa i funkcje oka. Źródło: 36,6.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Dysgrafia - jak pomóc dziecku, które ma problemy z pisaniem?
Dysgrafia - jak pomóc dziecku, które ma problemy z pisaniem? Dzień Dobry TVN
Problemy z pamięcią – jak sobie pomóc?
Problemy z pamięcią – jak sobie pomóc? Dzień Dobry TVN
Zez u niemowlaka i małego dziecka – leczenie, kwalifikacja do operacji
Zez u niemowlaka i małego dziecka – leczenie, kwalifikacja do operacji TVN zdrowie
Amblyopia – zespół leniwego oka. Przyczyny, objawy i ćwiczenia
Amblyopia – zespół leniwego oka. Przyczyny, objawy i ćwiczenia TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Uczulenie na komary – jakie są objawy? Jak zmniejszyć opuchliznę?
Uczulenie na komary – jakie są objawy? Jak zmniejszyć opuchliznę?