Polub nas na Facebooku
Czytasz: Hormony tropowe – charakterystyka i funkcje. Jakie nazwy noszą hormony przedniego płata przysadki mózgowej?
menu
Polub nas na Facebooku

Hormony tropowe – charakterystyka i funkcje. Jakie nazwy noszą hormony przedniego płata przysadki mózgowej?

mózg

Fot. Hayri Er / Getty Images

Hormony tropowe to grupa hormonów wydzielanych przez przedni płat przysadki mózgowej. Ich czynność jest regulowana przez podwzgórze, a zadaniem jest regulacja wydzielania innych hormonów oddziałujących na gruczoły dokrewne, takie jak: tarczyca, jądra i jajniki oraz kora nadnerczy.

Hormony tropowe dzieli się na dwie grupy: polipeptydy i glikoproteiny. Do pierwszej z nich zalicza się hormon wzrostu, prolaktynę oraz kortykotropinę, do drugiej z kolei gonadotropiny, czyli: folitropinę, lutropinę i tyreotropinę. Za co dokładnie są odpowiedzialne poszczególne z nich?

Hormony tropowe przysadki mózgowej

Przysadka mózgowa jest centralnym gruczołem wydzielania wewnętrznego. Kształtem przypomina fasolę o wadze około 0,6 kilograma. U kobiet jest znamiennie większa niż u mężczyzn. Umiejscowiona w siodle tureckim znajdującym się w zagłębieniu kości klinowej jest zbudowana z dwóch płatów: przedniego i tylnego. To właśnie przedni płat jest odpowiedzialny za wytwarzanie hormonów tropowych. Ich rolą jest sterowanie czynnością obwodową gruczołów dokrewnych.

Hormony przedniego płata przysadki mózgowej dzielą się na dwa rodzaje: polipeptydy, takie jak: hormon wzrostu, prolaktyna i kortykotropina, oraz glikoproteiny: folitropina, lutropina, gonadotropina kosmówkowa i tyreotropina.

Zobaczcie, kiedy suplementacja progesteronem jest konieczna:

Zobacz film: Kiedy suplementacja progesteronem jest konieczna? Źródło: O Matko!

Hormon wzrostu

Hormon wzrostu, inaczej somatotropina lub growth hormone (GH), to jeden z polipeptydów wydzielanych przez przysadkę. Jego wytwarzanie jest regulowane pracą dwóch przeciwstawnych sobie neurohormonów: somatoliberyny i somatostatyny oraz ghreliny. Na produkcję GH wpływa wiele czynników, ale jednym z podstawowych jest glikemia, która może hamować wydzielanie (w przypadku hiperglikemii) lub je nasilać (przy hipoglikemii). W organizmie człowieka hormon wzrostu może działać pośrednio lub bezpośrednio.

Oddziaływanie pośrednie określa się mianem anabolicznego. Polega ono na wytwarzaniu w tkankach somatomedyny C, która jest odpowiedzialna za grubość i długość kości, ale tylko u dzieci i młodzieży. Działanie bezpośrednie jest nazywane metabolicznym, ponieważ podczas jego trwania dochodzi do wzmożenia procesu lipolizy w tkance tłuszczowej. W efekcie uwalniają się wolne kwasy tłuszczowe, zmniejsza się zużycie glukozy i wzrasta glikemia. Długotrwały nadmiar hormonu wzrostu może spowodować cukrzycę.

Prolaktyna

Jest hormonem tropowym polipeptydowym wytwarzanym przez komórki laktotropowe w przednim płacie przysadki. Liczy sobie aż 198 reszt aminokwasowych. Pobudzenie jej wytwarzania zależy od pracy neurohormonów podwzgórzowych, takich jak tyreoglobulina i wazoaktywny peptyd jelitowy. Hamowana przez dopaminę ma wpływ na czynność ciałka żółtego w organizmie kobiety, na gonady męskie i warstwę siateczkową kory nadnerczy. Jest też odpowiedzialna za laktację i stymulację układu odpornościowego. Nadmiar prolaktyny hamuje wydzielanie gonadotropin.

Kortykotropina, czy hormon tropowy ACTH

Kortykotropina jako hormon tropowy wpływa pobudzająco na korę nadnerczy, lecz głównie na warstwę pasmowatą, odpowiedzialną za wytwarzanie kortyzolu. Sama w sobie jest pobudzana przez dwa współdziałające ze sobą neurohormony: kortykoliberynę oraz wazopresynę. Pochodzi również z większej cząsteczki prekursorowej nazywanej proopiomelanokortyną (POMC). Jest peptydem zbudowanym z 39 reszt aminokwasowych.

Hormony glikoproteinowe

Do grupy hormonów glikoproteinowych zalicza się cztery hormony. Ich cechą charakterystyczną jest obecność w budowie podjednostki alfa o identycznej strukturze oraz podjednostki beta, której budowa jest swoista dla każdej z glikoprotein.

Tyreotropina to hormon, którego zadaniem jest pobudzenie tarczycy do działania. Jej uwalnianie jest zależne od tyreoglobuliny, somatotropiny i dopaminy. Regulowana przez podwzgórze i stężenie hormonów tarczycowych jest zbudowana z dwóch podjednostek, podobnie jak inne hormony z tej grupy.

Glikoproteinami są też gonadotropiny – folitropina i lutropina, wydzielane przez przedni płat przysadki, oraz gonadotropina kosmówkowa (HCG), wytwarzana przez kosmówkę w okresie ciąży.

Folitropina to hormon pobudzający kobiece jajniki do produkcji pęcherzyków. Ma też swój udział w przekształcaniu androgenów w estrogen. U mężczyzn jest obecna w kanalikach nasiennych jąder. Nasila ekspresję białka odpowiedzialnego za produkcję plemników. Lutropina z kolei pobudza syntezę androgenów, co jest niezbędne do ich przemiany w hormony androgenowe. U kobiet jest odpowiedzialna za owulację, a u mężczyzn za produkcję testosteronu.

Gonadotropina kosmówkowa, inaczej human chorionic gonadotropin (HCG), to hormon tropowy wydzielany przez zapłodnioną komórkę jajową w okresie ciąży. Jej obecność pobudza ciałko żółte do działania, czego efektem jest zwiększenie stężenia progesteronu we krwi i tym samym możliwość donoszenia ciąży bez powikłań.

Bibliografia:

1. A. Szczeklik, Choroby wewnętrzne, T. I, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, s. 1003.

2. M. Pawlikowski, Zaburzenia hormonalne, wyd. I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, s. 23–25.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
52
6
Polecamy
Czym jest przysadka mózgowa?
Budowa i choroby gruczołu
Czym jest przysadka mózgowa? Budowa i choroby gruczołu TVN zdrowie
Układ hormonalny człowieka – budowa, działanie, funkcje
Układ hormonalny człowieka – budowa, działanie, funkcje TVN zdrowie
Ile może spóźniać się okres?
Czemu okres się spóźnia?
Ile może spóźniać się okres? Czemu okres się spóźnia? Dzień Dobry TVN
Wtórny brak miesiączki u kobiet Jaka jest przyczyna?
Wtórny brak miesiączki u kobiet Jaka jest przyczyna? Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Jak zrobić żel antybakteryjny? Koszt, zastosowanie i działanie żelu dezynfekującego ręce
Jak zrobić żel antybakteryjny? Koszt, zastosowanie i działanie żelu dezynfekującego ręce
Ozonowanie mieszkania – czemu służy, na czym polega, jak wykonać?
Ozonowanie mieszkania – czemu służy, na czym polega, jak wykonać?
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
Syrop imbirowy z dodatkiem miodu i cytryny – skuteczna walka z infekcjami. Zastosowanie, właściwości, dawkowanie. Przepis na przygotowanie domowego syropu
#ObiadNaZdrowie: Chlebek bananowy fit – jak go przygotować i dlaczego warto jeść banany?
#ObiadNaZdrowie: Chlebek bananowy fit – jak go przygotować i dlaczego warto jeść banany?
Ból płuc przy oddychaniu, połączony z kaszlem i bólem pleców – o czym może świadczyć?
Ból płuc przy oddychaniu, połączony z kaszlem i bólem pleców – o czym może świadczyć?
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis