Polub nas na Facebooku
Czytasz: Rola manganu w organizmie – objawy niedoboru i nadmiaru, normy
menu
Polub nas na Facebooku

Rola manganu w organizmie – objawy niedoboru i nadmiaru, normy

mangan

Fot. NatchaS / Getty Images

Mangan (Mn, łac. manganum) to pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. Jest niezbędnym do życia mikroelementem, którego niedobór powoduje opóźnienie rozwoju fizycznego, zaburzenia płodności, zmiany skórne, nerwobóle. Równie szkodliwy jest jednak nadmiar manganu, zwłaszcza w wodzie pitnej.

W układzie okresowym pierwiastków mangan ma liczbę atomową 25. To metal koloru srebrzystoszarego odznaczający się różowym odcieniem, odkryty w 1774 r. przez szwedzkiego chemika Johana Gottlieba Gahna. W przyrodzie mangan występuje w postaci jednego izotopu. Jest szeroko rozpowszechniony – głównie ma postać minerałów.

Mangan w wodzie

Mangan występuje powszechnie w wodach podziemnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. (w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi) stężenie manganu w wodzie nie może przekraczać 0,05 mg Mn/litr. Przekroczenie norm może wywołać niepożądany smak wody oraz powstawanie osadów. Woda, w której normy manganu zostały przekroczone, staje się mętna i nieprzyjemnie pachnie. Do takiej sytuacji najczęściej dochodzi wskutek nieprawidłowo przeprowadzonego procesu uzdatniania wody.

Redakcja poleca:
OCZYwiście dieta. Co jeść, żeby mieć dobry wzrok?  Materiał sponsorowany
Dlaczego się topimy? Ratownik: zawodzą nas umiejętności i... psychika
10 zdrowotnych właściwości kardamonu. Na problemy trawienne i na potencję!

Według badań opublikowanych w specjalistycznym czasopiśmie „Environmental Health Perspectives” nadmiar manganu w wodzie pitnej jest toksyczny i szkodliwy dla dzieci, które, w porównaniu z rówieśnikami, wypadają gorzej w testach na inteligencję. W przypadku stwierdzenia nadmiernych stężeń manganu w wodzie zasadne może być zastosowanie filtrów odmanganiających. Mangan może się również kumulować w wodzie ze studni – woda nie nadaje się wtedy do spożycia ani w celach gospodarczych. Aby to sprawdzić, wykonuje się specjalistyczne badania. Problem powinna rozwiązać instalacja sprzętu do uzdatniania wody.

Właściwości manganu

Mangan należy do mikroelementów. Znajduje się w centrach reaktywności wielu enzymów i jest niezbędnym pierwiastkiem do życia. Wpływa na układ kostny, chroniąc przed rozwojem osteoporozy. Zawiaduje układem nerwowym. Uczestniczy w syntezie czerwonych krwinek, a także w procesie prawidłowego trawienia i wchłaniania tłuszczów, białek, węglowodanów. Pomaga w prawidłowym tworzeniu tkanek łącznych. Zawiaduje płodnością i samopoczuciem. Odpowiada za właściwy stan skóry. Ma udział w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu. Uczestniczy w przemianach cholesterolu i produkcji tyroksyny, jednego z podstawowych hormonów wytwarzanych przez tarczycę. Chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Jest niezbędny do wytwarzania estrogenu (żeńskiego hormonu płciowego). Wpływa ponadto na odporność organizmu.

Związki manganu znalazły zastosowanie w medycynie m.in. w celach dezynfekujących. Zastosowanie manganu obejmuje również jego zdolność do utwardzania stopów metali. Mangan wykorzystywany jest w produkcji barwników oraz ogniw.

Niedobór manganu objawia się:

  • pogorszeniem stanu kości,
  • problemami z płodnością,
  • szmerami w uszach i pogorszeniem słuchu,
  • drażliwością, stanami depresyjnymi, pogorszeniem samopoczucia,
  • problemami z koncentracją,
  • zmianami skórnymi (suchość i pękanie skóry),
  • osłabieniem słuchu,
  • nerwobólami,
  • pesymizmem,
  • spadkiem masy ciała,
  • zaburzeniami w produkcji mleka,
  • rozdwajaniem się paznokci,
  • mroczkami przed oczami,
  • wypadaniem włosów,
  • zaburzeniami ze strony układu krążenia,
  • zmęczeniem,
  • bólami w stawach,
  • opóźnieniem w rozwoju fizycznym.

Uwaga! Stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej, przyjmowanie witamin C, B1 oraz B6, błonnika, żelaza, wapnia i magnezu może upośledzić wchłanianie manganu.

Czy suplementy diety działają? Sprawdź:

Zobacz film: Czy suplementy diety leczą? Źródło: Dzień Dobry TVN

Nadmiar manganu objawia się:

  • rozdrażnieniem,
  • wahaniami nastroju,
  • depresją,
  • demencją,
  • zmianami w DNA,
  • schizofrenią,
  • wzrostem stężenia wapnia we krwi,
  • pogłębieniem choroby Parkinsona.

Uwaga! Nadmiar manganu występuje bardzo rzadko i raczej nie jest związany z dietą.

Mangan jako suplement

Dzienne zapotrzebowanie na mangan dla dorosłych kobiet wynosi 1,8 mg, a dla dorosłych mężczyzn – 2,3 mg. Większe dawki (powyżej 2 mg) zalecane są w przypadku kobiet w ciąży i karmiących. Rozpoznany niedobór manganu może skłonić do przyjmowania pierwiastka w postaci suplementu. Godny polecenia jest mangan w tabletkach dwuwartościowy, który odznacza się najwyższą zdolnością wchłaniania. Preparaty manganu dostępne są również w formie proszków, które miesza się z wodą albo innym napojem.

Uwaga! Suplementy z manganem należy stosować rozważnie w przypadku przyjmowania antybiotyków (mangan może zmniejszyć ich skuteczność). Z tego względu zaleca się zachowanie odstępu (najlepiej co najmniej 1–2 godziny) pomiędzy zastosowaniem antybiotyków a przyjęciem manganu w postaci suplementu.

Mangan w diecie

Źródłem manganu w pożywieniu są: produkty z pełnego ziarna, otręby pszenne, nasiona roślin strączkowych, orzechy, groszek, awokado, suszone owoce, kawa, kakao, brązowy ryż, zielone warzywa liściaste, zielona i czarna herbata. Na niedobory manganu nie są więc narażeni weganie i wegetarianie, których dieta opiera się na produktach roślinnych.

Bibliografia:

1. Manganese in Drinking Water and Intellectual Impairment in School-Age Children

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
18
1
Polecamy
Kobalt – właściwości, rola w organizmie, skutki niedoboru i nadmiaru
Kobalt – właściwości, rola w organizmie, skutki niedoboru i nadmiaru TVN zdrowie
Trójglicerydy - norma ogólna, u mężczyzn, kobiet i dzieci.
Trójglicerydy powyżej normy - konsekwencje dla zdrowia
Trójglicerydy - norma ogólna, u mężczyzn, kobiet i dzieci. Trójglicerydy powyżej normy - konsekwencje dla zdrowia Dzień Dobry TVN
Witamina C – lepsza z laboratorium czy naturalna?
Witamina C – lepsza z laboratorium czy naturalna? Dzień Dobry TVN
Cynk – jakie objawy daje jego niedobór, a jakie przedawkowanie?
Naturalne źródła cynku
Cynk – jakie objawy daje jego niedobór, a jakie przedawkowanie? Naturalne źródła cynku TVN zdrowie
Komentarze (1)
Olka
Cieszę się, że zwracacie uwagę na to, aby nie łączyć suplementów z manganem z antybiotykami to jest bardzo istotne i trzeba uświadamiać ludzi w tym temacie
Czytaj całość
Nie przegap
Olejek rycynowy na włosy, rzęsy i... opaloną skórę. Skąd się bierze jego pielęgnacyjna moc?
Olejek rycynowy na włosy, rzęsy i... opaloną skórę. Skąd się bierze jego pielęgnacyjna moc?
Pluskwa. Jak rozpoznać ugryzienia przez pluskwy i jak sobie z nimi radzić?
Pluskwa. Jak rozpoznać ugryzienia przez pluskwy i jak sobie z nimi radzić?
Co to są kapary? Jakie posiadają wartości odżywcze i właściwości lecznicze?
Co to są kapary? Jakie posiadają wartości odżywcze i właściwości lecznicze?
Menopauza przed 40.? To możliwe! Jak rozpoznać przedwczesną menopauzę?
Menopauza przed 40.? To możliwe! Jak rozpoznać przedwczesną menopauzę?
Kabotegrawir - lek, który w końcu pokona wirusa HIV?
Kabotegrawir - lek, który w końcu pokona wirusa HIV?
Wystawiasz blizny na słońce. To błąd! Sprawdź, dlaczego trzeba je chronić
Wystawiasz blizny na słońce. To błąd! Sprawdź, dlaczego trzeba je chronić