Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zatrucie czadem – objawy i przyczyny, postępowanie ratownicze

Zatrucie czadem – objawy i przyczyny, postępowanie ratownicze

mężczyzna na kanapie

Fot.: Henglein and Steets / Getty Images

Czad (tlenek węgla) powstaje w zamkniętych pomieszczeniach przy spalaniu paliw ciekłych, stałych i gazowych, w warunkach niedoboru tlenu albo w trakcie pożarów. Już przy stężeniu 0,08% stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Jest bezwonny i bezbarwny, więc może być zagrożeniem również dla ratowników.

Zatrucie czadem to stan, który w Polsce co roku (nie licząc pożarów) powoduje śmierć ponad 100 osób. Dlatego podstawową kwestią staje się zapobieganie nieszczęściu poprzez prawidłową eksploatację urządzeń spalających paliwa i stosowanie czujek wykrywających obecność czadu.

Objawy zatrucia czadem

Objawy zatrucia czadem zależą od stężenia tego gazu w powietrzu. Przy stężeniach małych (0,01–0,04%) osoby przebywające w pomieszczeniu mogą skarżyć się na uciążliwe bóle głowy. Przy stężeniach większych (0,08%) pojawiają się nudności i wymioty, a po niecałej godzinie chory zapada w śpiączkę z drgawkami. Wzrastające stężenia powodują szybsze wystąpienie tych objawów lub (osiągając 1,2%) niemal natychmiastową utratę przytomności i śmierć w ciągu 3–4 minut.

U osób narażonych na niewielkie stężenia tlenku węgla stwierdza się często jasnoczerwone zabarwienie spojówek, powłok i płytek paznokciowych. Jest to objaw związany z obecnością we krwi karboksyhemoglobiny.

Mechanizm zatrucia czadem

Zatrucie czadem jest efektem zaburzenia przenoszenia tlenu do narządów ciała. Jego ostatecznym skutkiem może być śmierć wynikająca z uszkodzenia mózgu, wstrzymania pracy ośrodka oddechowego i zatrzymania krążenia.

W warunkach normalnych zawarta w czerwonych krwinkach hemoglobina łączy się w płucach z wdychanym tlenem i przenosi go naczyniami do tkanek w postaci oksyhemoglobiny. Tam tlen jest uwalniany, co pozwala komórkom na prawidłowe funkcjonowanie. Jeśli do płuc dostanie się tlenek węgla, łączy się on z hemoglobiną bardzo agresywnie: „zajmuje miejsce” cząsteczkom tlenu i pozostaje w tym wiązaniu przez długi czas. Jeśli większość hemoglobiny jest zablokowana, ilość tlenu docierającego np. do mózgu jest niewystarczająca. Powstają typowe dla niedotlenienia objawy, a jeśli jest ono bardzo silne – dochodzi do drgawek, utraty przytomności, zatrzymania oddechu i krążenia. Od tej chwili – jak w każdym innym przypadku – czas na uratowanie mózgu przed nieodwracalnymi zmianami wynosi już tylko kilka minut.

Przyczyny zatrucia czadem

Do zatrucia czadem dochodzi najczęściej w pomieszczeniach. Tlenek węgla powstaje wówczas, gdy dochodzi do spalania jakichkolwiek substancji w warunkach niedostatecznej podaży tlenu.

Jedną z przyczyn może być gwałtowny proces spalania w czasie pożaru. Czad powstaje też wtedy, gdy w garażu uruchomi się silnik spalinowy pojazdu mechanicznego albo agregatu prądotwórczego. Jednak najczęściej powodem zatrucia jest niedobór tlenu wynikający z nieprawidłowej eksploatacji urządzeń grzewczych (wykorzystujących do produkcji ciepła spalanie paliwa), takich jak piece na drewno lub węgiel, kominki, ogrzewacze, termy i kuchenki gazowe.

Niedobór tlenu może być spowodowany następującymi przyczynami:

  • brak odpływu spalin z pomieszczenia,
  • brak lub nieprawidłowe działanie wentylacji,
  • szczelnie pozamykane drzwi i okna,
  • niedrożne lub zasłonięte kratki wentylacyjne (doprowadzające powietrze i wywiewne),
  • uszkodzenie lub zła regulacja urządzenia grzewczego.

Zapobieganie zatruciu czadem

Podstawową zasadą jest to, że instalacje kominowe i wentylacyjne muszą być projektowane i budowane zgodnie z obowiązującymi normami. Po ich wykonaniu odbioru muszą dokonać kominiarz i nadzór budowlany. Podczas eksploatacji domu lub mieszkania instalację należy regularnie kontrolować.

Podobne zasady dotyczą eksploatowanych urządzeń: muszą być one atestowane, budynek powinien spełniać wymogi podane przez producenta (dotyczące np. średnicy przewodu kominowego, minimalnego dopływu powietrza do pomieszczenia). Montaż i wstępna regulacja oraz kontrola urządzeń powinny być wykonane przez pracownika z odpowiednimi uprawnieniami. Nie należy oszczędzać na okresowym, fachowym czyszczeniu, konserwacji i kontroli pieców, ponieważ warunki spalania mogą się w nich z czasem pogorszyć.

Na co dzień należy pamiętać o tym, że pomieszczenia z np. kominkiem czy termą gazową muszą mieć stały dopływ świeżego powietrza, a okien i drzwi nie należy szczelnie zamykać.

Dodatkowym zabezpieczeniem dla domowników są czujki tlenku węgla, które w przypadku przekroczenia dopuszczalnego poziomu głośnym sygnałem akustycznym informują o zagrożeniu. Montowane są one pod sufitem, ponieważ tlenek węgla jest lżejszy od powietrza i początkowo gromadzi się w górnych częściach pomieszczenia.

Zatrucie czadem – postępowanie ratownicze

Podejrzenie obecności czadu powinno skłaniać wszystkich do szczególnej ostrożności. Po usłyszeniu alarmu czujki (sygnalizującej nieduże stężenia gazu) należy szybko otworzyć okna i opuścić pomieszczenie.

W przypadku pożaru lub obecności czadu w powietrzu należy się ewakuować, poruszając się jak najniżej przy podłożu, np. na czworakach.

Wynosząc osobę zaczadzoną z miejsca zatrucia, trzeba albo wcześniej wywietrzyć pomieszczenie, albo skorzystać z aparatu tlenowego. Ratownik musi pamiętać o swoim bezpieczeństwie, gdyż przy dużych stężeniach czadu w powietrzu do utraty przytomności może dojść już po wykonaniu 2–3 oddechów. Czad jest bezwonny i bezbarwny, więc nie wolno sugerować się tym, że pomieszczenie nie jest zadymione. Należy też pamiętać o tym, że standardowe maski przeciwgazowe z pochłaniaczem nie zabezpieczają przed tlenkiem węgla.

Poszkodowanym należy podać tlen (o ile jest dostępny). Osoby nieprzytomne układa się w pozycji bocznej ustalonej i uważnie obserwuje. W przypadku zatrzymania krążenia należy wdrożyć resuscytację krążeniowo-oddechową i kontynuować ją do czasu przybycia zespołu ratowniczego. 

Zobacz film: Pierwsza pomoc przy utracie przytomności. Źródło: Dzień Dobry TVN


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
26
1
Polecamy
Czadowy film, który ma obudzić naszą czujność
Czadowy film, który ma obudzić naszą czujność Dzień Dobry TVN
Czym oddychamy? Dlaczego tak ważna jest sprawna wentylacja?
Czym oddychamy? Dlaczego tak ważna jest sprawna wentylacja? Dzień Dobry TVN
Karboksyhemoglobina – skutki zatrucia tlenkiem węgla
Karboksyhemoglobina – skutki zatrucia tlenkiem węgla TVN zdrowie
Objawy zatrucia czadem (tlenkiem węgla) i pierwsza pomoc w zatruciu
Objawy zatrucia czadem (tlenkiem węgla) i pierwsza pomoc w zatruciu TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czym jest detektor tętna płodu i jak działa? Od kiedy można go używać?
Czym jest detektor tętna płodu i jak działa? Od kiedy można go używać?
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać?
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać? Materiał sponsorowany
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?