Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym są stereotypie ruchowe? Przyczyny i leczenie zaburzeń

Czym są stereotypie ruchowe? Przyczyny i leczenie zaburzeń

młoda smutna kobieta o blond włosach przygryza wargę

Fot. Deagreez / Getty Images

Stereotypie ruchowe to powtarzające się czynności, które są wykonywane bez celu. Najczęściej pojawiają się u osób niepełnosprawnych umysłowo lub u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Stereotypie ruchowe pojawiają się najczęściej w momencie napięcia emocjonalnego. Leczenie obejmuje terapię z psychologiem lub pedagogiem.

Wykonywanie bezcelowych i powtarzalnych ruchów jest najczęściej przypisywane dzieciom, które przejawiają także inne objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu. Zdarzają się jednak stereotypie ruchowe u zdrowych dzieci, które pojawiają się zwykle w momencie ekscytacji lub stresu i najczęściej nie są groźne. Niektórzy badacze uważają, że stereotypie ruchowe są sposobem organizmu na rozładowanie napięcia i zmniejszenie pobudzenia.

Zobacz nasz film i dowiedz się wszystkiego o zespole Aspergera: 

Zobacz film: Asperger: objawy, przyczyny, leczenie. Źródło: 36,6.

Co to są stereotypie ruchowe?

Stereotypie ruchowe to czynności, które pacjent wykonuje bez celu i bezustannie je powtarza, zawsze w ten sam sposób. Mogą składać się na nie ruchy proste lub złożone. Bardzo często są one rytmiczne, skoordynowane i bezużyteczne, ale zdarzają się także aktywności autodestrukcyjne, które mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń ciała. Stereotypie ruchowe należy różnicować z patologicznymi ruchami mimowolnymi, zaburzeniami ruchu o podłożu organicznym i tikami.

Stereotypie ruchowe u dzieci najczęściej pojawiają się w przebiegu autyzmu, zespołu Aspergera, schizofrenii lub niepełnosprawności intelektualnej. W stanach dużego napięcia emocjonalnego mogą towarzyszyć im stereotypie językowe, czyli mimowolne powtarzanie pewnych wyrażeń, a nawet niecenzuralnych słów. Zdarzają się również stereotypie ruchowe u zdrowych dzieci. Są one subtelne, niegroźne i zwykle pozostają niezauważone przez otoczenie. Występują w sytuacjach stresowych lub powodujących duże napięcie emocjonalne.

Jak wyglądają stereotypie ruchowe?

Stereotypie ruchowe u dzieci najczęściej przyjmują formę powtarzania rytmicznych czynności. Dzieli się je na ruchy autodestrukcyjne oraz takie, które nie prowadzą do uszkodzenia ciała. Do pierwszej grupy zalicza się:

  • uderzanie głową w ścianę,
  • uderzanie się po twarzy,
  • gryzienie wargi, rąk lub innych części ciała,
  • wciskanie gałek ocznych,
  • uporczywe drapanie,
  • wyrywanie włosów z głowy.

Stereotypie ruchowe, które nie powodują uszkodzenia ciała, to między innymi: rytmiczne kiwanie się lub kołysanie, chodzenie na palcach, machanie rękami i nogami, nakręcanie włosów na palec, strzelanie palcami, obgryzanie paznokci, klepanie się po brodzie, chodzenie w kółko, nadmierne mruganie, kręcenie się wokół własnej osi oraz przestawianie, przesuwanie, układanie jakichś przedmiotów. Natomiast stereotypie u niemowlaka mogą przyjmować postać machania rączkami, natrętnego ssania paluszka, kręcenia głową.

Polecamy: Katatonia – na czym polega? Metody leczenia

Przyczyny stereotypii ruchowych

Za przyczynę stereotypii ruchowych u zdrowych dzieci uważa się stres, dużą ekscytację i nadmierne napięcie emocjonalne. Dzięki pojawieniu się dobrowolnych, powtarzalnych i rytmicznych ruchów organizm rozładowuje powstałe pobudzenie. Występowanie bezcelowych i powtarzalnych czynności nie jest związane z żadną patologią, zalecane jest jednak kontrolne badanie neurologiczne.

Częściej jednak stereotypie ruchowe towarzyszą dzieciom, u których zdiagnozowano autyzm, niepełnosprawność intelektualną lub schizofrenię. Według profesor Uty Frith z Zakładu Rozwoju Poznawczego w Londynie powtarzalne ruchy wynikają z uszkodzenia pewnych części mózgu. Uważa ona także, że stereotypie ruchowe to mechanizm, który pozwala dzieciom z zaburzeniami odnaleźć równowagę, spokój i poczucie bezpieczeństwa oraz dostarczyć brakujących bodźców. Jako argument potwierdzający tę tezę przytacza sytuację, w której przerwanie wykonywania bezcelowych, bezustannych czynności powoduje u pacjenta agresję i złość.

Polecamy: Apraksja ruchowa, apraksja mowy i apraksja oralna – na czym polegają?

Stereotypie ruchowe a autyzm

Stereotypie ruchowe są zwykle kojarzone z autyzmem. Najczęściej spotykane są kręcenie przedmiotami oraz obracanie się wokół własnej osi, podskoki, machanie rękami i pstrykanie palcami. Dzieci z autyzmem cechują także wąskie, specyficzne zainteresowania, kolekcjonowanie przedmiotów i nadmierne przywiązanie do pewnych schematów, np. ustawianie rzeczy w rzędzie, chęć ubierania się tylko w jedną koszulkę. Uważa się, że dzięki temu dostarczają sobie bodźców, których im brakuje, doznają spokoju i poczucia bezpieczeństwa.

Leczenie stereotypii ruchowych

Leczenie stereotypii ruchowych obejmuje współpracę z terapeutą, psychologiem lub pedagogiem. Ważna jest uważna obserwacja dziecka i odnotowanie kiedy i w jakich sytuacjach dziecko zaczyna wykonywać bezcelowe i powtarzalne czynności. Niekiedy rozwiązaniem jest terapia integracji sensorycznej, która polega na dostarczeniu pacjentowi odpowiednich sygnałów zmysłowych, dzięki czemu przywrócona zostaje prawidłowa reakcja na pochodzące z zewnątrz bodźce.

Rodzice dzieci, u których występują stereotypie ruchowe, nie powinni karać dziecka, kiedy pojawiają się u niego specyficzne, powtarzalne ruchy. Zalecane jest odwrócenie uwagi inną czynnością, która może zainteresować dziecko, np. zabawa czy rzucanie piłką.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
0
Polecamy
Zaburzenia rozwojowe – somatyczne i emocjonalne u dzieci
Zaburzenia rozwojowe – somatyczne i emocjonalne u dzieci Dzień Dobry TVN
Choroba sieroca – jakie są jej przyczyny, objawy i skutki w dorosłym życiu?
Choroba sieroca – jakie są jej przyczyny, objawy i skutki w dorosłym życiu? Dzień Dobry TVN
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie TVN zdrowie
Jakie objawy daje zespół Aspergera u dorosłych? Jak wygląda jego leczenie?
Jakie objawy daje zespół Aspergera u dorosłych? Jak wygląda jego leczenie? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?