Czytasz: Płonica – objawy choroby, płonica u dzieci i dorosłych 

Płonica – objawy choroby, płonica u dzieci i dorosłych 

Zmęczona kobieta na kanapie

Fot: CallallooAlexis / fotolia.com

Płonica, zwana przed laty szkarlatyną, jest ostrą chorobą zakaźną, zwykle wieku dziecięcego, choć zapadają na nią również dorośli. Charakterystyczne objawy schorzenia są dość łatwe do rozpoznania, co umożliwia podjęcie odpowiednio szybkiego leczenia antybiotykiem. 

Płonica, zwana kiedyś szkarlatyną, była chorobą rozpowszechnioną na całym świecie, przed II wojną światową uznawano ją za najczęstsze schorzenie wieku dziecięcego, w dodatku charakteryzujące się ciężkim przebiegiem. W konsekwencji umierało z jej powodu 25% zakażonych. Dziś, przede wszystkim dzięki powszechnemu stosowaniu antybiotyków w zakażeniach paciorkowcowych, ten odsetek nie przekracza 1%. W Polsce odnotowuje się rocznie około 13–14 tysięcy przypadków płonicy, zwykle występujących w miesiącach jesiennych i zimowych, gdy spada odporność organizmu.

Płonica – objawy

Płonicę wywołuje paciorkowiec typu A (Streptococcus pyogenes), odpowiadający również za rozwój ropnej anginy, w przebiegu której nie występuje charakterystyczna dla szkarlatyny wysypka. Choroba jest zakaźna w ciągu 24 godzin przed pojawieniem się objawów i w ciągu 2 tygodni po ich ustąpieniu. Jej źródłem może być osoba zmagająca się ze schorzeniem wywoływanym przez paciorkowca (płonicą lub anginą) lub nosiciel tego szczepu niebezpiecznych bakterii. Zakażenie następuje drogą kropelkową albo poprzez przedmioty i produkty spożywcze, z którymi chory miał kontakt. Niekiedy przedostaniu się do organizmu drobnoustrojów sprzyja uszkodzona skóra, na przykłada na skutek oparzenia (skutkuje to tzw. płonicą przyranną).

Płonica rozwija się zazwyczaj dość szybko, w ciągu 2–7 dni. Jej pierwszym objawem jest najczęściej ból gardła. Jeśli odpowiednio wcześniej nie zostanie powstrzymany rozwój zakażenia, paciorkowce zaczynają produkować toksynę, która szybko rozprzestrzenia się w organizmie i wywołuje różne dolegliwości, zwykle są to:

  • szybko rosnąca temperatura, dochodząca nawet do 39–40ºC;
  • ból gardła;
  • wymioty i biegunka;
  • szkarłatna plamista wysypka pojawiająca się zazwyczaj w pierwszej dobie,
  • zaczerwienie twarzy, oprócz okolic ust i nosa, które pozostają blade (tzw. trójkąt Fiłatowa);
  • biały nalot na języku, który później przybiera barwę malinową.

W typowych przypadkach płonicy wysypka rozszerza się z klatki piersiowej na ramiona, podbrzusze i uda, najbardziej zaczerwienione są pachwiny, doły pachowe i zgięcia łokciowe. Przy ucisku zaczerwienienie blednie. Skóra jest szorstka, ma także skłonność do łuszczenia się – ten stan niekiedy utrzymuje się nawet kilka tygodni po ustąpieniu zakażenia.

Gdy przebieg płonicy jest bardziej toksyczny, poza wymienionymi powyżej objawami, zwłaszcza wysypką, występują też inne, czasem bardzo poważne zaburzenia: śledziona i wątroba ulegają powiększeniu, mogą również pojawić się zaburzenia świadomości czy funkcjonowania układu krążenia.

W przypadku płonicy przyrannej dolegliwością są podobne jak w klasycznej szkarlatynie, oprócz objawów anginowych, czyli wysokiej temperatury, bólu gardła i wymiotów.

Płonica u dzieci

Płonica jest chorobą, która atakuje przeważnie dzieci w wieku od 3 do 10 lat. Dziecko może się nią zarazić od rówieśnika, ale również osoby dorosłej, która choruje na anginę paciorkowcową. Drobnoustroje przenoszą się drogą kropelkową (kaszel czy kichanie) i przez kontakt bezpośredni.

Lekarz rozpoznaje płonicę po charakterystycznych symptomach, czyli wysypce, malinowym języku, zmianach zapalnych gardła i migdałków. Aby potwierdzić zakażenie paciorkowcem, konieczne bywa wykonanie posiewu wymazu z gardła. W przypadku dzieci, które miały kontakt z osobami chorymi, powinno się wykonać taki posiew jeszcze przed wystąpieniem objawów schorzenia. Jeśli wynik jest dodatni, zachorowaniu na szkarlatynę zapobiega natychmiastowe zastosowanie antybiotyku, jedynego skutecznego środka na płonicę.

W leczeniu szkarlatyny zazwyczaj zaleca się penicylinę, osobom na nią uczulonym podaje się makrolity, czyli antybiotyki o działaniu bakteriostatycznym, przede wszystkim erytromycynę. Kuracja farmakologiczna nie powinna trwać krócej niż 10 dni, ponieważ w przeciwnym razie grożą powikłania:

To Cię zainteresuje

Żółtaczka fizjologiczna i patologiczna u noworodka. Jak długo się utrzymują? Jak wyglądają potówki u niemowlaka i noworodka? Jak z nimi walczyć? Objawy ciąży pozamacicznej oraz jej przyczyny, diagnostyka i leczenie
  • gorączka reumatyczna,
  • zapalenia węzłów chłonnych,
  • ostre zapalenia stawów,
  • zapalenia ucha środkowego,
  • ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.

Płonica to choroba, która wymaga odpoczynku. Dziecko powinno pozostać w łóżku, dopóki nie ustąpi wysypka i ból gardła. Obmywanie ciała gąbką nasączoną letnią wodą pomaga obniżyć temperaturę, zaleca się również spożywanie pokarmów rozdrobnionych i miękkich. Nawet po powrocie temperatury ciała do normy lekarze sugerują zmniejszenie aktywności aż do całkowitego wyzdrowienia.

Płonica u dorosłych

Choć dzieci są najbardziej narażone na zachorowanie, paciorkowce atakują też niekiedy dorosłych, szczególnie osoby o obniżonej odporności. Objawy płonicy u dorosłych są podobne, jak w klasycznej postaci tego schorzenia, często bywają mylone z symptomami grypy. Tymczasem zlekceważenie choroby i nie podjęcie antybiotykoterapii grozi poważnymi konsekwencjami dla zdrowia, szczególnie jeśli szkarlatyna ma przebieg toksyczny.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Więcej na temat
Żółtaczka fizjologiczna i patologiczna u noworodka. Jak długo się utrzymują?
Objawy i przyczyny toksoplazmozy w ciąży. Jakie leczenie podjąć i jak interpretować wyniki badań?
Paciorkowiec w ciąży – jak wygląda badanie. Paciorkowiec a ciąża 
Owsiki u dorosłych – przyczyny i objawy owsików u dorosłych
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy można słodzić gorącą herbatę miodem? - test
Co to jest śmierć kliniczna? Świadectwa osób, które jej doświadczyły
Konizacja szyjki macicy – wskazania, przebieg zabiegu, gojenie i rekonwalescencja
Skręt kiszek – objawy, przyczyny oraz leczenie
Ból w mostku – powód do paniki? Nie zawsze oznacza zawał
Bezoary – przyczyny powstawania, objawy i leczenie