Polub nas na Facebooku
Czytasz: Układ oddechowy – budowa i funkcje

Układ oddechowy – budowa i funkcje

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: yodiyim / fotolia.com

Układ oddechowy służy wymianie gazowej w organizmie. Pobiera tlen, a wyprowadza dwutlenek węgla. Układ ten zbudowany jest m.in. z krtani, gardła, jamy nosowej, oskrzeli i płuc.

Układ oddechowy to jeden z bardzo ważnych układów ludzkiego organizmu. Dzięki wymianie gazowej (także przez skórę) tak naprawdę możliwe jest zachowanie procesów życiowych takich jak wyczuwanie zapachów czy tworzenie mowy.

Układ oddechowy – budowa i funkcje

Układ oddechowy zbudowany jest z nosa i jamy nosowej, gardła, krtani z tzw. strunami głosowymi, tchawicy, oskrzeli i płuc. Dzieli się go na 2 układy górny i dolny – granica przebiega między gardłem a krtanią.

Nos

Nos, początkowy element układu oddechowego, składa się z części skórnej, kostnej oraz chrzęstnej, która dzieli go na 2 części. Wewnątrz nosa rozróżniamy przedsionek, w którym znajdują się krótkie i grube włoski wyłapujące zanieczyszczenia z powietrza i zatrzymujące je, części oddechową i węchową. Zadaniem części oddechowej jest oczyszczenie, ogrzanie i nawilżenie powietrza. Położoną tuż za nią część węchową wyściela nabłonek węchowy wraz z receptorami węchowymi. Łączna powierzchnia nabłonka to ok. 6 cm2. Mimo zajmowania małego obszaru nabłonek umożliwia rozróżnienie kilku tysięcy zapachów. Informacje o tych zapachach transportowane są do opuszki węchowej, a następnie do kory węchomózgowia.

Z jamą nosową łączą się po obu stronach przestrzenie zwane zatokami nosowymi, wypełnione powietrzem i występujące parzyście. Wyróżniamy zatoki czołowe, klinowe, szczękowe oraz komórki sitowe. Pomagają one nawilżyć i ogrzać wdychane powietrze, umożliwiają też modulację głosu.

Zobacz film: Budowa i funkcje układu oddechowego. Źródło: 36,6

Gardło

W gardle układ oddechowy krzyżuje się z pokarmowym. Gardło dorosłego człowieka ma długość ok. 13 cm. Składa się z części nosowej, ustnej i krtaniowej. Nosowa (tzw. nosogardło) łączy się z jamą nosową i uchem środkowym, ustna – z jamą ustną, a krtaniowa stanowi połączenie gardła z krtanią. W procesie oddychania powietrze przechodzi z jamy nosowej do gardła i stamtąd do krtani.

Krtań

Krtań składa się z 9 połączonych chrząstek tworzących szkielet chrzęstny, a także więzadeł i mięśni. Łączy gardło z tchawicą. Jej długość to ok. 6 cm.

Nagłośnia wchodząca w skład krtani uniemożliwia przedostanie się pokarmu do krtani, zamykając ją podczas połykania. Chrząstka tarczowata – kolejna część składowa krtani – u mężczyzn uwydatnia się podczas procesu dojrzewania i tworzy tzw. jabłko Adama.

Mięśnie krtani regulują położenie narządu i przyczyniają się do powstawania dźwięku – krtań to główny narząd, który je wydaje. Wnętrze narządu zajmuje głośnia, którą tworzą 2 fałdy, tzw. struny głosowe, a szczelina pomiędzy nimi to szpara głośni.

Na fałdy głosowe składają się mięśnie, więzadła głosowe, tkanka łączna, naczynia krwionośne, nerwy i błona śluzowa, która je okala. Struny są rozsunięte na boki, kiedy nie wydajemy dźwięków, a zwierają się i rozwierają podczas mowy. Powodują wtedy drganie powietrza, które przez nie przechodzi – w ten sposób powstaje głos.

Aparat mowy, oprócz strun głosowych, tworzy także aparat oddechowy, razem z tchawicą, oskrzelami, płucami i przeponą. Gwarantuje on poprawny przepływ powietrza. Do aparatu mowy włącza się także aparat fonacyjny – krtań, i artykulacyjny, pozwalający na modulację głosu. Aparat artykulacyjny obejmuje każdy element układu oddechowego znajdujący się ponad krtanią.

Tchawica

Tchawica jest rurą o długości ok. 12 cm, którą wzmacnia ok. 20 chrząstek – zapobiegają one zapadaniu się narządu. Powietrze przechodzące do oskrzeli i płuc jest dodatkowo oczyszczane w tchawicy. Narząd ten zawiera komórki kubkowe wydzielające śluz, który wyłapuje zanieczyszczenia, oraz komórki migawkowe z rzęskami przesuwającymi śluz i zanieczyszczenia w stronę gardła w celu odkrztuszenia ich lub połknięcia.

Oskrzela

Oskrzela główne rozgałęziają się, tworząc drzewo oskrzelowe, które wchodzi częściowo do płuc. Otacza je błona Reisessena – mięśnie gładkie, które kurczą się pod wpływem czynników drażniących, co prowadzi do astmy oskrzelowej. Po wejściu do płuc oskrzela rozgałęziają się w prawym płucu na 3 oskrzela płatowe, w lewym – na 2. Każde z nich dzieli się kolejno na oskrzela segmentowe, międzypłacikowe i oskrzeliki.

Oskrzeliki, rurki o średnicy ok. 1 mm, zbudowane z włókien kolagenowych i mięśni gładkich transportują powietrze wprost do miąższu płuc, a w przypadku chorób takich jak astma oskrzelowa – poprzez skurcz ograniczają dopływ powietrza.

Płuca

Płuca są głównym ośrodkiem wymiany gazowej. Składają się u każdego człowieka z ok. 300 mln pęcherzyków płucnych. Oddzielają je przegrody międzypęcherzykowe. Nabłonek ścian pęcherzyków tworzą 3 typy pneumocytów:

I – odpowiadają za transport gazów między pęcherzykiem a naczyniem włosowatym,

II – zabezpieczają strukturę pęcherzyków,

III – rozróżniają substancję, np. tlen.

Płuca otoczone są przez opłucną, a przed urazami chronią je żebra.

Zobacz film: Oczyszczanie płuc po smogu. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
9
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?