Polub nas na Facebooku
Czytasz: Nadnercza to „fabryka” hormonów! Budowa, funkcje i choroby nadnerczy

Nadnercza to „fabryka” hormonów! Budowa, funkcje i choroby nadnerczy

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: PIC4U / fotolia.com

Nadnercza to niewielkich rozmiarów gruczoły odpowiedzialne za metabolizm i regulację gospodarki wodno-elektrolitowej. Od stanu nadnerczy zależy kondycja całego organizmu. Dowiedz się, jakie są najczęstsze choroby nadnerczy i ich objawy.

Nadnercza tworzą dwa gruczoły znajdujące się, jak sama nazwa wskazuje, nad górnym biegunem nerek. Lewe nadnercze swym kształtem przypomina półksiężyc, prawe nadnercze przybiera kształt piramidy.

Nadnercza – budowa i hormony

Nadnercza złożone są z dwóch części: korowej oraz rdzeniowej. Pojedyncze nadnercze waży zazwyczaj około 10-15 g, a jego grubość nie przekracza 6 mm.

Kora nadnerczy stanowi większość masy gruczołu i złożona jest z trzech warstw: kłębkowatej, pasmowatej i siatkowatej. Kora jest zewnętrzną częścią nadnerczy.

W korze nadnerczy produkowane są hormony sterydowe:

  • kortyzol (inaczej hydrokortyzon) – zwiększa stężenie glukozy we krwi w czasie stresu;
  • aldosteron - wpływa na równowagę wodno-mineralną organizmu;
  • androgeny (w minimalnych ilościach).

Rdzeń nadnerczy stanowi centralną część nadnercza, złożony jest z brył i beleczek nabłonkowych, łączących się w sieć. W rdzeniu występują także naczynia włosowate oraz żylne. Rdzeń przypomina budową zwój nerwowy.

Rdzeń nadnerczy bierze udział w produkcji katecholamin, głównie adrenaliny oraz noradrenaliny. Adrenalina wytwarzana jest w sytuacjach stresu i pozwala na błyskawiczną reakcję w momencie zagrożenia. Objawia się przyspieszonym biciem serca, wzrostem ciśnienia krwi, rozszerzeniem oskrzeli i źrenic. Poza tym adrenalina reguluje poziom cukru we krwi.

Zobacz także: Hormony nadnerczy – za co odpowiadają? Badania i najczęstsze objawy zaburzeń

Noradrenalina wpływa na aktywność mózgu i przygotowanie ciała do aktywności. Zwiększa czujność, zdolność zapamiętywania, umożliwia koncentrację oraz wpływa na wzrost uczucia niepokoju i lęku w organizmie. Noradrenalina przyczynia się także do utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi.

Choroby nadnerczy – rodzaje i objawy

Hormony produkowane przez nadnercza wpływają na wiele procesów fizjologicznych, dlatego objawy nieprawidłowej pracy nadnerczy są bardzo mało charakterystyczne. Częstym zjawiskiem w przypadku chorób nadnerczy jest wzrost poziomu cukru we krwi, wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia pracy serca (zwłaszcza po wysiłku), a także zaburzenia wodno-elektrolitowe (częstomocz, utrata potasu z organizmu).

Wśród chorób nadnerczy lekarze najczęściej wymieniają: chorobę Addisona (pierwotna niedoczynność nadnerczy), hiperaldosteronizm, zespół Cushinga (nadczynność kory nadnerczy) i chorobę Cushinga (nadczynność kory nadnerczy wywołana gruczolakiem przysadki) i guzy chromochłonne (nadczynność rdzenia nadnerczy).

Nadnercza – choroba Addisona

Najczęściej występującą chorobą nadnerczy jest ich niedoczynność (choroba Addisona). O niedoczynności można mówić w przypadku niskiego stężenia wytwarzanych hormonów przez korę nadnerczy. Niedoczynność nadnerczy zdarza się rzadko – u około 5 na 10 000 osób. Medycyna wciąż nie poznała dokładnej przyczyny choroby Addisona, część lekarzy twierdzi, że jest to rodzaj choroby autoimmunologicznej. Choroba Addisona dotyka zarówno młode, jak i starsze osoby.

Objawami choroby Addisona są najczęściej: nadmierny apetyt na sól, osłabienie organizmu, brak łaknienia, chudnięcie, ból brzucha, nudności, wymioty, przyciemnienie blizn i piegów, wypadanie włosów, zaciemnienie skóry i częste zmiany nastroju.

Nadnercza – hiperaldosteronizm

Hiperaldosteronizm polega na wzmożonej produkcji aldosteronu w nadnerczach. Choroba wpływa na nerki, zaburzając wydalanie przez nie wody i sodu przy jednoczesnym zwiększeniu wydalania potasu. Hiperaldosteronizm dotyka najczęściej osoby w przedziale wiekowym 30–50 lat i częściej kobiety niż mężczyzn. Zaburzenie może być spowodowane niewydolnością krążenia, marskością wątroby, stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych i leków moczopędnych, które przyśpieszają wydalanie potasu. Wśród potencjalnych przyczyn tej choroby lekarze wymieniają także nieleczone nadciśnienie tętnicze i schorzenia nerek.

Objawami hiperaldosteronizmu najczęściej są: osłabienie mięśni, zmęczenie, drętwienia kończyn, zwiększone pragnienie, częste oddawanie moczu w nocy, zaburzenia widzenia, bóle głowy, nadciśnienie tętnicze charakteryzujące się wysokimi wartościami ciśnienia rozkurczowego.

Nadnercza – zespół i choroba Cushinga

O zespole Cushinga mówimy w przypadku nadczynności kory nadnerczy. Dzieje się tak, gdy gruczoły produkują nadmierne ilości kortyzolu. Najczęstszymi przyczynami tego zjawiska są guzy nadnerczy, przerost nadnerczy, ale zdarzą się też u osób przyjmujących duże dawki leków z grupy kortykosteroidów. Choroba Cushinga występuje, gdy przyczyną zaburzenia pracy nadnerczy jest przysadka mózgowa. Może występować u osób stosujących przez dłuższy czas sterydy oraz chorych z gruczolakiem przysadki.

Wśród objawów zespołu i choroby Cushinga najczęściej wymienia się otyłość (charakteryzującą się gromadzeniem tłuszczu w obrębie tułowia i karku), różowe rozstępy na skórze, obrzęk powiek, jaskrawoczerwone rumieńce, nadmierne owłosienie u kobiet, łojotok oraz trądzik, nadciśnienie tętnicze, osłabienie mięśni, zmiany nastroju, zaburzenia miesiączkowania, bóle kości i niską odporność.

Nadnercza – guzy chromochłonne

Guzy występujące w nadnerczach mają najczęściej łagodny charakter. Przyczyna ich powstawania wciąż nie została w pełni poznana. Szacuje się, że guzy chromochłonne mają podłoże genetyczne. Symptomami guzów są objawy związane z nadmiernym wytwarzaniem hormonów nadnerczy, w tym między innymi kołatanie serca po wysiłku, nadwrażliwość na zimno, nerwowość, lęk i osłabienie.

Zobacz film: Czy antykoncepcja hormonalna może leczyć? Źródło: Stylowy Magazyn

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
72
6
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?