Polub nas na Facebooku
Czytasz: Kość udowa – budowa, złamania, leczenie i rehabilitacja
menu
Polub nas na Facebooku

Kość udowa – budowa, złamania, leczenie i rehabilitacja

Kobiece nogi

Fot: Igor Ustynskyy / gettyimages.com

Kość udowa (łac. femur) to największa i najdłuższa kość organizmu człowieka. Stanowi jeden z elementów konstrukcyjnych kończyny dolnej i przenosi olbrzymie obciążenia – zarówno statyczne, jak i dynamiczne. Do jej uszkodzeń dochodzi najczęściej w obrębie tzw. szyjki.

Kość udowa łączy miednicę z niższymi piętrami kończyny dolnej – golenią i stopą. Budowa jej stawów umożliwia uzyskanie bardzo dużego zakresu ruchów przy jednoczesnej stabilności całego połączenia.

Kość udowa – anatomia

Kość udowa jest kością długą. W części górnej łączy się z miednicą za pośrednictwem stawu biodrowego, w części dolnej – wraz z piszczelą i łąkotkami tworzy staw kolanowy.

Budowa kości udowej w części bliższej jest bardzo charakterystyczna. Powierzchnia stawowa (stykająca się z miednicą) znajduje się na kulistej głowie, która łączy się z trzonem za pośrednictwem skośnej szyjki. W pobliżu znajdują się na nim dwie guzowatości – krętarz większy i krętarz mniejszy. Do nich przymocowane są m.in. mięśnie pośladkowe i mięśnie uda.

Staw biodrowy to tzw. staw kulisty, w którym wykonywane są: zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz rotacja wewnętrzna i zewnętrzna. Ich kombinacja pozwala na uzyskanie przez kończynę wielkiego zakresu ruchomości. Głowa kości udowej współpracuje z panewką miednicy i połączona jest z nią za pośrednictwem więzadła. Przed zwichnięciem zabezpiecza ją też mocna torebka stawowa, więzadła zewnętrzne stawu oraz mięśnie.

Staw kolanowy ma budowę zawiasową – oprócz zginania i prostowania możliwy jest w nim jedynie ruch rotacji (ale tylko przy zgięciu kończyny w kolanie). Powierzchnie stawowe kości udowej znajdują się na charakterystycznych zgrubieniach jej dolnej nasady – kłykciach bocznym i przyśrodkowym.

Złamania kości udowej

Złamania kości udowej to głównie dwie grupy urazów. Pierwsza z nich to urazy komunikacyjne i sportowe. Uszkodzeniu ulega wtedy najczęściej trzon kości udowej. Jego złamania mogą wiązać się ze znacznym przemieszczeniem fragmentów, przyjmować formę wieloodłamową lub otwartą. W trzonie kości udowej znajduje się jama szpikowa, której naruszenie wywołuje niekiedy powikłania pod postacią zatorów tłuszczowych.

Zobacz film i dowiedz się wszystkiego o budowie układu kostnego:

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego Źródło: 36,6

Druga często spotykana grupa urazów to złamania szyjki kości udowej przy upadku. Jest to zjawisko typowe dla osób starszych, u których zaawansowany jest proces osteoporozy (odwapnienia kości). Złamana kość udowa u starszej osoby to duży problem, nie tylko zdrowotny, ale i społeczny – chory człowiek nie jest w stanie zadbać o swoje podstawowe życiowe potrzeby. Wczesne leczenie operacyjne pozwala wtedy na szybkie przywrócenie sprawności. Unieruchomienie dodatkowo nasila objawy związane z chorobami towarzyszącymi (niewydolnością krążenia, chorobą niedokrwienną serca, zaburzeniami oddychania, zakrzepicą) i może być przyczyną ogólnoustrojowych powikłań.

Inne schorzenia kości udowej

Ból kości udowej i tworzonych przez nią stawów może być spowodowany przez toczące się w ich obrębie inne procesy chorobowe, takie jak np.:

  • zmiany zwyrodnieniowe,
  • nowotwory pierwotne lub przerzutowe,
  • zapalenia stawów albo kości i okostnej,
  • jałowa martwica głowy kości udowej.

Czytaj także: Martwica kości udowej i piszczelowej u dzieci i u dorosłych

Złamana kość udowa – leczenie i rehabilitacja

Ponieważ kość udowa bierze udział w utrzymywaniu wyprostowanej pozycji ciała i chodzeniu oraz przenosi wielkie obciążenia, preferowanym leczeniem jest zwykle zabieg operacyjny. W przypadku złamania trzonu kości udowej polega on na repozycji (przywróceniu prawidłowego położenia odłamów) i zespoleniu – przy pomocy śrub, metalowych płytek albo specjalnego pręta wprowadzanego do jamy szpikowej.

Złamanie szyjki kości udowej, szczególnie u osoby starszej, jest najczęściej wskazaniem do wykonania tzw. endoprotezoplastyki. W znieczuleniu ogólnym lub nadoponowym wykonuje się wszczepienia w trzon kości udowej protezy szyjki i głowy kości udowej oraz (w większości przypadków) jednoczesnego osadzenia w miednicy sztucznej, współpracującej z nią panewki. Zabieg ten wykonywany jest w wielu modyfikacjach – różnią się one kształtem i materiałem protezy, rozległością usunięcia tkanki kostnej. Endoproteza pozwala choremu na wczesne uruchomienie, skraca okres rehabilitacji i najczęściej umożliwia pełny powrót do zdrowia.

Leczenie zachowawcze po złamaniu szyjki kości udowej zalecane jest w sytuacji, gdy stan chorego uniemożliwia przystąpienie do zabiegu albo gdy chory nie wyraża zgody na operację. Gojenie złamania związane jest wtedy z długotrwałym leżeniem (najczęściej z tzw. butem derotacyjnym, czyli stabilizatorem, zapobiegającym zrastaniu się odłamów w nieprawidłowym ułożeniu). Powrót do stanu umożliwiającego chodzenie jest o wiele dłuższy, rehabilitacja bardziej skomplikowana, a ilość powikłań wynikających z ogólnego stanu zdrowia – znacznie większa.

Badania kości udowej u płodu

Badanie kości udowej u płodu stanowi jeden ze standardowych elementów diagnostyki ultrasonograficznej w okresie ciąży. Długość tej kości, wraz z innymi pomiarami, służy do określania prawidłowości rozwoju dziecka. Zmierzone wartości porównuje się z tabelami określającymi przedziały referencyjne dla konkretnych tygodni ciąży. Jeśli pomiędzy wiekiem ciąży określonym innymi metodami a pomiarami USG występuje zbyt duża rozbieżność, wstępnie rozpoznaje się nieprawidłowości w rozwoju płodu. Jednak często powtarzane opinie, że krótka kość udowa (czy ramieniowa) płodu to dowód np. zespołu Downa, nie powinny niepokoić przyszłych matek. Badania USG należy w takich sytuacjach regularnie powtarzać, gdyż różnice często znikają lub zmniejszają się w późniejszych okresach ciąży. Jeśli wynik ultrasonograficznej oceny płodu budzi obawy lekarza, wykluczenie lub potwierdzenie wad wrodzonych u dziecka jest przedmiotem dalszej diagnostyki.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Polecamy
Kość piszczelowa – budowa, urazy, jak długo się zrasta? 
Kość piszczelowa – budowa, urazy, jak długo się zrasta?  TVN zdrowie
Staw biodrowy – budowa, przyczyny dolegliwości, leczenie i ćwiczenia
Staw biodrowy – budowa, przyczyny dolegliwości, leczenie i ćwiczenia TVN zdrowie
Płaskostopie podłużne - czym jest, jak dopasować wkładki?
Płaskostopie podłużne - czym jest, jak dopasować wkładki? Dzień Dobry TVN
Cukrzyca.
Rodzaje, objawy, powikłania.
Jak wygląda życie z cukrzycą?
Cukrzyca. Rodzaje, objawy, powikłania. Jak wygląda życie z cukrzycą? Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?