Polub nas na Facebooku
Czytasz: Przepuklina oponowa – przyczyny, objawy, rehabilitacja, rokowanie

Przepuklina oponowa – przyczyny, objawy, rehabilitacja, rokowanie

obraz ludzkiego mózgu

Fot. Natali_Mis / Getty Images

Przepuklina oponowa to najczęściej wada rozwojowa, powstająca we wczesnej fazie życia płodowego. Związana jest z niekompletnym zamknięciem kanału kręgowego i przemieszczaniem się jego zawartości. Wymaga skomplikowanego leczenia i rehabilitacji, w cięższych przypadkach pozostawiając trwałe następstwa. 

Przepuklina oponowa to przemieszczona poza właściwe miejsce zawartość kanału kręgowego. Worek przepukliny stanowią w tym przypadku opony mózgowo-rdzeniowe. Zawartość to płyn mózgowo-rdzeniowy, a niekiedy struktury rdzenia kręgowego i nerwów rdzeniowych albo mózgowia.

Budowa kanału kręgowego i przyczyny powstawania przepukliny

Kanał kręgowy rozpoczyna się poniżej otworu wielkiego czaszki. W warunkach prawidłowych jest przestrzenią, którą z przodu ograniczają trzony kręgów, a z boków i z tyłu – ich wyrostki. Struktury te powiązane są pasmami łącznotkankowymi i pokryte mięśniami. Wymienione warstwy dobrze chronią zawartość kanału kręgowego, a jednocześnie sprawiają, że staje się on zamkniętą przestrzenią. Kanał kręgowy wypełniony jest workiem zbudowanym z opon mózgowo-rdzeniowych, w którym znajduje się płyn mózgowo-rdzeniowy. W środowisku tym zawieszone są rdzeń kręgowy i korzeniowe odcinki nerwów rdzeniowych.

Przepuklina oponowa powstaje wówczas, gdy we wczesnych stadiach rozwoju (ok. 3–5 tygodnia ciąży) nie dojdzie do prawidłowego zamknięcia grzbietowej części struktury płodowej, nazywanej cewą nerwową. W trakcie dalszego rozwoju płodu powstają w związku z tym nieprawidłowości anatomiczne, które obejmują:

  • brak połączenia prawej i lewej części tylnych wyrostków kręgowych,
  • osłabienie i deformacje okolicznych struktur więzadłowych i mięśniowych.

W niektórych przypadkach dochodzi też do powstania ubytków albo niepełnego połączenia kości czaszki, szczególnie w tylnej, potylicznej części.

Zaburzenia rozwojowe cewy nerwowej są wówczas na tyle duże, że w około 90% przypadków przepukliny oponowej równocześnie występuje wodogłowie. Objawom tym towarzyszą często inne wady rozwojowe.

Jak wygląda przepuklina oponowa?

Przepuklina oponowa tworzy się zwykle w części lędźwiowej lub krzyżowej kręgosłupa. Wychodzące z kanału kręgowego opony rozciągają się i tworzą worek przepuklinowy. Znajduje się on najczęściej pod skórą, w związku z czym oglądaniem stwierdza się w linii pośrodkowej pleców lub w jej pobliżu elastyczne, przemieszczające się uwypuklenie, którego kształt zależy od pozycji ciała i zmienia się pod wpływem wywieranej siły.

Przepuklina oponowa u dzieci może mieć w ciężkich przypadkach charakter otwarty – nie pokrywają jej powłoki, a worek oponowy jest bezpośrednio widoczny. W takich przypadkach istnieje poważne ryzyko pęknięcia worka albo przedostania się do płynu mózgowo-rdzeniowego drobnoustrojów, które mogą spowodować zapalenie opon lub mózgu.

Przepuklina oponowo-rdzeniowa i oponowo-mózgowa

Przepuklina oponowo-rdzeniowa to taka, w której worku znajduje się część rdzenia kręgowego lub wychodzących z niego korzeni nerwów rdzeniowych. Podobnie: przepuklina oponowo-mózgowa zawiera tkanki mózgowia. Taka przepuklina tworzy się wówczas, gdy jej wrotami (miejscem, gdzie powstaje worek) jest otwór w kościach czaszki lub miejsce ich patologicznego rozejścia.

Przepuklina oponowo-rdzeniowa u dorosłych

Przepuklina oponowo-rdzeniowa u dorosłych jest albo skutkiem wrodzonej wady, albo efektem poważnych urazów kręgosłupa powodujących odsłonięcie kanału kręgowego. Przyczyną może też być wcześniejsze wykonanie operacji neurochirurgicznej (np. z powodu naciekającego wyrostki kręgowe guza nowotworowego) albo zejście innych uszkadzających powłoki i kości procesów chorobowych (np. po ciężkich infekcjach z ropowicą). Nabytym przepuklinom u dorosłych nie towarzyszą zwykle rozległe objawy neurologiczne ani wodogłowie, co pozwala na lepsze funkcjonowanie i ułatwia rehabilitację.

Polecamy: Czym jest worek oponowy? Budowa, objawy i skutki ucisku 

Jak zbudowany jest mózg? Zobaczcie na filmie:

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6

Przepuklina oponowo-rdzeniowa i oponowa – rehabilitacja

Obraz kliniczny przepukliny oponowej lub oponowo-rdzeniowej jest zwykle bardzo złożony. Składają się nań:

  • porażenia wiotkie kończyn,
  • zespół pęcherza neurogennego,
  • deformacje kończyn dolnych, szczególnie w obrębie stóp,
  • objawy neurologiczne związane z towarzyszącym przepuklinie wodogłowiem – mogą mieć różne nasilenie, nieraz są bardzo poważne i kompleksowe.

Ponieważ proces chorobowy u każdego chorego przebiega odmiennie, nie można podać jednego schematu usprawniania ruchowego osób z przepukliną oponową. O sposobie leczenia decyduje wielospecjalistyczny zespół, który podejmuje decyzję, czy chory powinien przejść zabiegi rekonstrukcyjne albo odciążające (umożliwiające lepsze funkcjonowanie), czy też jedynym rozwiązaniem są dla niego fizjoterapia, kompleksowa rehabilitacja i wspomagające leczenie zachowawcze.

Podobnie jak w przypadku ustalania leczenia, również rokowanie jest zależne od specyfiki choroby u danej osoby. W związku z tym lekarz, oceniając szanse chorego na przeżycie i ewentualną poprawę ogólnego stanu, nie może kierować się ogólnymi statystykami. 

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
211
20
Polecamy
Udar słoneczny. Jak rozpoznać jego objawy? Jak skutecznie ratować osobę z udarem słonecznym?
Udar słoneczny. Jak rozpoznać jego objawy? Jak skutecznie ratować osobę z udarem słonecznym? Dzień Dobry TVN
Ginekomastia = zabieg? Czy są inne sposoby na usuwanie ginekomastii?
Ginekomastia = zabieg? Czy są inne sposoby na usuwanie ginekomastii? Dzień Dobry TVN
Czym jest worek oponowy? Budowa, objawy i skutki ucisku 
Czym jest worek oponowy? Budowa, objawy i skutki ucisku  TVN zdrowie
Opony mózgowe – budowa, funkcja, przyczyny i objawy schorzeń
Opony mózgowe – budowa, funkcja, przyczyny i objawy schorzeń TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?