Polub nas na Facebooku
Czytasz: Łuk odruchowy – odruchy bezwarunkowe i warunkowe. Budowa łuku odruchowego

Łuk odruchowy – odruchy bezwarunkowe i warunkowe. Budowa łuku odruchowego

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot.: adimas / stock.adobe.com

Łuk odruchowy to nazwa dla drogi pokonywanej przez impuls nerwowy od otrzymania bodźca przez receptor do przekazania informacji zwrotnej do efektora. Efektor reaguje tak, jak „zaleca” mu ośrodek nerwowy. Łuk odruchowy wiąże się z odruchami. Mogą być one warunkowe lub bezwarunkowe.

Co to jest łuk odruchowy? To droga, którą musi przebyć impuls nerwowy od receptora do efektora. Receptor odbiera bodziec, a następnie przekazuje tę informację w postaci impulsu do neuronów czuciowych. Stamtąd impuls trafia do ośrodkowego układu nerwowego, a potem biegnie jako informacja zwrotna do neuronów ruchowych i efektorów, czyli mięśni lub gruczołów.

Łuk odruchowy – schemat: prosty łuk odruchowy i łuk polisynaptyczny

W zależności od tego, ile neuronów bierze udział w przekazywaniu impulsu nerwowego, wyróżnia się łuk odruchowy:

  • monosynaptyczny – inaczej prosty łuk odruchowy, odruch jest realizowany wyłącznie z wykorzystaniem 2 neuronów na poziomie rdzenia kręgowego; prosty łuk odruchowy funkcjonuje tylko podczas rozciągania, jest charakterystyczny dla jelitowego układu nerwowego (należy do grupy odruchów bezwarunkowych);
  • polisynaptyczny – gdy kilka neuronów pośredniczy w przekazywaniu impulsu nerwowego od receptora do efektora, dotyczy to niektórych odruchów bezwarunkowych i warunkowych.

Schemat łuku odruchowego składa się z 5 obowiązkowych elementów niezależnie od jego rodzaju. Są to:

  • receptor – odbiera bodziec,
  • neuron czuciowy – tzw. droga aferentna, przekazuje impuls z receptora do ośrodka nerwowego,
  • ośrodek nerwowy – znajduje się w rdzeniu kręgowym,
  • neuron ruchowy – tzw. droga eferentna, przekazuje impuls z ośrodka nerwowego do efektora,
  • efektor – mięsień lub gruczoł, wykonuje czynność, jaką otrzymał w poleceniu od ośrodka nerwowego.

W ten sposób funkcjonują odruchy bezwarunkowe i warunkowe. Łuk odruchowy jest anatomicznym elementem reakcji odruchowej, występuje naturalnie u człowieka.

Odruchy warunkowe i bezwarunkowe

Są dwa rodzaje odruchów – bezwarunkowe i warunkowe. Odruchy bezwarunkowe są wrodzone i mają bardzo szybką odpowiedź, warunkowe nabywa się w trakcie życia, wymagają powtarzalności w ich trenowaniu, a ich odpowiedź jest nieco wolniejsza niż w przypadku odruchów bezwarunkowych.

Odruchy bezwarunkowe mogą mieć krótszy czas odpowiedzi, ponieważ nie angażują ośrodka kojarzenia w mózgowiu i nie wymagają analizy bodźca. Są to głównie odruchy obronne, reakcja na bodziec pojawia się jeszcze przed dotarciem do mózgu informacji o jego wystąpieniu.

Odruchy wrodzone z okresu życia płodowego u noworodków z czasem wygasają. To m.in. odruch ssania, płaczu, chwytny, pełzania, podparcia i stąpania oraz odruch Moro (reakcją na bodziec dźwiękowy lub nagłą zmianę pozycji ciała jest szybkie wyprostowanie rąk i nóg, wygięcie pleców i odchylenie do tyłu głowy, a następnie zaciśnięcie pięści i objęcie rękoma klatki piersiowej).

Bezwarunkowe odruchy polisynaptyczne to:

  • odruch zginania i wzajemne hamowanie (rozluźnienie prostownika w miejscu odebrania bodźca) – w przypadku wystąpienia bodźca bólowego,
  • odruch skrzyżowanego wyprostu – gdy jedna strona ciała ulegnie podrażnieniu, np. dojdzie do skręcenia kostki, druga strona ciała dostanie wsparcie z ośrodka nerwowego, by ochronić przed upadkiem czy dalszym uszkodzeniem podrażnionego miejsca – ma to związek z odruchami zginania i prostowania.

Odruchy warunkowe są nabyte, ale opierają się na odruchach bezwarunkowych. Badaniem tego typu odruchów zajmował się Iwan Pawłow na początku XX wieku. Odruchy warunkowe powstają w efekcie powtarzania sytuacji, w których postrzeganie angażuje się mózgowie, pełniąc funkcję integracyjną wobec odbieranych zjawisk.

Odruch warunkowy powstaje, gdy bodziec obojętny zaczyna działać jak bodziec bezwarunkowy. Bodziec obojętny musi wcześniej wystąpić kilkakrotnie w konkretnej sytuacji, by zaczął być z nią nierozerwalnie, bezwarunkowo kojarzony. W przekazywaniu informacji w odruchach warunkowych łuk odruchowy jest polisynaptyczny.

Zobacz film: Co to jest spastyczność mięśni? Źródło: Dzień Dobry TVN


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Nowoczesne metody leczenia cukrzycy Reklama
Zimowa apteczka na ferie 
Kontuzje na stoku narciarskim – pierwsza pomoc
Jak bezpiecznie spędzić ferie zimowe?
Obrzęk mózgu – objawy, leczenie, rokowania
Zielona herbata – właściwości odchudzające i inne. Parzenie herbaty