Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest słuch absolutny i jak można go sprawdzić?
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest słuch absolutny i jak można go sprawdzić?

 Dziewczynka, która uczy się gry na instrumencie

Fot: Hero Images / gettyimages.com

Słuch absolutny jest preferowany przy edukacji muzycznej. Uznawany jest za cenny szczególnie u osób grających na instrumentach smyczkowych i stroicieli fortepianów. Umiejętność tę można kształcić. Wczesne i bogate doświadczenie muzyczne sprzyja rozwojowi słuchu absolutnego.

Słuch absolutny to umiejętność rozpoznawania bezwzględnej wysokości dźwięku tylko na podstawie jego percepcji sensorycznej. Jest wynikiem nadmiernego rozbudowania koniuszków nerwów słuchowych i rozszerzonej skali ludzkiego słuchu, czyli zdolności do rozpoznawania kilku dźwięków jednocześnie. Dobry słuch jest jednym z najważniejszych elementów decydujących o byciu muzykiem.

Czym jest słuch absolutny?

Zjawisko słuchu absolutnego od lat fascynuje specjalistów z zakresu psychoakustyki, psychologii muzyki, teorii muzyki i pedagogiki muzycznej. Powszechnie kojarzy się ze znakomitym słuchem i wysokim poziomem zdolności muzycznych. Słuch absolutny, znany także jako słuch doskonały, to bardzo rzadko spotykana umiejętność rozpoznawania i odtwarzania nut bez korzystania z zewnętrznego odniesienia. Jest to trwała pamięć specyficznych właściwości dźwięków, umożliwiająca ich rozpoznanie bez konieczności odnoszenia się do wzorcowego dźwięku.

Klasyfikacja słuchu absolutnego

Klasyfikacji słuchu doskonałego dokonał Bach. Wyróżnił on:

  • pełny słuch absolutny – jego posiadacz posługuje się 12 standardami, które odpowiadają wysokościom skali chromatycznej; osoba ta bez problemu określa wysokość dźwięku, który należy do systemu równomiernie temperowanego, jak wysokości dźwięków fortepianu;
  • cząstkowy słuch absolutny – w pamięci zakodowanych jest kilka wzorców wysokościowych.

Z kolei Borys Tiepłow dokonał podziału słuchu doskonałego na:

  • słuch absolutny czynny – umożliwia rozpoznawanie klas wysokości muzycznej i to na ogół niezależnie od rodzaju źródła i barwy dźwięku, bez użycia dźwięku odniesienia pozwala na wytworzenie dźwięku o zadanej wysokości muzycznej głosem lub przy pomocy przyrządu;
  • słuch absolutny bierny – przypisywanie muzycznych nazw pojedynczym dźwiękom słuchanym bez odniesienia do dźwięków o rozpoznanej już wysokości i nazwie.

Kto ma słuch absolutny?

Słuch absolutny występuje niezwykle rzadko. Umiejętność tę posiadają stroiciele fortepianów, kompozytorzy, osoby grające na instrumentach smyczkowych oraz niektórzy wokaliści. Ten, kto ma słuch absolutny, określany jest powszechnie jako absolut. Mogą się nim poszczycić osoby, które od najmłodszych lat miały styczność z muzyką.

Słuch doskonały jest nierzadko podstawą do rozpoczęcia profesjonalnej nauki śpiewu. Bez tej umiejętności nie można określić, czy śpiewa się czysto. Problem stanowi także powtarzanie ćwiczeń przedstawianych przez trenera wokalnego.

W krajach Dalekiego Wschodu słuch absolutny występuje znacznie częściej niż w obszarze kultury europejskiej. Posiada go ponad połowa studentów chińskich uczelni muzycznych. Autorytetem w dziedzinie słuchu absolutnego jest profesor Ken'ichi Miyazaki.

Słuch absolutny – ćwiczenia

Istnieją sprawdzone metody kształcenia absolutów praktykowane na uczelniach muzycznych. Słuch absolutny nabywa się za pomocą systematycznego ćwiczenia, którego najlepsze efekty zauważa się w grupie osób do 8 roku życia. Nabywany jest etapami. W pierwszym semestrze nauki dzieci uczą się dźwięków c¹, d¹, e¹, f¹, g¹ oraz c i g poprzez słuchanie, śpiewanie i grę na pianinie. Najwięcej uwagi poświęca się dźwiękom c¹, d¹ i e¹. Uczniowie wykonują piosenki oparte na tych dźwiękach – śpiewając je (najpierw ze słowami, później solmizacją) i grając na pianinie przy jednoczesnym śpiewie solmizacją. Na kolejnym etapie nauki wprowadzane są w ten sam sposób pozostałe dźwięki diatoniczne. Jednocześnie zwraca się uwagę na zjawisko tożsamości oktawowej. Repertuar zostaje rozszerzony o piosenki w tonacjach G-dur i F-dur. W drugim roku nauki dodaje się cis, gis i dis. W ten sposób stopniowo zostaje wprowadzonych 12 klas wysokości dźwięków.

W warunkach domowych można wykorzystać EarMaster – narzędzie do ćwiczenia słuchu. Posiada ono wiele zadań od poziomu początkującego do zaawansowanego. Nauczyć się można rozpoznawać interwały, akordy, melodie i skale. Jego koszt to 250 zł.

Test na słuch absolutny

Test na słuch absolutny można wykonać przez internet. Na portalach szkół muzycznych czy poświęconych po prostu tematyce muzyki i śpiewu dostępne są darmowe testy na sprawdzenie słuchu doskonałego. Polegają one na wsłuchiwaniu się w kilka par ścieżek muzycznych, a następnie:

  • określeniu różnic w wysokościach dźwięków, jakie jest się w stanie rozpoznać,
  • ocenie poczucia rytmu i zdolności do wychwycenia różnic między dwoma krótkimi fragmentami muzycznymi,
  • sprawdzeniu umiejętności odwzorowania fonii na wizji, czyli dopasowaniu fragmentów muzycznych do figur geometrycznych.

Po przeprowadzeniu testu na podany wcześniej adres mailowy otrzymuje się wynik razem z jego analizą.

Jak sprawdzić słuch absolutny?

Istnieje kilka sposobów na to, jak sprawdzić słuch absolutny. Mianowicie należy:

  • po dokładnym wysłuchaniu jakiejś melodii sprawdzić, czy jest się w stanie ją powtórzyć,
  • oszacować liczbę instrumentów grających w danym momencie,
  • ocenić kiedy występują dźwięki wyższe, a kiedy niższe,
  • po wysłuchaniu wyklaskanego rytmu spróbować go odtworzyć.

Zobacz film: Metoda leczenia słuchu. Źródło: 36,6

Bibliografia:

1. Michels U., Atlas muzyki Tom I, Warszawa, Prószyński i S-ka, 2002.

2. Sacks O., Muzykofilia. Opowieści o muzyce i mózgu, Poznań, Zysk i S-ka, 2009;

3. Deutsch D., Henthorn T., Marvin E., Xu H-Sh., Absolute pitch among American and Chinese conservatory students: Prevalence differences, and evidence for a speech-related critical period, “Journal of Acoustic Society of America”, 2006, 119(2), s. 719–722;

4. Makomaska S., Słuch absolutny dar czy przeszkoda?, „Twoja muza”, 2004, 2, s. 68–70.

5. Makomaska S. O pochodzeniu słuchu absolutnego, „Forum Muzykologiczne”, 2009, s. 233–246;

6. Makomaska S. Słuch absolutny a system edukacji muzycznej w Polsce, Forum Muzykologiczne”, 2009, s. 122–130.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
23
8
Polecamy
Ukulele – chwyty, strojenie.
Jak wybrać odpowiedni instrument?
Ukulele – chwyty, strojenie. Jak wybrać odpowiedni instrument? Dzień Dobry TVN
Nauka gry na skrzypcach – czy można nauczyć się gry samemu?
Nauka gry na skrzypcach – czy można nauczyć się gry samemu? Dzień Dobry TVN
Co to jest słuch fonematyczny?
Ćwiczenie rozróżniania fonemów
Co to jest słuch fonematyczny? Ćwiczenie rozróżniania fonemów TVN zdrowie
Jak objawia się dyskalkulia?
Definicja, testy do diagnozy i formy pomocy
Jak objawia się dyskalkulia? Definicja, testy do diagnozy i formy pomocy TVN zdrowie
Komentarze (3)
Violina
Wiem, że i tak żaden z panów nie zobaczy tego komentarza, ale:

* do ~zaciekawiony- wydaje mi się, że aby móc powiedzieć, że masz słuch absolutny to musisz umieć rozpoznawać wszystkie dźwięki, także te bardzo bardzo wysokie i bardzo bardzo niskie.

Ja np. mimo, że mam brzmienie dźwięków "zapisane w głowie", tj. potrafię zaśpiewać i rozpoznawać je bez wcześniejszego odniesienia do innego dźwięku, to nie potrafię rozpoznawać (nazywać) ich wszystkich- te bardzo niskie i wysokie są już dla mnie za trudne.

* do ~Robert Gierszak- masz rację, słuch absolutny jest bardzo rzadki, więc z pewnością nie każdy smyczkowiec ma go.

Tym niemniej, imho gra na instrumentach smyczkowych z pewnością pomaga w kształceniu słuchu, ponieważ jeśli ktoś uczy się gry np. na skrzypcach w szkole muzycznej, to musi stroić je kilka razy w tygodniu i szukać tego perfekcyjnego dźwięku dla każdej struny. Ponadto, ponieważ instrumenty smyczkowe nie posiadają żadnych przycisków, klawiszy trzeba się bardziej pilnować, aby było czysto i we właściwym miejscu położyć palec.


Ciekawostka- podobno osoby z auytzmem zdecydowanie częściej mają słuch absolutny niż reszta populacji.
Czytaj całość
Robert Gierczak
Co to za farmazony? NIE KAŻDA OSOBA, która gra na instrumencie smyczkowym ma słuch absolutny. Tak samo DA SIĘ rozpoznać bez słuchu absolutnego to, czy śpiewa się czysto czy nie. Do tego po prostu potrzeba normalnego słuchu muzycznego, który ma bardzo duży odsetek populacji, a nie aż słuchu absolutnego. Żenada jakiś wiesniak z ujazdu to pisał chyba bez żadnej wyobrazi i przemyślenia co sie napisało
Czytaj całość
zaciekawiony
Czy nie możecie tego napisać po polsku??? Czy to znaczy, że jeżeli potrafię bez korzystania z nut dokładnie odtworzyć melodię na instrumencie bądź ją zaśpiewać to mam słuch absolutny???
Czytaj całość
Nie przegap
Suszone owoce: właściwości, metody suszenia i wpływ na zdrowie. Zdrowa przekąska czy bomba kaloryczna?
Suszone owoce: właściwości, metody suszenia i wpływ na zdrowie. Zdrowa przekąska czy bomba kaloryczna?
Napięciowy ból głowy – objawy, przyczyny, metody leczenia
Napięciowy ból głowy – objawy, przyczyny, metody leczenia
Wosk carnauba i jego zastosowanie w żywności i kosmetyce. Czy jest szkodliwy?
Wosk carnauba i jego zastosowanie w żywności i kosmetyce. Czy jest szkodliwy?
Czy pasztet jest zdrowszą alternatywą dla mięsa? Co tak naprawdę się w nim znajduje?
Czy pasztet jest zdrowszą alternatywą dla mięsa? Co tak naprawdę się w nim znajduje?
Podwójne widzenie – objawy, przyczyny, leczenie i ćwiczenia
Podwójne widzenie – objawy, przyczyny, leczenie i ćwiczenia
Jedzenie w nocy - przyczyny i skutki niezdrowego nawyku. Skuteczne porady, jak oduczyć się jedzenia w nocy 
Jedzenie w nocy - przyczyny i skutki niezdrowego nawyku. Skuteczne porady, jak oduczyć się jedzenia w nocy