Polub nas na Facebooku
Czytasz: Tyroksyna – znaczenie, norma, objawy nadmiaru i niedoboru

Tyroksyna – znaczenie, norma, objawy nadmiaru i niedoboru

Kobieta, która ma robione USG tarczycy

Fot: AlexRaths / gettyimages.com

Tyroksyna jest jednym z dwóch najważniejszych hormonów wydzielanych przez tarczycę. W praktyce znaczenie dla metabolizmu ma jej część niezwiązana z białkami osocza, czyli wolna tyroksyna (FT4). Zaburzenia stężenia hormonów tarczycy prowadzą do objawów jej niewydolności lub nadczynności.

Tyroksyna (T4, tetrajodotyronina) jest substancją powstającą w tarczycy z aminokwasu tyrozyny. Choć spełnia rolę hormonu działającego bezpośrednio na metabolizm, o wiele silniejsze działanie wywiera po przekształceniu się w tkankach obwodowych w drugi hormon tarczycy – trójjodotyroninę (T3).

Działanie tyroksyny

Tyroksyna jest hormonem pobudzającym procesy metabolizmu komórkowego. Zwiększa wchłanianie glukozy do komórek, aktywuje proces rozkładu tłuszczów na kwasy tłuszczowe i glicerol, intensyfikuje procesy utleniania. Odgrywa ważną rolę w zapewnieniu organizmowi odpowiedniej ilości energii, niezbędnej do normalnego funkcjonowania i rozwoju.

Wspólnie z tyroksyną działa trójjodotyronina – i ta wytworzona przez tarczycę, i ta powstała z tyrozyny. Za pobudzanie ich wydzielania przez komórki pęcherzykowate tarczycy i stężenie we krwi odpowiada przysadkowy hormon – tyreotropina (TSH). Substancje te tworzą układ regulacyjny działający na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego. Im mniej T3 we krwi, tym wyższe stężenie TSH i większe wydzielanie hormonów przez tarczycę. Jeśli zaś koncentracja T3 na obwodzie jest zbyt duża, poziom TSH zmniejsza się i wydzielanie tarczycy jest hamowane.

Zobacz film i dowiedz się za co odpowiada tarczyca

Zobacz film: Za co odpowiada tarczyca? Źródło: Stylowy Magazyn.

Dzięki temu mechanizmowi metabolizm utrzymywany jest na mniej więcej stałym poziomie. Oczywiście mają na niego wpływ inne hormony i stymulacja nerwowa ze strony układu autonomicznego, które np. przekazują pośrednio informacje o poziomie aktywności organizmu.

Tyroksyna a wolna tyroksyna

Wydzielana przez tarczycę do krwi tyroksyna jest częściowo wiązana przez białka osocza. Ta frakcja nie jest aktywna, to znaczy nie może docierać do komórek i aktywować ich metabolizmu. Podobnie wygląda sytuacja z trójjodotyroniną. Dlatego najważniejszym postępowaniem diagnostycznym, wskazującym na bieżącą aktywność tarczycy, jest badanie wolnych, niezwiązanych części tych hormonów, czyli wolnej tyroksyny (FT4) i wolnej trójjodotyroniny (FT3).

Należy jednak pamiętać, że wiązanie T3 i T4 z białkami osocza zmienia się w czasie. Na przykład działanie niektórych, nawet dostępnych bez recepty, leków może spowodować gwałtowne wyparcie hormonów z połączeń z białkami i chwilowy, skokowy wzrost stężenia ich wolnych frakcji.

Prawidłowe poziomy wolnej tyroksyny

Norma w przypadku badania poziomu wolnej tyroksyny wynosi średnio 2,26–6,00 pikomoli na litr (pm/l). Wyrażana jest też w nanogramach na litr i wynosi 1,5–4,0 ng/l.

Poziom FT4 ocenia się wraz z wynikami badania stężeń FT3 i TSH. Dopiero całościowe spojrzenie na te hormony pozwala ocenić, czy działanie tarczycy jest prawidłowe. Przy interpretacji wyników należy zwracać uwagę na wartości referencyjne podawane przez laboratoria wykonujące badania. W zależności od metody mogą się one nieco różnić i przy ocenie rezultatów należy brać to pod uwagę.

Nadmiar wolnej tyroksyny – objawy

Do nadmiaru tyroksyny (i trójjodotyroniny) dochodzi zwykle na skutek zaburzenia regulacji wydzielania TSH albo w sytuacji, gdy w tarczycy pojawi się chorobowe ognisko produkujące hormony bez względu na sygnały regulacyjne dochodzące z przysadki. Jeśli stan ten trwa dłużej, dochodzi do nadczynności tarczycy. Jej najczęstszymi objawami są:

  • zwiększona ciepłota ciała, przyspieszona praca serca,
  • utrata wagi,
  • wytrzeszcz,
  • sucha, silnie rogowaciejąca, łuszcząca się skóra.

Podobne objawy mogą wystąpić u osób stosujących na co dzień preparaty tarczycy, dla których używana dawka jest zbyt duża.

Objawy niedoboru tyroksyny

Niedobór tyroksyny (wraz z trójjodotyroniną) powoduje objawy niedoczynności tarczycy.

Zalicza się do nich m.in. :

  • spowolnienie, senność, zaburzenia koncentracji,
  • osłabienie, spadek wydolności fizycznej,
  • zahamowanie rozwoju,
  • obrzęki śluzowate,
  • zwiększenie masy ciała,
  • spadek tętna i ciśnienia krwi,
  • łamliwość i wypadanie włosów,

Ciężkim postaciom choroby mogą towarzyszyć inne objawy, ze śpiączką hipometaboliczną włącznie.

Zaburzenia metabolizmu związane z hormonami tarczycy i hormonem tyreotropowym są zwykle przyczyną skierowania chorego do poradni endokrynologicznej, gdzie jest on dokładnie diagnozowany i gdzie określa się dla niego najlepszy schemat leczenia. Problemy tego typu wymagają regularnej kontroli podstawowych hormonów i stałej opieki specjalistycznej.

Jak rozpoznać, ze tarczyca choruje? Dowiesz się tego z filmu

Zobacz film: Jak rozpoznać, że tarczyca choruje? Źródło: Stylowy Magazyn.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
43
3
Polecamy
Jakie są przyczyny osłabienia organizmu? Jak radzić sobie z przemęczeniem?
Jakie są przyczyny osłabienia organizmu? Jak radzić sobie z przemęczeniem? Dzień Dobry TVN
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Hormony tarczycy – działanie, normy, objawy niedoboru i nadczynności. Dlaczego są tak ważne?
Hormony tarczycy – działanie, normy, objawy niedoboru i nadczynności. Dlaczego są tak ważne? TVN zdrowie
FT3 – wolna frakcja hormonu tarczycy. Czy jego badanie ma znaczenie?
FT3 – wolna frakcja hormonu tarczycy. Czy jego badanie ma znaczenie? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego