Polub nas na Facebooku
Czytasz: #Wezsiezbadaj - dlaczego profilaktyka jest tak ważna?
menu
Polub nas na Facebooku

#Wezsiezbadaj - dlaczego profilaktyka jest tak ważna?

Kobieta u lekarza

Fot: LWA / gettyimages.com

Nie od dziś wiadomo, że wczesne wykrycie choroby znacznie zwiększa szanse na jej całkowite wyleczenie. Niestety wiele osób unika badań profilaktycznych i trafia do lekarza zbyt późno. O jakich badania trzeba pamiętać?

Członkowie Fundacji Obywatele Zdrowo Zaangażowani stworzyli poradnik, w którym pacjenci łatwo sprawdzą, jakie badania są zalecane ich grupie wiekowej, znajdą praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania się do poszczególnych badań, a także poznają wartości referencyjne ich wyników.

Badania profilaktyczne, czyli?

Badania profilaktyczne to diagnostyka opierająca się na systematycznym wykonywaniu badań kontrolnych w celu jak najszybszego wykrycia chorób. Ich zestaw będzie inny w zależności od płci i wieku. Warto pamiętać, że badania profilaktyczne trzeba wykonywać regularnie, także wtedy kiedy czujemy się dobrze i nic nam nie dolega. 

Co trzeba badać?

Morfologia to jedno z najbardziej podstawowych i częściej zlecanych badań. W klasycznej morfologii sprawdza się:

  • RBC (krwinki czerwone — erytrocyty);
  • HGB (hemoglobina);
  • wskaźniki czerwonokrwinkowe (HCT — hematokryt, MCV — średnia objętość krwinki czerwonej, MCH — wskaźnik średniej masy hemoglobiny w krwince czerwonej, MCHC — wskaźnik odzwierciedlający średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej);
  • WBC (krwinki białe — leukocyty), a wśród nich: limfocyty, monocyty, granulocyty (eozynofile, czyli granulocyty kwasochłonne, bazofile, czyli granulocyty, zasadochłonne, neutrofile, czyli granulocyty obojętnochłonne);
  • PLT (płytki krwi); MPV (średnia objętość płytki krwi).

Dodatkowo z krwi bada się także:

  • Albumina w surowicy - to białko odpowiedzialne za utrzymanie objętości krwi krążącej; normy: 3,5–5,5 g/dl;
  • Ca — wapń - pierwiastek nie tylko buduje kości czy zęby, ale także odpowiada za prawidłową krzepliwość krwi; normy: 8,6–10,2 mg/dl
  • CRP — białko ostrej fazy (białko C reaktywne) - u zdrowej osoby praktycznie nie jest wytwarzane w ogóle, jego obecność to sygnał, że organizmie rozwija się stan zapalny; normy: 0,00–10,00 mg/l
  • Estradiol - badany jest, aby ocenić funkcje jajników i monitorować rozwój pęcherzyków folikularnych, jego stężenie zależy od fazy cyklu: faza folikularna — 84–970 pg/ml (0,3–3,5 nmol/l); podczas owulacji — 13–330 pg/ml (0,48–1,17 nmol/l); faza lutealna — 73–200 pg/ml (0,26–0,73 nmol/l); menopauza — 11,2–42 pg/ml (0,04–0,15 nmol/l).

    Hormon w śladowych ilościach występuje także u mężczyźni (11,2–50,4 pg/ml (0,04–0,18 nmol/l). Jego wysokie stężenie może oznaczać m.in. choroby jąder.
  • FSH - odpowiada za prawidłowy rozwój pęcherzyka Graafa, u kobiet jego stężenie zależy od cyklu miesiączkowego, normy: faza folikularna — 84–970 pg/ml (0,3–3,5 nmol/l) podczas owulacji — 13–330 pg/ml (0,48–1,17 nmol/l) faza lutealna — 73–200 pg/ml (0,26–0,73 nmol/l) menopauza — 11,2–42 pg/ml (0,04–0,15 nmol/l).

U mężczyzn jego stężenie waha się 11,2–50,4 pg/ml (0,04–0,18 nmol/l). Jego wzrost może oznaczać chorobę jąder.

Co można wyczytać z badania krwi? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Interpretacja wyników morfologii Źródło: Dzień Dobry TVN


  • Fe — żelazo - jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek, jego niedobór może oznaczać np. anemię, normy: kobiety: 50–170 μg/dl; mężczyźni: 65–175 μg/dl
  • Fosforany - odpowiadają za prawidłową budowę kości oraz gospodarkę kwasowo-zasadową; normy: 0,9–1,6 mmol/l
  • GLU — glukoza - < 60 lat — 74–99 mg/dl > 60 lat — 82–115 mg/dl > 90 lat — 75–121 mg/dl;
  • HbA1C — hemoglobina glikowana - ten parametr wykorzystuje się w monitorowaniu leczenia cukrzycy, normy: osoby bez cukrzycy: 4–6 proc., osoby z cukrzycą: > 6 proc.;
  • K — potas - to jeden z elektrolitów, odpowiada m.in. za prawidłową pracę serca; 3,5–5,0 mmol/l
  • KREA — kreatynina - na jej podstawie ocenia się pracę nerek, normy: kobiety: 0,6–1,1 mg/dl, mężczyźni: 0,7–1,3 mg/dl;
  • Lipidogram — cholesterol całkowity - wykonuje się go w celu oceny funkcji wątroby, dróg żółciowych i tarczycy, wchłaniania jelitowego, chorób nadnerczy, zwiększonego ryzyka wystąpienia miażdżycy; normy: < 200 mg/dl;
  • Lipidogram — cholesterol frakcji HDL (lipoproteina o wysokiej gęstości) - pomiar HDL C ma ogromne znaczenie przy ocenie ryzyka choroby wieńcowej, normy: kobiety: 42,0–88,0 mg/dl, mężczyźni: 35,3–79,5 mg/dl.
  • Lipidogram — cholesterol frakcji LDL (lipoproteina o niskiej gęstości) - pomiar LDL ma istotne znaczenie w redukcji lipidów zapobiegającej miażdżycy, normy: < 100 mg/dl;
  • Lipidogram — triglicerydy - parametr sprawdza się u pacjentów z podejrzeniem hiperlipidemii oraz u pacjentów z podejrzeniem miażdżycy; normy: < 150 mg/dl
  • Mg — magnez - pierwiastek odpowiada za prawidłowe działanie układu mięśniowego, nieprawidłowe stężenie magnezu może prowadzić do uszkodzenia nerek czy upośledzenia funkcji nerwowo-mięśniowych, 1,6–2,6 mg/dl;
  • Na — sód - to elektrolit, który bierze udział m.in. w utrzymywaniu odpowiedniego pH, czyli równowagi kwasowo-zasadowej organizmu; normy: 135–145 mmol/l;
  • OB — odczyn Biernackiego - sprawdza szybkość opadania krwinek czerwonych w określonym czasie. Jest nieswoistym badaniem pomocnym w diagnostyce m.in. chorób przebiegających ze stanem zapalnym, normy: kobiety: 1–10 mm/h, mężczyźni: 3–15 mm/h, osoby po 65. roku życia dla obojga płci: <20 mm/h.
  • PSA (swoisty antygen gruczołu krokowego) całkowity, PSA wolny -  markerem przerostu prostaty, oznaczanym w diagnozowaniu i monitorowaniu raka prostaty, normy: 40–49 lat — do 2,5 ng/ml; 50–59 lat — do 3,5 ng/ml; 60–69 lat — do 4,5 ng/ml; 70–79 lat — do 6,5 ng/ml.
  • UREA — mocznik - bada się go in. u pacjentów z podejrzeniem choroby nerek, normy: dorośli: 17–43 mg/dl, kobiety < 50 lat: 15–40 mg/dl; kobiety > 50 lat: 21–43 mg/dl; Mężczyźni < 50 lat: 19–44 mg/dl; Mężczyźni > 50 lat: 18–55 mg/dl.
  • URIC — kwas moczowy - jego stężenie sprawdza się u pacjentów z podejrzeniem choroby nerek, dny moczanowej, cukrzycy, miażdżycy, normy: kobiety: 2,6–6,0 mg/dl, mężczyźni: 3,5–7,2 mg/dl; 
  • TSH - to hormon wytwarzany przez przysadkę mózgową jego zadaniem jest kontrola tarczycy; normy: 0,4–4,0 ml U/l.

Na czym polega badanie ultrasonografem? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Co to jest ultrasonografia? Źródło: Getty Images / iStock

Badania obrazowe

Do badań profilaktycznych należą także badania obrazowe. Do tych, które trzeba regularnie wykonać należą:

  • Cytologia - pozwala wykryć raka szyjki macicy na wczesnym stadium 
  • Elektroencefalografia (EEG) - rejestruje czynność bioelektryczną mózgu, przydaje się w diagnostyce padaczki oraz innych chorób układu nerwowego, m.in. w bólach głowy, zaburzeniach cyklu snu i czuwania
  • USG - pozwala ocenić narządy miąższowe, ich budowę anatomiczną i wady, kształt oraz wielkość badanego narządu;
  • Elektrokardiogram (EKG) - to graficzny zapis pracy serca;
  • Gastroskopia - pozwala dokładnie obejrzeć górny odcinek układu pokarmowego;
  • Kolonoskopia - pozwala obejrzeć końcowy odcinek układu pokarmowego;
  • Rentgen (RTG) - wykonuje się w celu wykrycia zmian urazowych (np. złamania, wgłobienia, ubytku kostnego), zniszczeń kostnych lub przebudowy utkania kostnego w przebiegu np. nowotworu;
  • Spirometria - ocenie pojemność płuc;
  • Tomografia komputerowa - pozwala uwidocznić przekrój organizmu z bardzo dużą dokładnością. Umożliwia zobaczenie tkanek miękkich, np. takich narządów jak mózg, wątroba, trzustka, płuca, nerki oraz elementy kostne.

Poradnik przygotowany przez fundację można pobrać tutaj:

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
69
7
Polecamy
Hashimoto – kobieca choroba w męskim wydaniu 
Hashimoto – kobieca choroba w męskim wydaniu  Dzień Dobry TVN
Prawidłowe wartości cholesterolu w badaniach laboratoryjnych
Prawidłowe wartości cholesterolu w badaniach laboratoryjnych Dzień Dobry TVN
Lipidogram:
normy, przygotowanie, odczyt wyników i cena
Lipidogram: normy, przygotowanie, odczyt wyników i cena TVN zdrowie
Estradiol – normy hormonu, badanie, co oznacza niski poziom, a co wysoki? 
Estradiol – normy hormonu, badanie, co oznacza niski poziom, a co wysoki?  TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?