Polub nas na Facebooku
Czytasz: Selen – selen organiczny, właściwości, zapotrzebowanie, objawy niedoboru

Selen – selen organiczny, właściwości, zapotrzebowanie, objawy niedoboru

Zainteresował Cię ten artykuł?
selen

Fot.: Zerbor / stock.adobe.com

Selen jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowej pracy organizmu. Ma właściwości antyoksydacyjne, pozytywnie wpływa na działanie tarczycy i jest niezbędny do funkcjonowania kilkudziesięciu enzymów. 

Selen występuje w wielu powszechnie dostępnych produktach. Bogatym źródłem tego cennego pierwiastka są m.in. orzechy i nasiona. Przed laty selen uznawano za substancję o szkodliwym, toksycznym działaniu. Jak się okazało, odgrywa on jednak wiele bardzo ważnych ról w organizmie, zapewniając mu właściwe funkcjonowanie i zdrowie.

Właściwości selenu – selen organiczny

Selen został odkryty w 1817 r. przez szwedzkiego chemika i lekarza Jönsa J. Berzeliusa. Nazwa pierwiastka wywodzi się od imienia greckiej bogini Selene. Zaliczany jest do grona mikroelementów, czyli pierwiastków, które występują w organizmie w niewielkich ilościach. U mężczyzn blisko połowa selenu znajduje się w jądrach oraz w gruczołach płciowych i spermie. Jego niedobór wpływa na obniżenie sprawności seksualnej.

Selen jest składnikiem blisko 20 enzymów zawartych w ludzkim organizmie, w tym m.in. bardzo istotnego czynnika antyoksydacyjnego – peroksydazy glutationowej, która chroni czerwone krwinki oraz błony komórkowe przed działaniem wolnych rodników. Selen odgrywa istotną rolę w zakresie prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, a także tarczycy. Zapewnia ochronę antyoksydacyjną serca, zapobiega powstawaniu nowotworów, a zwłaszcza raka wątroby, płuc i jelita grubego. Zdaniem lekarzy selen może pomóc osobom zmagającym się z depresją oraz nadmiernym przemęczeniem. Część badaczy uważa, że selen ma niewielkie właściwości przeciwzapalne.

Zobacz film: Selen - mikroelement, który może uratować życie. Źródło: Dzień Dobry TVN

Kto powinien zażywać selen?

Ze względu na to, że w normalnych warunkach selen w ludzkim organizmie występuje tylko w ilości ok. 10–15 µg (mikrogramów), każdy człowiek powinien zadbać o jego dodatkowe spożywanie. Według Instytutu Żywności i Żywienia dzienne zapotrzebowanie na selen wynosi:

  • 15–20 µg u niemowląt,
  • 20 µg u dzieci między 1. a 3. rokiem życia,
  • 30 µg u dzieci między 4. a 9. rokiem życia,
  • 40 µg u chłopców i dziewcząt w wieku 10–12 lat,
  • 55 µg powyżej 13. roku życia u dziewcząt i chłopców, a także u mężczyzn i kobiet,
  • 60 µg u kobiet w ciąży,
  • 70 µg w przypadku kobiet karmiących.

Suplementacja selenu jest szczególnie zalecana palaczom ze względu na działanie antynowotworowe tego pierwiastka, a także mieszkańcom terenów ubogich w selen, ludziom żywiącym się pozajelitowo, cierpiącym na uszkodzenia funkcji wchłaniania składników pokarmowych. Selen jest rekomendowany osobom leczącym się na choroby sercowo-naczyniowe, niepłodność, zapalenia trzustki, astmę.

Niedobór selenu – typowe objawy i choroby

Zbyt niska obecność selenu w organizmie może dawać sygnały w postaci ciągłego uczucia zmęczenia, osłabienia mięśni, podatności na przeziębienia oraz infekcje, problemów z potencją, stanów zapalnych skóry, opryszczki, a u kobiet w ciąży może nawet doprowadzić do poronienia. Poważne i długotrwałe niedobory tego cennego pierwiastka mogą spowodować spustoszenie w organizmie, a wraz z nim doprowadzić do zwyrodnienia narządów oraz tkanek. Skutkami braku selenu w organizmie mogą być: choroba Keshan (choroba mięśnia sercowego), a także choroba Kaszina-Beka (objawiająca się obustronnym zniszczeniem stawów). Niedobory selenu obserwuje się również u osób chorych na AIDS, mukowiscydozę, ostre zapalenie trzustki, depresję, reumatoidalne zapalenie stawów czy fenyloketonurię.

Czym grozi nadmiar selenu?

Należy pamiętać, że nadmiar selenu w diecie jest niepożądany. Znaczne podwyższenie jego poziomu może skutkować: łamliwością paznokci, wypadaniem włosów, zapaleniem skóry, nieprzyjemnym zapachem z ust, nerwowością, zaburzeniami czynności układu nerwowego, nadmierną potliwością, wahaniami nastroju, a w skrajnych przypadkach uszkodzeniem wątroby, nerek, anoreksją i ostrymi biegunkami. Do zatrucia selenem pochodzącym z naturalnych składników dochodzi bardzo rzadko.

W czym znaleźć selen?

Największa zawartość selenu znajduje się w łososiu, zarówno surowym, jak i wędzonym, a także w jajach kurzych i kaszy gryczanej. Cennymi źródłami tego pierwiastka są: kakao, szynka wędzona, ser typu ementaler oraz wieprzowina. Bogate w selen są ponadto orzechy brazylijskie, tuńczyk, filety z indyka i wołowina. Jak podkreślają dietetycy, 100 g białego ryżu zawiera selen w ilości bliskiej 15% dziennego zapotrzebowania na ten pierwiastek w przypadku dorosłych.

Zobacz film: Czy dieta musi być droga? Źródło: Wiem, co jem na diecie

Bibliografia

1. Gertig H., Przysławski J., Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu, Warszawa 2006.

2. Zagrodzki P., Selen a układ odpornościowy, Kraków 2004.

3. Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja, Warszawa 2012.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
36
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Barszcz Sosnowskiego – czym grozi kontakt z tą rośliną?
Barszcz Sosnowskiego – czym grozi kontakt z tą rośliną?
Jelito czcze – najczęstsze choroby i ich leczenie
Jelito czcze – najczęstsze choroby i ich leczenie
Czy osiedlowa piaskownica jest niebezpieczna dla zdrowia dziecka?
Czy osiedlowa piaskownica jest niebezpieczna dla zdrowia dziecka? Reklama
Zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej
Zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej
Nadmierne łzawienie oczu - przyczyny, leczenie i profilaktyka. O czym mogą świadczyć łzawiące oczy?
Nadmierne łzawienie oczu - przyczyny, leczenie i profilaktyka. O czym mogą świadczyć łzawiące oczy?
Melisa – właściwości, skutki uboczne i interakcje z antykoncepcją
Melisa – właściwości, skutki uboczne i interakcje z antykoncepcją