Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest zespół Browna-Séquarda? Objawy i leczenie zespołu poprzecznego uszkodzenia połowy rdzenia

Czym jest zespół Browna-Séquarda? Objawy i leczenie zespołu poprzecznego uszkodzenia połowy rdzenia

Model kręgosłupa

Fot: undefined undefined / gettyimages.com

Zespół Browna-Séquarda to zespół neurologiczny wywołany połowiczym uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Typowe jest dla niego zaburzenie czucia głębokiego i porażenie mięśni po stronie uszkodzonych korzeni nerwowych, zaś po stronie przeciwnej – zaburzenie czucia temperatury i bólu.

Zespół Browna-Séquarda alternatywnie nazywany bywa zespołem poprzecznego uszkodzenia połowy rdzenia. Choroba opisana została po raz pierwszy w 1850 r. przez neurologa francuskiego pochodzenia – Charlesa-Édouarda Browna-Séquarda. Jej objawy występują w zakresie i poniżej obszaru ciała unerwionego przez uszkodzone korzenie nerwowe. Zespół Browna-Séquarda powstać może w wyniku tępych urazów rdzenia kręgowego, ucisku wywieranego przez guzy czy jako konsekwencja stwardnienia rozsianego.

Czym jest zespół Browna-Séquarda?

Zespół Browna-Séquarda (z ang. ang. Brown-Séquard syndrome) w nomenklaturze medycznej określany jest też jako hemiplegia Browna-Séquarda (z ang. Brown-Séquard’s hemiplegia) lub paraliż Browna-Séquarda (z ang. Brown-Séquard’s paralysis). To zespół neurologiczny, który spowodowany jest poprzecznym, jednostronnym uszkodzeniem połowy rdzenia kręgowego (z łac. Medulla spinalis), czyli elementu wchodzącego w skład ośrodkowego układu nerwowego, który odpowiada za przewodzenie impulsów nerwowych między układem obwodowym a mózgowiem.

Wśród możliwych przyczyn powstania zespołu Browna-Séquarda wymienia się: stwardnienie rozsiane, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzy rdzenia uciskające go. Czynnikiem sprawczym bywają urazy kręgosłupa (zwłaszcza urazy ostre z użyciem noża lub po postrzale) i boczne przemieszczenie krążka międzykręgowego. Choroba zaliczana jest do grupy zespołów objawowych w uszkodzeniu rdzenia kręgowego, do której należą też zespół poprzecznego uszkodzenia rdzenia, zespół sznurów tylnych, zespół stożka rdzeniowego.

Klasyfikacja zespołu Browna-Séquarda

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (z ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) zespół Browna-Séquarda zaliczony został do grupy G, czyli Choroby układu nerwowego, kategorii 83, czyli Inne zespoły porażenne i podkategorii 8, czyli Inne określone zespoły porażenne. W związku z tym należy go szukać pod numerem G83.8.

Zespół Browna-Séquarda – objawy

W połowicznym uszkodzeniu rdzenia kręgowego na obraz kliniczny składają się dwa aspekty – po stronie uszkodzenia i po przeciwnej stronie niż uszkodzenie. Objawy w zespole Browna-Séquarda stanowią:

  • zaburzenie odczuwania temperatury i bólu przeciwstronnie i poniżej miejsca uszkodzenia korzeni nerwów, co wywołane jest uszkodzeniem drogi rdzeniowo-wzgórzowej (odpowiada za prowadzenie wrażeń dotyku, bólu, temperatury do wzgórza od zwojów nerwów rdzeniowych),
  • obwodowy niedowład mięśni w obrębie unerwianym przez uszkodzone korzenie nerwów,
  • tożstronne zniesienie czucia głębokiego, tzw. propriocepcji, czyli zmysłu orientacji ułożenia części własnego ciała, wibracji, czucia rodzaju dotyku, jak i odróżniania kilku dotykanych jednocześnie punktów poniżej miejsca uszkodzenia korzeni nerwów, za co odpowiada uszkodzenie pęczka smukłego i klinowatego (pęczki włókien nerwowych znajdujące się w grzbietowej części rdzenia kręgowego w sznurach tylnych),
  • przejściowa przeczulica na bodźce dotykowe oraz zaburzenia wegetatywne w postaci poszerzonych naczyń skórnych, zaczerwienienia skóry, braku pocenia się po stronie uszkodzenia,
  • tożstronny niedowład piramidowy poniżej miejsca uszkodzenia, za co odpowiada uszkodzenie górnego neuronu ruchowego wchodzącego w skład drogi korowo-rdzeniowej (część układu nerwowego, która kontroluje ruchy dowolne i postawę ciała). Niedowład piramidowy charakteryzuje się głównie: porażeniem i wzmożonym napięciem mięśni, osłabieniem siły mięśniowej i odruchów skórnych, konusami (mimowolne skurcze włókien mięśniowych spowodowane nagłym rozciąganiem mięśnia), odruchami patologicznymi Babińskiego (odruchowe wyprostowanie palucha ze zgięciem grzbietowym podczas drażnienia skóry boczno-dolnej powierzchni stopy) i Rossolimo (podeszwowe zgięcie palców stopy w odpowiedzi na szybkie ich uderzenie).

Patogeneza zespołu Browna-Séquarda

Proces chorobowy rozpoczyna się w strukturach otaczających rdzeń kręgowy. Na początkowym etapie następuje porażenie korzenia rdzeniowego na danej wysokości, po czym dochodzi do uszkodzenia dróg piramidowych, drogi rdzeniowo-wzgórzowej, drogi sznurów tylnych. W konsekwencji tych zmian następuje połowiczne przerwanie rdzenia kręgowego. W miarę postępowania zespołu proces chorobowy może przejść na przeciwną stronę rdzenia i dojść do całkowitej poprzecznej przerwy rdzenia.

Jak zbudowany jest układ kostny? Dowiesz się tego z filmu:

Zobacz film: Budowa i funkcje układu kostnego. Źródło: 36,6.

Na czym polega leczenie zespołu Browna-Séquarda?

W większości przypadków rokowania w zespole Browna-Séquarda są dość dobre. Podstawę postępowania terapeutycznego stanowi systematyczna rehabilitacja, dostosowana do indywidualnych potrzeb i aktualnej kondycji zdrowotnej. W tym celu konieczne jest przeprowadzenie m.in.:

  • oceny zaburzeń czucia temperatury, bólu, dotyku,
  • oceny siły mięśniowej,
  • badania palpacyjnego kręgosłupa,
  • oceny odruchów powierzchownych i głębokich.

Na początku realizowany jest tzw. profilaktyczny okres rehabilitacji, którego celem nadrzędnym jest zapobieganie powstawaniu przykurczy, odleżyn, zaników mięśniowych, obrzęków. Stosowane są wówczas ćwiczenia efektywnego kaszlu i oddechowe oraz pozycje przeciwodleżynowe. W wielu przypadkach początkowo ma miejsce wyłącznie rehabilitacja bierna ze względu na wysoki stopień zmian chorobowych, które uniemożliwiają samodzielne – aktywne ćwiczenie. Drugi etap rehabilitacji to tzw. dalsze usprawnianie, gdzie stawia się na pionizację i uruchomienie chorego. Podejmowane są nadal ćwiczenia ogólnousprawniające. Niezwykle istotny element terapii to edukacja chorego w zakresie samoobsługi.

Bibliografia:

1. Kozubski W., Liberski P.P., Neurologia. Podręcznik dla studentów medycyny, Warszawa, PZWL, 2006.

2. Gaździk T.S., Bielecki T., Ortopedia i traumatologia. T. 1, Warszawa, PZWL, 2008.

3. Berny W., Jarmundowicz W., Rutowski R., Neurotraumatologia, Wrocław, Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, 2009.

4. Ptaszyńska-Sarosiek I., Niemcunowicz-Janica A., Janica J., Urazy kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia kręgowego – poglądy reprezentowane przez neurologów, „Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii”, 2007, LVII(3), s. 294-297.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Najbrudniejsze rzeczy świata, których dotykasz każdego dnia
Najbrudniejsze rzeczy świata, których dotykasz każdego dnia Materiał sponsorowany
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Usuwanie (wyrywanie) ósemek – szczękościsk, ból i opuchlizna po usunięciu ósemki
Usuwanie (wyrywanie) ósemek – szczękościsk, ból i opuchlizna po usunięciu ósemki
Krosty na języku – o czym mogą świadczyć? Przyczyny i leczenie białych i czerwonych krost na języku
Krosty na języku – o czym mogą świadczyć? Przyczyny i leczenie białych i czerwonych krost na języku
Płukanie uszu – czy można bezpiecznie czyścić uszy domowymi sposobami?
Płukanie uszu – czy można bezpiecznie czyścić uszy domowymi sposobami?