Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest przysadka mózgowa? Budowa i choroby gruczołu

Czym jest przysadka mózgowa? Budowa i choroby gruczołu

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: paulinquua / fotolia.com

Przysadka mózgowa jest gruczołem dokrewnym odpowiedzialnym za produkcje wielu hormonów niezbędnych do prawidłowego działania organizmu. Dowiedz się, jakie są najczęstsze choroby przysadki mózgowej i ich objawy!

Mówi się, że nie da się przecenić prawidłowego działania przysadki mózgowej w kontekście właściwego funkcjonowania organizmu. Przysadka mózgowa należy do układu hormonalnego i zdaniem wielu lekarzy zajmuje w nim centralne miejsce. To od niej zależne są m.in. czynności tarczycy, wzrost organizmu i rozród.

Przysadka – hormony

Przysadka mózgowa odpowiedzialna jest za produkcję i wydzielanie wielu hormonów. Wśród nich lekarze wyróżniają:

  • hormon tyreotropowy (TSH) – pobudza metabolizm tarczycy,
  • hormon adrenokortykotropowy (ACTH) – pobudza wydzielanie hormonów przez korę nadnerczy,
  • folikulotropinę (FSH)- pobudza wzrost u kobiet oraz dojrzewanie pęcherzyka jajnikowego, wydzielanie estrogenu, a u mężczyzn wpływa na spermatogenezę,
  • lutropinę (LH)- podtrzymuje jajeczkowanie i produkcję progesteronu, u mężczyzn pobudza produkcję testosteronu,
  • prolaktynę (PRL) – u kobiet odpowiada za produkcję mleka (laktację), u kobiet karmiących piersią hamuje wydzielanie estrogenu, blokując owulację oraz menstruację,
  • hormon wzrostu (GH) – odpowiedzialny za wzrost organizmu, transport aminokwasów, syntezę białek, wzrost poziomu glukozy we krwi, rozkład tłuszczów zapasowych, a także zatrzymanie jonów wapniowych i fosforanowych potrzebnych do rozrostu kości,
  • melanotropinę (MSH) – pobudza komórki barwnikowe skóry do syntezy melaniny,
  • oksytocynę - wpływa na proces zapłodnienia i skurczu macicy w czasie porodu),
  • wazopresynę (ADH) – odpowiada za zapobieganie odwodnienia organizmu.

Przysadka mózgowa – budowa i funkcje

Choć przysadka mózgowa pełni wiele kluczowych funkcji, to jej rozmiary są stosunkowo niewielkie. W przypadku dorosłego człowieka jej waga zazwyczaj wynosi nieco ponad 0,5 g. Przysadka mózgowa zlokalizowana jest w dole czaszki blisko tzw. siodła tureckiego, będącego kostnym zagłębieniem w środkowym odcinku trzonu kości klinowej. Przysadka mózgowa jest ściśle związana z podwzgórzem.

Lekarze dzielą przysadkę na 3 części: przednią, środkową oraz tylną. Niektórzy specjaliści pomijają istnienie płata środkowego ze względu na jego szczątkowy charakter. Największy, przedni płat przysadki mózgowej, powstaje z nabłonka podniebienia wtórnego i stanowi ok. 80% całej masy przysadki. Tylny płat rozwija się ze struktur podwzgórza, z którym jest bezpośrednio połączony za pośrednictwem tzw. lejka. Przedni płat przysadki mózgowej jest nazywany przysadką gruczołową. Neurolodzy wyróżniają w niej 5 różnych typów komórek odpowiedzialnych za produkcję różnych hormonów.

Najliczniejszą grupę stanowią komórki somatotropowe, stanowiące ok. 40% wszystkich komórek przedniej części przysadki. To właśnie w nich produkowany jest m.in. hormon wzrostu. W przysadce gruczołowej licznie obecne są także komórki kortykotropowe, których udział w całej masie przedniego płata wynosi ok. 20% masy i są odpowiedzialne za wytwarzanie kortykotropiny (ACTH). Wśród pozostałych komórek obecne są: komórki tyreotropowe (produkujące TSH), komórki gonadotropowe (produkujące LH i FSH) i komórki laktotropowe (produkują prolaktynę).

W płacie pośrednim wytwarzana jest melanotropina (MSH). Tylny płat przysadki mózgowej jest określany często mianem przysadki nerwowej. To właśnie w niej uwalniana jest wazopresyna i oksytocyna. Substancje te są jednak magazynowane w przysadce, a nie bezpośrednio wytwarzane. Ich produkcja następuje w podwzgórzu.

Choroby przysadki mózgowej

Do najczęstszych problemów chorobowych przysadki mózgowej zalicza się nowotwory. Guzy przysadki zdarzają się stosunkowo często i stanowią aż 15% wszystkich nowotworów mózgu.

Lekarze najczęściej wskazują na występowanie gruczolaków przysadki mózgowej. Gruczolaki to często niezłośliwa forma nowotworu. Mogą uciskać na tkanki przysadki mózgowej. Prowadzi to do rozwoju zaburzeń neurologicznych i najczęściej wpływa na pracę nerwów wzrokowych. W przypadku występowania gruczolaków symptomami towarzyszącymi zaburzeniom widzenia są silne bóle głowy. Po zauważeniu wymienionych objawów należy szybko skontaktować się z lekarzem. Aby zdiagnozować nowotwór przysadki mózgowej, konieczne jest przeprowadzenie rezonansu magnetycznego, który pomaga wykryć zmiany o średnicy nawet 1 mm, a dodatkowo precyzyjnie określa umiejscowienie guza przysadki. Większość nowotworów przysadki nie wymaga chirurgicznej operacji. W przypadku gruczolaków skuteczną metodą jest farmakoterapia. W przypadku mikrogruczolaków nieaktywnych hormonalnie zaleca się jedynie stałą obserwację pod kontrolą endokrynologa.

Istnieje spora liczba poważnych chorób, których rozwój jest następstwem zaburzeń pracy przysadki mózgowej, a dokładnie przysadki gruczołowej. Wśród nich lekarze wymieniają: gigantyzm, akromegalię, karłowatość przysadkową, wtórną nadczynność tarczycy, zespół pustego siodła, choroba Cushinga, zespół Sheehana, moczówkę prostą odśrodkową, a także zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny. W marginalnych przypadkach zaburzona praca przysadki mózgowej prowadzi do wystąpienia w niej stanu zapalnego.

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
31
5
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?