Polub nas na Facebooku
Czytasz: Somnifobia – lęk przed snem. Przyczyny, objawy, skutki i leczenie

Somnifobia – lęk przed snem. Przyczyny, objawy, skutki i leczenie

Kobieta leży w łóżku. Nie może zasnąć.

Fot. jhorrocks / Getty Images

Somnifobia (inaczej – hipnofobia) to chroniczny, irracjonalny lęk przed zasypianiem i snem. Ta, mylona niekiedy z bezsennością, przypadłość powoduje, że dotknięta nią osoba unika snu. Przekłada się to negatywnie na jej fizyczną kondycję i jakość życia.

Somnifobia (łac. somnus – sen, spanie, gr. phóbos – lęk) jest współcześnie tak częstym zaburzeniem lękowym, że przyznaje się jej rangę choroby cywilizacyjnej. Dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci. Początkowo prowadzi do przewlekłego zmęczenia w ciągu dnia. Utrzymując się długotrwale, niszczy zdrowie fizyczne i psychiczne, utrudnia, a nawet uniemożliwia, funkcjonowanie społeczne, naukę, pracę zawodową. W związku z tym lęk przed spaniem bezwzględnie wymaga leczenia.

Somnifobia – przyczyny lęku przed snem

Somnifobia to poważne, choć trudne do zdiagnozowania, zaburzenie psychiczne. W przypadku najmłodszych bywa lekceważone jako dziecięcy kaprys. Dorośli mylą często hipnofobię z bezsennością, ponieważ obie dolegliwości mają takie same konsekwencje. Tej drugiej jednak nie towarzyszy irracjonalny lęk, który jest zasadniczą przyczyną problemów z zasypianiem u osób dotkniętych fobią.

Lęk przed zaśnięciem może być spowodowany szeregiem przyczyn, często nieuświadomionych. Źródłem irracjonalnego niepokoju bywają bowiem wyparte z pamięci, negatywne doświadczenia z dzieciństwa. Zasypianie może zostać powiązane z uczuciem strachu na skutek traumatycznych przeżyć, którymi dla małego dziecka może być zarówno zagrożenie życia, jakie nastąpiło w czasie snu (np. wypadek samochodowy), jak i przebudzenie w ciemnym pokoju pod nieobecność rodziców. Specyfiką fobii (w tym somnifobii) jest to, że może ona zostać zaindukowana. U dzieci rozwija się pod wpływem sugestywnych historii, obrazów, niepokoju obserwowanego u opiekunów (gdy mają oni problemy z zasypianiem). Niektórzy psychologowie zwracają uwagę na fakt, że somnifobia może być powiązana z lękiem przed śmiercią.

Hipnofobia często rozwija się w związku z przykrymi doznaniami, jakie towarzyszą zasypianiu i śnieniu. Pojawia się na przykład u osób, które cierpią na nawracające koszmary senne albo obawiają się konsekwencji przydarzających im się epizodów somnabulizmu (potocznie – lunatyzmu). Niektórzy ludzie pragną uniknąć tzw. paraliżu przysennego. Jest to nieprzyjemne, mimowolnie budzące strach, uczucie związane z porażeniem mięśni i niemożliwością poruszenia się. Stan taki jest fizjologiczny podczas snu. Zapobiega przypadkowej aktywności, niebezpiecznej przy braku świadomej kontroli ciała. Zdarza się, że następuje, gdy fale mózgowe nie są w pełni „przełączone” na śnienie – w chwili zasypiania lub przebudzenia.

Somnifobia, podobnie jak bezsenność, powiązana może być z przewlekłym stresem. Często towarzyszy zaburzeniom afektywnym (np. depresji) oraz uogólnionym zaburzeniom lękowym (nerwicom).

Zobaczcie, czy jedzenie ma wpływ na dobry sen:

Zobacz film: Badanie snu. Źródło: Wiem, co jem

Objawy i konsekwencje lęku przed snem

W początkowej fazie choroby dotknięta nią osoba może funkcjonować prawidłowo w ciągu dnia. Niepokój pojawia się wraz z nadejściem pory, kiedy należy udać się na spoczynek. Rodzaj i stopień nasilenia symptomów zależy od indywidualnego przypadku i stopnia zaawansowania somnifobii. Należą do nich objawy wegetatywne właściwe wszystkim zaburzeniom lękowym, np.: kołatanie serca, wzrost ciśnienia tętniczego, nadmierne pocenie się, duszność, suchość w ustach, drżenie kończyn, bóle głowy, brzucha, nudności. Uczucie paniki może narastać w miarę rozwoju hipnofobii i z czasem całkowicie uniemożliwiać zaśnięcie.

Zaburzenia snu, a zwłaszcza jego długotrwały brak, wywołują wiele negatywnych skutków fizjologicznych. Powodują nie tylko nieustanne zmęczenie, ale i spadek wydolności fizycznej, odporności na choroby. Obniżają także zdolności umysłowe (myślenie logiczne, zapamiętywanie, koncentrację), spowalniają reakcje. Ponadto skutkiem permanentnego braku snu staje się obniżony nastrój – drażliwość, apatia, anhedonia, a nawet depresja.

W konsekwencji somnifobia uniemożliwia normalne funkcjonowanie – utrzymywanie pozytywnych relacji z bliskimi ludźmi, opiekę nad dziećmi, wykonywanie obowiązków zawodowych (zwłaszcza w przypadku odpowiedzialnej, wymagającej silnej koncentracji pracy) oraz innych, codziennych czynności. Taka sytuacja prowadzi do błędnego koła, ponieważ powoduje stany depresyjne i pogłębia problemy z zasypianiem.

Lęk przed spaniem – leczenie

Somnifobia ma bardzo poważne konsekwencje, więc bezwzględnie wymaga leczenia. Nie zaleca się jednak długotrwałego stosowania farmakoterapii, ponieważ jedynie tłumi ona objawy, a nie likwiduje przyczyn dolegliwości. Leki przeciwlękowe lub antydepresyjne warto stosować głównie w początkowej fazie walki z hipnofobią, by choremu łatwiej było ją podjąć.

Celem psychoterapii jest zidentyfikowanie przyczyny lęku przed zaśnięciem (można to zrobić z użyciem metod terapii psychodynamicznej), a następnie przezwyciężenie go poprzez zmianę zachowań i sposobu myślenia (pomocne są w tym przypadku działania w nurcie poznawczo-behawioralnym). Aby łatwiej opanować negatywne emocje i reakcje wegetatywne, skorzystać można z technik relaksacji, medytacji. Lęk przed snem łagodzą także aktywności, które powodują silne zmęczenie (np. uprawianie sportu) i w naturalny sposób ułatwiają zasypianie.

Czy masz problemy ze snem?

Zagłosuj, jeśli chcesz zobaczyć wyniki


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
3
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Jak zadbać o właściwe nawilżenie powietrza w mieszkaniu?
Jak zadbać o właściwe nawilżenie powietrza w mieszkaniu? Materiał sponsorowany
Witamina K i K2 MK-7 - występowanie, właściwości, przeciwdziałanie
Witamina K i K2 MK-7 - występowanie, właściwości, przeciwdziałanie
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Przepisy na pięć zdrowych posiłków (śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja)
Przepisy na pięć zdrowych posiłków (śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja) Materiał sponsorowany
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy