Polub nas na Facebooku
Czytasz: Wapń zjonizowany – badanie i normy, działanie, skutek niedoborów

Wapń zjonizowany – badanie i normy, działanie, skutek niedoborów

Zainteresował Cię ten artykuł?
Próbka krwi do badania

Fot: Andrew Brookes / gettyimages.com

Wapń zjonizowany (wolny) we krwi to biodostępna część zasobów tego pierwiastka, która może wchodzić w różnego typu reakcje z komórkami ciała. Niedobór frakcji jonowej może doprowadzić do nagłych zaburzeń klinicznych, nawet przy wysokim poziomie wapnia całkowitego.

Wapń zjonizowany we krwi to wolne jony tego pierwiastka, które znajdują się w osoczu, mogą być dowolnie wychwytywane przez komórki różnych narządów ciała i wykorzystywane do ich potrzeb. Reszta wapnia we krwi to pierwiastek nieaktywny – powiązany np. z krwinkami i białkami. Nie może być on w danej chwili użyty do innych celów.

Wapń zjonizowany a wapń całkowity

W ramach rutynowych badań laboratoryjnych określa się poziom wapnia całkowitego we krwi. Przyjmuje się, że w warunkach fizjologicznych około połowy tej puli stanowi wapń zjonizowany, dostępny do wykorzystania. Jednak w przebiegu niektórych chorób, zaburzeń wodno-elektrolitowych lub hormonalnych, niedoborów białka w osoczu albo ograniczenia podaży wapnia stosunek ten może się zmieniać. Dlatego oszacowania realnych niedoborów wapnia powinno się dokonywać na podstawie badania poziomu frakcji zjonizowanej.

Normy poziomu wapnia całkowitego i zjonizowanego

Norma dla badań laboratoryjnych poziomu wapnia nie jest stała. Zależna jest od użytej metody, sprzętu, zastosowanych odczynników oraz laboratorium, w którym wykonywane są analizy. Dlatego każda instytucja podaje wraz z wynikami zakres tzw. wartości referencyjnych, które określają granice prawidłowych poziomów badanego parametru.

Poprawność tych danych jest weryfikowana w trakcie automatycznej kalibracji kombajnów laboratoryjnych oraz w trakcie testowych badań wykonywanych z użyciem specjalnie do tego celu przygotowanych próbek.

Uśrednione normy zawierają się w przedziałach:

  • 2,2–2,75 mmol/l (9–11 mg/dl) dla wapnia całkowitego,
  • 1,0–1,3 mmol/l (4–5,2 mg/dl) dla wapnia zjonizowanego.

Zobacz film: Składniki krwi i ich funkcje. Źródło: Getty Images / iStock

Podwyższony poziom wapnia zjonizowanego

Podwyższenie poziomu wapnia zjonizowanego należy rozumieć jako bezwzględny wzrost jego koncentracji we krwi, a nie procentowe zwiększenie stosunku frakcji zjonizowanej do wapnia całkowitego.

Podwyższone wartości obserwuje się w następujących stanach:

  • zakłócenie równowagi kwasowo-zasadowej lub wodno-elektrolitowej,
  • zwiększone uwalnianie wapnia z kości (np. z powodu gruźlicy, nacieku nowotworowego albo przebudowy struktury po złamaniu),

Organizm zwykle dobrze radzi sobie z nadmiarem wapnia i szybko go eliminuje, głównie przez nerki.

Niedobór wapnia zjonizowanego – przyczyny

Niedobór wapnia zjonizowanego może być wywołany przez zbyt małą podaż wapnia w diecie albo nieprawidłowe wchłanianie tego pierwiastka. Częstymi przyczynami są niedostateczne stężenie witaminy D w ścianie jelita albo zespół złego wchłaniania, będący objawem przewlekłych stanów zapalnych jelita grubego.

Inne przyczyny to:

  • pooperacyjne, znaczne skrócenie jelita,
  • interakcje przyjmowanych leków z wapniem albo z witaminą D,
  • zwiększona, wymuszona diureza (wydzielanie moczu), powodująca dodatkową utratę wapnia,
  • niedobór parathormonu (wydzielanego przez przytarczyce),

Niedobór wapnia zjonizowanego – objawy

Podstawowe objawy niedoboru wapnia (hipokalcemii) związane są z upośledzeniem przewodnictwa impulsów nerwowych. Główne symptomy wynikają z nieprawidłowego działania tzw. płytki nerwowo-mięśniowej, gdzie impulsy elektryczne są zamieniane na czynność mechaniczną.

Pierwszymi objawami, które pojawiają się przy spadku stężenia wolnego wapnia, są powierzchowne zaburzenia czucia (o typie swędzenia czy palenia), delikatne drżenia i skurcze mięśniowe.

Objawy stopniowo nasilają się, przechodząc w intensywne, bolesne skurcze (dotyczące głównie zginaczy w górnej połowie ciała i prostowników kończyn dolnych). Na niedobór wapnia reagują również mięśnie twarzy, szyi i tułowia. Hipokalcemia może powodować skurcze naczyń krwionośnych, powodując np. migreny, bóle serca o typie choroby niedokrwiennej lub zawał, ostre niedokrwienie kończyn (jak w zespole Raynauda). Możliwy jest nagły skurcz mięśni krtani, który często upośledza oddychanie, a nawet bywa przyczyną nagłego zatrzymania krążenia.

Przy hipokalcemii łatwo dochodzi do powstawania niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca. Niedobór wapnia zjonizowanego i tężyczki może być spowodowany przez ostrą zasadowicę oddechową albo obniżenie poziomu magnezu.

Leczenie niedoboru wapnia zjonizowanego

Leczenie ostrych niedoborów wolnego wapnia i tężyczki odbywa się zawsze w szpitalu ze względu na możliwe zagrożenie życia. Stany przewlekłe leczone są głównie substytucją witaminy D i zapewnieniem odpowiedniej ilości wapnia w diecie. W przypadku rozpoznania chorób powodujących trwałe lub nawracające obniżenie poziomu wapnia zjonizowanego niezbędne są leczenie tych schorzeń oraz profilaktyka osteoporozy (odwapnienia kości).

Zobacz film: Prawidłowe wyniki morfologii. Źródło: Bez recepty.



Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
10
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?