Polub nas na Facebooku
Czytasz: Wolne rodniki tlenowe - czym są? Powstawanie, wpływ na organizm. Znaczenie wolnych rodników
menu
Polub nas na Facebooku

Wolne rodniki tlenowe - czym są? Powstawanie, wpływ na organizm. Znaczenie wolnych rodników

Komórki

Fot: Andrew Brookes / gettyimages.com

Wolne rodniki tlenowe powstają w wyniku niezdrowego stylu życia, np. palenia tytoniu, nadużywania alkoholu, przewlekłego stresu. Mogą doprowadzić do rozwoju wielu chorób – nowotworów, nadciśnienia, miażdżycy, zwyrodnienia stawów. Sposobem na ich pozbycie się jest dieta bogata w zamiatacze wolnych rodników.

Wolne rodniki tlenowe krążące po organizmie człowieka mogą mieć na niego negatywny i destrukcyjny wpływ. Są one aktywnymi formami tlenu, które odpowiadają za wywoływanie różnych chorób, np. miażdżycy oraz nowotworów.

Wolne rodniki tlenowe – definicja i powstawanie

Wolne rodniki tlenowe są atomami tlenu zdolnymi do samodzielnego istnienia, które posiadają jeden lub więcej niesparowanych elektronów. W normalnej sytuacji każdy atom tlenu posiada na swojej orbicie parzystą liczbę elektronów. W przypadku powstania atomu niesparowanego powstają wolne rodniki tlenowe, które są bardzo reaktywne i dążą do sparowania elektronów poszukując prawidłowych (czyli sparowanych) atomów. Skutkiem tego jest zabranie „zdrowej”, otaczającej go cząsteczce potrzebnego mu elektronu i doprowadzenie do jej utlenienia. Takie działanie przyczynia się do uszkadzania i niszczenia struktury komórek organizmu, przyspieszając ich śmierć, a jednocześnie wpływając negatywnie na stan zdrowia człowieka. Powstawanie wolnych rodników tlenowych jest przyspieszone u osób palących tytoń, narażonych na silny i długotrwały stres, nadużywających alkoholu oraz zażywających niektóre leki. Tworzeniu niesparowanych atomów sprzyjają również stany zapalne organizmu oraz wyczerpujące treningi.

Wpływ wolnych rodników tlenowych na organizm – jakie choroby wywołują?

Wolne rodniki tlenowe występujące w organizmie w niewielkiej, dozwolonej ilości są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Krwinki białe po wykryciu patogenu, np. chorobotwórczego wirusa, pochłaniają go i zaczynają produkować w swoim wnętrzu wolne rodniki tlenowe. Ich zadaniem jest „wykradanie” elektronów wirusowi, co powoduje, że ten ginie. Jednak w nadmiernej ilości wolne rodniki tlenowe są bardzo niebezpieczne dla zdrowia, a nawet dla życia człowieka. Mogą one prowadzić do rozwoju miażdżycy, gdyż uszkadzają ściany naczyń krwionośnych i sprzyjają powstawaniu blaszek miażdżycowych na ścianach tętnic. Skutkuje to powstaniem skrzepów, które mogą stać się przyczyną zawału serca lub udaru mózgu. Wolne rodniki tlenowe odpowiadają za rozwój wielu innych chorób m.in. nowotworowych, gdyż mogą atakować DNA organizmu uszkadzając jego strukturę i prowadząc do mutacji i nieprawidłowości. Innymi schorzeniami, do których przyczyniają się te formy tlenu są:

  • choroby serca i układu krążenia: miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca,
  • choroby przewodu pokarmowego: przewlekły stan zapalny trzustki, rak trzustki, wrzody żołądka i dwunastnicy, rak jelita grubego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  • choroby układu kostnego: zwyrodnienie stawów,
  • choroby układu rozrodczego: rak macicy, jajnika, jądra.

Wolne rodniki a skóra

Niesparowane atomy tlenu stanowią niebezpieczeństwo nie tylko dla zdrowia, ale także dla urody. Działają niszcząco na naturalną, ochronną barierę lipidową skóry prowadząc do jej podrażnień i przesuszenia. Wolne rodniki tlenowe w organizmie uszkadzają również włókna kolagenowe skóry, co sprawia, że traci ona swoją elastyczność. Przyspiesza to proces starzenia się skóry i sprzyja powstawaniu głębokich zmarszczek. Ponadto wolne rodniki mogą przyczynić się do rozwoju stanów zapalnych skóry, łuszczycy, a nawet nowotworu.

Zwalczanie wolnych rodników tlenowych

Czynnikami, które zapobiegają negatywnym i szkodliwym następstwom działania niesparowanych atomów tlenu w organizmie są tzw. zamiatacze wolnych rodników tlenowych. Są to inaczej antyoksydanty, czyli związki o właściwościach przeciwutleniających. Można ich dostarczyć organizmowi poprzez dietę. Jednym z antyoksydantów obecnych w żywności jest witamina C. Jej bogatym źródłem są warzywa i owoce, np. natka pietruszki, czerwona papryka, kalafior, brukselka, szpinak, truskawki, pomarańcze, kiwi, grejpfruty. Właściwości neutralizujące szkodliwe działanie rodników tlenowych wykazuje również witamina E. Występuje ona w olejach roślinnych, nasionach słonecznika, orzechach, soi oraz ziarnach zbóż. Przeciwutleniaczem jest także beta karoten, czyli prowitamina A. Związek ten znajduje się w największych ilościach warzywach i owocach o czerwonej, pomarańczowej i żółtej barwie, np. w marchwi, kalarepie, jarmużu, dyni, papryce, pomidorach, mango, suszonych morelach. Zamiataczami wolnych rodników tlenowych o bardzo silnym potencjale antyoksydacyjnym są również flawonoidy obecne m.in. w czarnej porzeczce, winogronach, grejpfrutach, sałacie, brokułach, kaszy gryczanej, zielonej herbacie, kakao, ciemnej czekoladzie oraz w czerwonym winie. Dobrym przeciwutleniaczem jest także likopen – związek występujący w dużych ilościach w pomidorach oraz przetworach na ich bazie, np. sosach i koncentratach pomidorowych.

Jak wygląda diagnostyka nowotworów? Dowiesz się tego z naszego filmu

Zobacz film: Nowe techniki diagnostyki nowotworów. Źródło: 36,6.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
19
1
Polecamy
Przeciwutleniacze – czym są, gdzie występują i jak działają
Przeciwutleniacze – czym są, gdzie występują i jak działają TVN zdrowie
Antyoksydanty jako profilaktyka chorób cywilizacyjnych
Antyoksydanty jako profilaktyka chorób cywilizacyjnych TVN zdrowie
Przeciwutleniacze - czym są, jaką pełnią funkcję?
Czy znajdziemy przeciwutleniacze w żywności?
Przeciwutleniacze - czym są, jaką pełnią funkcję? Czy znajdziemy przeciwutleniacze w żywności? Dzień Dobry TVN
Jesienne superfoods.
Brokuły – jak wpływają na zdrowie?
Właściwości odżywcze i lecznicze 
Jesienne superfoods. Brokuły – jak wpływają na zdrowie? Właściwości odżywcze i lecznicze  Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Suszone morele – pyszna przekąska na zdrowe serce, kości i żołądek. Dlaczego warto je jeść po chorobie?
Suszone morele – pyszna przekąska na zdrowe serce, kości i żołądek. Dlaczego warto je jeść po chorobie?
Atrofia jąder - czym jest? Jakie są przyczyny?
Atrofia jąder - czym jest? Jakie są przyczyny?
COVID-19. Jak sprawdzić, że przeszło się zakażenie koronawirusem?
COVID-19. Jak sprawdzić, że przeszło się zakażenie koronawirusem?
Niskorosłość - jakie są przyczyny? Jak wygląda leczenie?
Niskorosłość - jakie są przyczyny? Jak wygląda leczenie?
Szczepionka na COVID-19 od Pfizera różni się od wielu szczepionek. Co zawiera? Kiedy będzie dostępna w Polsce?
Szczepionka na COVID-19 od Pfizera różni się od wielu szczepionek. Co zawiera? Kiedy będzie dostępna w Polsce?
Co to jest bikram joga? Jakie korzyści płyną z uprawiania tzw. gorącej jogi?
Co to jest bikram joga? Jakie korzyści płyną z uprawiania tzw. gorącej jogi?