Polub nas na Facebooku
Czytasz: Tkanka chrzęstna – budowa, funkcja i choroby 

Tkanka chrzęstna – budowa, funkcja i choroby 

obraz tkanki chrzęstnej.

Fot. BeholdingEye / Getty Images

Tkanka chrzęstna to jedna z postaci tkanki łącznej charakteryzująca się znacznym stopniem upostaciowania, a w niektórych odmianach – dużą wytrzymałością. Objawy jej zwyrodnienia są częstą przyczyną uporczywych, dotkliwych zespołów bólowych.

Chrząstka to spoista forma tkanki łącznej, która spełnia rolę powierzchni stawowych i łączy elementy układu kostnego i mięśniowego. Jej charakterystyczne postacie to chrząstka szklista, sprężysta i włóknista.

Tkanka chrzęstna – budowa

W skład tkanki chrzęstnej wchodzą komórki chrzęstne zwane chondrocytami oraz substancja bezpostaciowa – tzw. macierz. Zbudowana jest ona z kwasu hialuronowego oraz proteoglikanów. W substancji tej znajdują się też liczne włókna łącznotkankowe, które mogą mieć charakter klejodajny lub sprężysty. Pierwszy typ ma za zadanie tworzenia wraz z macierzą spójnej podbudowy chrząstki, natomiast drugi nadaje jej odpowiednie właściwości mechaniczne – sprężystość i wytrzymałość.

Tkanka chrzęstna nie jest unerwiona ani unaczyniona. Generalnie poziom jej metabolizmu jest dość niski, jednak chondrocyty muszą (tak jak inne komórki) otrzymywać tlen i materiały budulcowe. Odżywiają się dzięki przenikaniu substancji odżywczych, tlenu i dwutlenku węgla z (i do) pokrywającej ją, mocno unaczynionej błony zwanej ochrzęstną. Pewien udział w tym procesie spełnia również maść stawowa, która wypełnia przestrzeń pomiędzy stykającymi się powierzchniami kości.

Tkanka chrzęstna – rodzaje

Nie wszystkie chrząstki zbudowane są w identyczny sposób. Różnią się między sobą proporcjami poszczególnych elementów budulcowych. Podstawowe trzy typy chrząstki występujące w organizmie człowieka to:

  • tkanka chrzęstna szklista – zawierająca dużo silnych włókien kolagenowych typu II – ma zwykle gładką, twardą powierzchnię; zbudowane są z niej elementy stawów, chrząstki krtani, tchawicy i oskrzeli, a także częściowo żebra;
  • tkanka chrzęstna włóknista – również składająca się w dużej mierze z kolagenu, w tym wypadku typu I – tworzy ścięgna, więzadła, powięzie oraz inne elementy łączące kości człowieka, takie jak krążki międzykręgowe, chrzęstne części spojenia łonowego oraz łąkotki w stawie kolanowym;
  • tkanka chrzęstna sprężysta –jej główną cechą jest duża elastyczność – kształtowane są z niej miękkie elementy strukturalne organizmu, takie jak nos, małżowina uszna, przewody w narządzie słuchu, niektóre niewielkie chrząstki krtani.

Zobacz film i sprawdź jakie funkcje pełni układ kostny: 

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego. Źródło: 36,6

Tkanka chrzęstna – funkcje w organizmie człowieka

Tkanka chrzęstna spełnia w organizmie rolę podporową (łączy elementy układu kostnego, stabilizuje szkielet). Jej specyficzną i niezwykle istotną funkcją jest współtworzenie stawów. Wytrzymałość i gładkość tkanki chrzęstnej sprawia, że opory przemieszczania się względem siebie powierzchni stawowych są niewielkie, a uzyskana płynność ruchów bardzo duża. Znaczna wytrzymałość chrząstki pozwala stawom na wieloletnie zachowanie pełnej sprawności.

Tkanka chrzęstna spełnia bardzo istotną rolę w okresie rozwojowym człowieka, szczególnie w odniesieniu do układu kostnego. Gdyby kości małego dziecka były w całości zbudowane z tkanki kostnej, niemożliwy byłby ich dalszy wzrost. Dlatego większość elementów kości (przede wszystkim długich) jest w okresie rozwoju młodego organizmu zbudowana z chrząstek. Dotyczy to przede wszystkim przynasad i nasad kości, głów, kłykci i innych powierzchni stawowych. Części chrzęstne przekształcają się w elementy kostne stopniowo, dzięki czemu kości mogą rosnąć.

Charakterystycznym miejscem występowania chrząstek są elastyczne, ale niezapewniające ruchomości podobnej do stawów, stałe połączenia międzykostne. Tkanka chrzęstna współtworzy wraz z elementami włóknistymi chrząstkozrosty. Charakterystycznymi przykładami są tutaj krążki międzykręgowe i spojenie łonowe. Chrząstki pokrywają również często miejsca przyczepu ścięgien i więzadeł do kości. Tworzą tam warstwę pośredniczącą, która zapewnia elastyczność połączenia i – dzięki temu – odporność na urazy.

Polecamy: Chrzęstniak, czyli łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej. Objawy, leczenie i rodzaje guza

Tkanka chrzęstna – najczęstsze schorzenia

Najczęstsze schorzenia tkanki chrzęstnej to zmiany związane z wiekiem. Chrząstki znajdujące się w stawach ulegają stopniowemu ścieraniu i mikrourazom związanym z przeciążeniami. Powoduje to ich pękanie, ścieńczenie lub wręcz zanik. Przy kolejnych ruchach generuje to odczyny zapalne, które stają się przyczyną dolegliwości i powstawania trwałych zmian zwyrodnieniowych, takich jak np. wyrośla kostne. Chory odczuwa te zmiany w postaci nawracających bólów, obrzęków stawów oraz ograniczenia ruchomości. W niektórych przypadkach zwyrodnienia takie wymagają leczenia chirurgicznego. Przykładami chorób związanych z degeneracją tkanki chrzęstnej są:

  • zmiany w obrębie kręgosłupa i zespoły korzeniowe powiązane z dyskopatią (np. rwa kulszowa),
  • zwyrodnienia stawów biodrowych (zmuszające czasem do wykonania endoprotezoplastyki),
  • zmiany w stawach śródręczno-paliczkowych i międzypaliczkowych u osób starszych.

Specyficzny rodzaj patologii wiąże się z łąkotkami. Są one częścią stawu kolanowego, który w trakcie chodzenia, biegania, pracy fizycznej lub uprawiania sportu podlega wielkim obciążeniom. Sprawia to, że zmiany zwyrodnieniowe w kolanie pojawiają się relatywnie wcześnie. Jednocześnie ostre urazy często powodują pękanie łąkotek, co powoduje znaczne dolegliwości i upośledzenie funkcji stawu. Tego typu zmiany mogą być obecnie bardzo dobrze diagnozowane za pomocą ultrasonografii (USG) lub tomografii komputerowej (CT). Leczenie w poważniejszych przypadkach ma charakter operacyjny – procedurę wykonuje się najczęściej endoskopowo, w trakcie zabiegu artroskopii.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
305
28
Komentarze (0)
Nie przegap
Najbrudniejsze rzeczy świata, których dotykasz każdego dnia
Najbrudniejsze rzeczy świata, których dotykasz każdego dnia Materiał sponsorowany
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Seks oralny – czym jest stosunek oralny? Najlepsze pozycje w seksie oralnym
Czynnik reumatoidalny (badanie RF) – jak odczytać wyniki badania? 
Czynnik reumatoidalny (badanie RF) – jak odczytać wyniki badania? 
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy
Usuwanie (wyrywanie) ósemek – szczękościsk, ból i opuchlizna po usunięciu ósemki
Usuwanie (wyrywanie) ósemek – szczękościsk, ból i opuchlizna po usunięciu ósemki