Polub nas na Facebooku
Czytasz: Jak działa układ pokarmowy?

Jak działa układ pokarmowy?

NAN

Fot: Alila Medical Media / fotolia.com

Układ pokarmowy jest niezwykle ważną częścią organizmu związaną z odżywianiem. Pozwala na przetwarzanie pokarmu, wchłanianie potrzebnych substancji i odprowadzanie na zewnątrz tych, które mogą być szkodliwe. Jest bardzo długi i narażony na wiele schorzeń.

Układ pokarmowy człowieka ma długość ok. 8 m. Poprzez pobieranie i przetwarzanie pokarmu dostarcza organizmowi energii i składników mineralnych wspomagających pracę innych narządów.

Układ pokarmowy (trawienny) – budowa i funkcje

Układ pokarmowy nazywany jest inaczej trawiennym. Odpowiada on jednocześnie za pobranie pokarmu, odżywienie organizmu oraz trawienie niepotrzebnych resztek pokarmowych, a następnie – ich usunięcie. Przyswajając zdrowotne składniki, usprawnia funkcjonowanie wszystkich narządów.

Ośmiometrowy układ pokarmowy człowieka złożony jest z jamy ustnej, gardła, przełyku, żołądka, jelita cienkiego, jelita grubego i gruczołów przewodu pokarmowego, m.in. ślinianek, wątroby i trzustki. Ściany układu są zbudowane z 3 warstw: błony śluzowej z nabłonkiem (najbardziej wewnątrz), błony mięśniowej umożliwiającej przesuwanie pokarmu (tzw. perystaltykę) i błony zewnętrznej bądź surowiczej, która zbudowana jest z tkanki łącznej.

Zobacz film: Jak zbudowany jest układ pokarmowy? Źródło: 36,6

Jama ustna

Jama ustna jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego – pobiera, rozdrabnia i zaczyna trawić pokarm, zawiera też receptory smakowe. W jamie ustnej znajdują się zęby, którymi gryzie się, rozrywa i miażdży pokarm. Zęby biorą też udział w procesie mowy. Pełne ludzkie uzębienie to 32 zęby stałe: 8 siekaczy, 4 kły, 8 zębów przedtrzonowych i 12 trzonowych.

Jamę ustną od nosowej oddziela podniebienie twarde. Bliżej gardła przechodzi ono w podniebienie miękkie i kończy się języczkiem, który chroni przed infekcjami i pomaga w artykulacji.

Język znajduje się w dole jamy ustnej. Budują go mięśnie i błona śluzowa. Grzbiet języka pokrywają brodawki językowe mechaniczne, rozdrabniające pokarm, oraz smakowe – te zawierają zbiory receptorów, tzw. kubki smakowe, które pozwalają rozróżniać smaki: słodki, słony, gorzki, kwaśny i umami - smak kwasu glutaminowego, inny od pozostałych czterech i ciężki do opisania, przez Japończyków charakteryzowany jako “pyszny”. Pod językiem znajduje się ślinianka zbudowana z gruczołów. Oprócz niej wyróżnia się też ślinianki podżuchwowe i przyuszne. Wytwarzają one ślinę, która miesza się z pokarmem, dzięki enzymowi amylazy pomaga w jego wstępnym trawieniu i skleja go, co ułatwia przełykanie.

Gardło

W gardle przecinają się drogi oddechowe z pokarmowymi. Do części nosowej gardła otwiera się jama nosowa, do ustnej – jama ustna, a ostatnia część nazywa się krtaniową. W błonie śluzowej gardła z grudek chłonnych powstają migdałki. Gardło przechodzi w przełyk na wysokości 6. kręgu szyjnego.

Przełyk

Przewód o długości 25 cm, znajdujący się poniżej gardła to przełyk. Narząd ten transportuje treść pokarmową z gardła do żołądka. Część szyjna przełyku ma długość ok. 5 cm, piersiowa jest dłuższa, zaś najkrótsza to część brzuszna.

W przełyku występują 3 zwężenia. Na samym początku – tam, gdzie gardło przechodzi w przełyk – znajduje się pierwsze z nich: górny zwieracz przełyku. Mięsień ten ułatwia przełykanie pokarmu, a ponadto sprawia, że treść pokarmowa się nie cofa. Drugie przewężenie nie ma odrębnej nazwy. Znajduje się na wysokości rozdwojenia tchawicy. Od tyłu i z lewej strony otoczone jest aortą zstępującą, z przodu zaś okala je lewe oskrzele. Mięsień zwany dolnym zwieraczem przełyku znajduje się prawie na samym końcu narządu – ok. 3 cm nad miejscem wpustu żołądka. Chroni on przełyk przed cofaniem się do niego kwaśnej treści żołądkowej.

Żołądek

Żołądek to mięsisty narząd w kształcie worka wypukłego z lewej strony, położony ponad pępkiem w jamie brzusznej. W budowie żołądka wyróżnia się wpust łączący go z przełykiem, część zasadniczą oraz odźwiernikową z odźwiernikiem, który przewodzi pokarm do dwunastnicy.

Wiesz jak działa układ pokarmowy? Sprawdź swoją wiedzę!

Odpowiedz na 10 pytań
Rozpocznij quiz

Żołądek otoczony jest przez otrzewną – błonę zbudowaną z mięśni gładkich. Dzięki nim pokarm miesza się i zostaje popchnięty dalej. Od wewnątrz żołądek wyściela błona śluzowa z nabłonkiem, układająca się w fałdy i rowki żołądkowe – stają się gładkie w momencie wypełnienia żołądka. Na błonie występują pólka i dołeczki żołądkowe. Dno tych ostatnich obejmują ujścia gruczołów żołądkowych, których komórki główne wydzielają pepsynogen zmieniający się następnie w pepsynę. Jest ona potrzebna do wstępnego trawienia białek. Z komórek okładzinowych wydziela się kwas solny aktywujący enzymy trawienne. Oprócz nich wydzielane są też inne enzymy.

Jelita: cienkie i grube

Odźwiernik żołądka służy do transportowania pokarmu dalej, do jelita cienkiego (4,5 m długości) – miejsca głównego trawienia pokarmów. Błona jelita cienkiego, złożona z mięśni gładkich, wykonuje ruchy robaczkowe i dalej przesuwa treść pokarmową. Jelito cienkie dzieli się na 3 części: dwunastnicę, jelito czcze i jelito kręte.

Jelito grube to ostatni odcinek przewodu pokarmowego. Tutaj wchłaniane są woda i sole mineralne z treści pokarmowej oraz formowany jest kał. W jelicie grubym znajduje się najbardziej rozwinięta flora bakteryjna, która umożliwia trawienie błonnika pokarmowego. Jelito grube wydziela także gazy.

Składa się ono z kilku części: wyrostka robaczkowego, zgięć, okrężnicy i odbytnicy ze zwieraczami wewnętrznym oraz zewnętrznym, który można kontrolować.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
14
3
Polecamy
Właściwości babki płesznik – jak ją stosować? Babka płesznik - działanie, zastosowanie, skutki uboczne
Właściwości babki płesznik – jak ją stosować? Babka płesznik - działanie, zastosowanie, skutki uboczne Dzień Dobry TVN
Pochwa, wagina ‒ co trzeba o niej wiedzieć?
Pochwa, wagina ‒ co trzeba o niej wiedzieć? Dzień Dobry TVN
Enzymy trawienne w ślinie, żołądku, trzustce i jelicie cienkim
Enzymy trawienne w ślinie, żołądku, trzustce i jelicie cienkim TVN zdrowie
Uchyłki przełyku – przyczyny, objawy i metody leczenia
Uchyłki przełyku – przyczyny, objawy i metody leczenia TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych
Ekologiczne mycie i sprzątanie, czyli sposoby na ograniczenie środków chemicznych Materiał sponsorowany
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać?
Kawa - dlaczego warto ją pić i jaki ekspres wybrać? Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany