Polub nas na Facebooku
Czytasz: Pulsoksymetria – zasada działania, metoda badania i normy

Pulsoksymetria – zasada działania, metoda badania i normy

Osoba, która ma założony pulsoksymetr na palec

Fot: Click_and_Photo / gettyimages.com

Pulsoksymetria służy do pomiaru utlenowania (saturacji) krwi tętniczej oraz pośredniego mierzenia częstości pracy serca. Do badania wykorzystuje się zwykle urządzenia napalcowe lub nadgarstkowe. W razie potrzeby pomiaru można dokonać w innym miejscu o dobrym ukrwieniu powłok, np. na płatku ucha.

Pulsoksymetria jest metodą służącą do pośredniej oceny wydolności krążeniowo-oddechowej. Znajduje zastosowanie w medycynie ratunkowej, intensywnej terapii i anestezjologii, a także w monitorowaniu stanu niemowląt i większych dzieci. Odchylenia od normy wskazują zwykle na zaburzenia oddychania albo zmniejszoną wydolność krążenia.

Zasada działania pulsoksymetru

Pulsoksymetr w swoim działaniu wykorzystuje pomiar absorpcji światła przez krew. Głównym jej elementem barwnym jest hemoglobina i to właśnie ona pochłania znaczną część emitowanej przez specjalną diodę wiązki promieni. Dobierając odpowiednio długość fali promieniowania świetlnego, można określić, jaka jest proporcja pomiędzy hemoglobiną nieutlenowaną a przenoszącą tlen (czyli oksyhemoglobiną). Dzięki temu wylicza się wskaźnik utlenowania krwi, czyli jej wysycenia (saturacji) niezbędnym do życia, pobieranym z powietrza gazem. Uzyskany wynik pozwala ocenić, czy w układzie oddechowym dochodzi do prawidłowej wymiany gazowej (m.in. przyswajania tlenu) oraz czy funkcjonowanie układu krążenia zapewnia dostarczanie krwi do tkanek narządów obwodowych.

Pulsoksymetr porównuje parametry uzyskane w trakcie badania ze standardowymi normami, które zapisane są w jego pamięci. Wynik może być nieprawidłowo zinterpretowany, gdy:

  • powłoki ciała w miejscu założenia aparatu są brudne lub uszkodzone wskutek urazu;
  • chory ma ciemną karnację skóry;
  • pomiar wykonano przez warstwę lakieru do paznokci;
  • w trakcie jakiejś choroby we krwi znajdują się inne, nietypowe barwniki (np. bilirubina w przebiegu żółtaczki).

Jak wygląda pulsoksymetria?

Do badania doraźnego wykorzystuje się najczęściej pulsoksymetr napalcowy (w kształcie klipsa zakładanego na ostatni człon palca). Rzadziej stosuje się nadgarstkowy (przypominający wyglądem popularne aparaty do mierzenia ciśnienia tętniczego). W warunkach szpitalnych stosowane są często pulsoksymetry stacjonarne. Pozwalają one na ciągły zapis wyników badania i pełną integrację ze szpitalnymi, profesjonalnymi systemami monitorowania pacjenta i archiwizacji danych.

Zobacz film i dowiedz się z czego składa się krew:

Zobacz film: Z czego składa się krew? Źródło: Getty Images / iStock

Po prawidłowym założeniu pulsoksymetru wynik podawany jest niemal natychmiast. Może on dotyczyć jednorazowego pomiaru albo badań wykonywanych w określonych odstępach czasu. Większość modeli umożliwia ciągłą obserwację parametrów saturacji i tętna w czasie rzeczywistym.

Modele podręczne, napalcowe są niekiedy wyposażone w funkcję transmisji danych przez interfejs bluetooth do odpowiedniej aplikacji w smartfonie, tablecie czy w komputerze.

Badania dokonuje się najczęściej na jednym z palców ręki (a w razie potrzeby – również nogi). U noworodka czy starszego dziecka specjalny klips zakłada się czasem na płatek ucha. W jednej części klipsa znajduje się dioda świecąca, a w drugiej czujnik, który odbiera przechodzącą przez tkanki i naczynia krwionośne część wiązki światła. Cykliczne zmiany pochłaniania (wynikające ze zmiany wypełnienia tętniczek krwią przy fali tętna) pozwalają na określenie częstości pulsu i ocenę pracy serca. Wyniki pomiarów są przedstawiane na wyświetlaczu – wbudowanym albo będącym częścią jednostki centralnej znajdującej się w konsoli połączonej z czujnikiem.

Pulsoksymetria – normy

Saturacja krwi tlenem jest przedstawiana w postaci liczby określającej, jaki procent hemoglobiny przenosi ten gaz do tkanek. W warunkach prawidłowych norma wyników pulsoksymetrii zawiera się w przedziale 95–97%. U osób starszych lub palaczy za prawidłowy uważa się wynik w granicach 93–95%. Podczas tlenoterapii albo przy oddechu wspomaganym lub zastępczym (wymuszanym respiratorem) wskaźnik ten może osiągać nawet 99%. Wartości poniżej 90% są dowodem nieprawidłowej czynności układu oddechowego lub upośledzenia pracy serca.

Jak działa układ krążenia? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Budowa i funkcje układu krążenia. Źródło: 36,6

Wskazania do pulsoksymetrii

Pulsoksymetry są stosowane najczęściej do:

  • doraźnego określenia parametrów krążeniowo-oddechowych – w stanach nagłych, po rozległych urazach, podczas transportu chorego do szpitala;
  • monitorowania stanu pacjenta nieprzytomnego albo znajdującego się w znieczuleniu ogólnym;
  • kontrolowania skuteczności tlenoterapii u osób z niewydolnością oddechową czy krążeniową.

Pulsoksymetria pozwala również na uzyskanie cennych informacji w przypadku noworodków – wcześniaków leczonych w oddziałach neonatologicznych, u których jest duże prawdopodobieństwo niedojrzałości układu oddechowego.

Pulsoksymetria jest badaniem obiektywnym – bazuje na pomiarach wskaźników fizykochemicznych, a nie na informacjach zbieranych od chorego. Znajduje więc zastosowanie w diagnostyce niemowląt i starszych dzieci, które nie są w stanie ocenić i opisać swoich dolegliwości (np. stopnia duszności). Ze względu na odmienności anatomiczne aparaty dla nich mają odmienna budowę.

Bibliografia:

1. W. Gaszyński, Intensywna terapia i medycyna ratunkowa, Warszawa 2016.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Czym jest smog elektromagnetyczny? Czy może szkodzić zdrowiu?
Czym jest smog elektromagnetyczny? Czy może szkodzić zdrowiu? Dzień Dobry TVN
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu?
Leczenie raka. Jakie są sposoby leczenia nowotworu? Dzień Dobry TVN
RBC w badaniu morfologii krwi – normy, ocena wyników
RBC w badaniu morfologii krwi – normy, ocena wyników TVN zdrowie
Kapnograf – wykorzystanie kapnografii w medycynie ratunkowej
Kapnograf – wykorzystanie kapnografii w medycynie ratunkowej TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych Materiał sponsorowany
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać?
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać? Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany