Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest neuropsychologia? Neuropsychologia dziecka, emocji i w urazach mózgu

Czym jest neuropsychologia? Neuropsychologia dziecka, emocji i w urazach mózgu

dziecko, lekarz

Fot. shironosov / Getty Images

Neuropsychologia zajmuje się analizą zależności zachodzących między dysfunkcjami mózgu a zachowaniem człowieka. Neuropsychologia kliniczna stawia diagnozę neuropsychologiczną i na jej podstawie dobiera metody terapeutyczne dla łagodzenia wybranych deficytów mózgowych.

Neuropsychologia to dziedzina psychologii zajmująca się diagnostyką, terapią i rehabilitacją osób z zaburzonym funkcjonowaniem umysłowym, do którego dochodzi w wyniku uszkodzenia mózgu lub zmian organicznych mózgu. Badanie neuropsychologiczne może przyczynić się do wykrycia choroby w bardzo wczesnej fazie. Przykładowo w zespołach parkinsonowskich przed wystąpieniem pierwszych objawów ruchowych rozwijają się zaburzenia poznawcze i emocjonalne, których poprawna ocena umożliwia szybsze rozpoczęcie leczenia.

Co wiesz o mózgu?

Odpowiedz na 10 pytań
Rozpocznij quiz

Czym jest neuropsychologia?

Neuropsychologia jest dziedziną psychologii rozwijającą się na pograniczu neurologii klinicznej i innych nauk o układzie nerwowym oraz psychologii. Koncentruje się na opisaniu następstw uszkodzenia określonych okolic mózgu dla funkcjonowania człowieka. Odnosi się zarówno do osób dorosłych, jak i neuropsychologii dzieci.

Neuropsychologia kliniczna oferuje swoją pomoc zwłaszcza osobom z organicznymi zmianami i po urazie mózgu. Pacjentami są najczęściej osoby z otępieniem, po urazie głowy, niedotlenieniu mózgu, udarze mózgu, operacji neurochirurgicznej, zmagający się z chorobą Parkinsona, Alzheimera czy Huntingtona. Stwierdza się u nich pogorszenie stopnia funkcjonowania poznawczego, intelektualnego czy behawioralnego, co może przejawiać się w postaci deficytów pamięci, zaburzenia mowy, trudności w zakresie planowania i organizacji czynności oraz zaburzeń percepcji i koordynacji wzrokowo- ruchowej.

Postępowanie w neuropsychologii opiera się w pierwszej kolejności na kompleksowej diagnozie istniejących zaburzeń poznawczych, emocjonalnych i behawioralnych. Następnie dokonuje się wyboru odpowiednich technik, metod i podejść terapeutycznych. Neuropsycholog współpracuje z lekarzami różnych specjalności, m.in. z neurochirurgiem, neurologiem, pediatrą, radiologiem i psychiatrą. Wyniki badania neuropsychologicznego służą często za jeden ze sposobów oceny efektów dotychczas podejmowanego leczenia. Dodatkowo ewaluacja poszczególnych aspektów funkcjonowania poznawczego i emocjonalnego jest pomocna w diagnostyce różnicowej.

Zobaczcie, czy mózg można trenować? Jeśli tak to jak?

Zobacz film: Czy mózg można trenować? Źródło: 36,6

Neuropsychologia dziecka

Neuropsychologia kliniczna dziecka jest obecnie jednym z najprężniej rozwijających się działów psychologii, a badanie neuropsychologiczne małego pacjenta dostarcza wiele cennych informacji, przez co stanowi jedno z badań pomocniczych w procesie diagnostyki medycznej. Ocena neuropsychologiczna pozwala odnieść poziom funkcjonowania badanego dziecka do oczekiwanych norm rozwojowych. Jest metodą diagnozy neurorozwojowych, neurodegeneracyjnych i nabytych zaburzeń funkcjonowania mózgu dziecka.

Pediatryczne badanie neuropsychologiczne wykonywane jest m.in. u dziecka:

  • z trudnościami w nauce, zaburzeniami koncentracji, uwagi lub zachowania;
  • mającego w przeszłości urazy tkanki mózgu, u którego stwierdzono nieprawidłowości genetyczne, rozwojowe, ciężkie choroby somatyczne, poddanego chemio- i radioterapii;
  • narażonego na działanie neurotoksyn, w tym w okresie prenatalnym;
  • z nieprawidłową reakcją organizmu na podjęte działania rehabilitacyjne i lecznicze;
  • z nagłą lub stopniową zmianą w zachowaniu.

Neuropsychologia a emocje

W ostatnich dekadach rozpoczął się bardzo intensywny rozwój badań w zakresie analizy związku mózg-emocje z perspektywy neuropsychologii klinicznej, które dotychczas były mniej zaawansowane w stosunku do analiz związku mózg-procesy poznawcze. Na podstawie zgromadzonych danych specjaliści opisali mózgowe podstawy zaburzeń emocji. Neuropsychologiczna klasyfikacja zaburzeń emocji opiera się na dwóch kryteriach:

  • patologii dynamiki reakcji emocjonalnych i tzw. typowych (wspólnych) zmian patologicznych; zaburzenia emocji traktowane są w sposób globalny, nie różnicują rodzaju dysfunkcji, a raczej jej stopień;
  • odmienności zaburzeń w zależności od rodzaju schorzenia mózgu; zastosowanie ma zwłaszcza kryterium lokalizacji uszkodzenia tkanki mózgowej uwzględniające nie tylko struktury, ale też połączenia między strukturami.

Ciekawych informacji w tym temacie dostarcza książka „Neuropsychologia emocji – poglądy, badania, klinika” autorstwa Anny Herzyk i Anety Borkowskiej. Publikacja ta skierowana jest do osób zainteresowanych i profesjonalnie zajmujących się problematyką zaburzeń emocji.

Neuropsychologia kliniczna wobec zjawiska samoświadomości

Neuropsychologia kliniczna coraz częściej skupia się wokół zjawisk świadomości i nieświadomości. Samoświadomość rozumie się jako zdolność do stawania się przedmiotem własnej uwagi, aktywnego identyfikowania procesów i przechowywania informacji o sobie, bycie refleksyjnym obserwatorem. Z kolei nieświadomość obejmuje zachowania pierwotne (odruchy), nawyki (automatyzmy) i wiedzę nieuświadomioną (proceduralną) konieczną do uruchomienia procesów świadomych.

Choroba neurologiczna może doprowadzić do zaburzenia procesów świadomych i nieświadomych. W wyniku tego dochodzi do powstania anozognozji. Termin ten funkcjonuje w neuropsychologii od 1914 roku, kiedy Józef Babiński określił tak brak uświadomienia sobie porażenia lewej strony ciała przez pacjenta z uszkodzeniem prawej półkuli. W związku z tym anozognozję definiuje się jako brak świadomości doświadczanych objawów choroby.

W neuropsychologii zainteresowanie problemami samoświadomości przyjmuje charakter kliniczny i założeń naukowych. Polega na:

  • zbieraniu materiału na temat dezintegracji procesów psychicznych,
  • wyciąganiu wniosków o regułach mózgowej regulacji świadomości na podłożu dysregulacji.

Zobaczcie, w jaki sposób działa nasza pamięć. Jest to bardzo skomplikowany proces:

Zobacz film: Jak działa nasza pamięć? Źródło: Dzień Dobry TVN

Bibliografia:

1. Herzyk A., Borkowska A., Neuropsychologia emocji - poglądy, badania, klinika autorstwa, Lublin, UMCS, 2002.

2. Herzyk A., Neuropsychologiczna analiza zaburzeń emocjonalnych u pacjentów z uszkodzeniami mózgu, „Audiofonologia”, 1999, XIV, s. 27-49.

3. Herzyk A., Neuropsychologia kliniczna wobec zjawisk świadomości i nieświadomości, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.

4. Stolarska U., Kaciński M., Diagnoza neuropsychologiczna u dzieci, „Przegląd Lekarski”, 2007, 64(11), s. 978-985.

5. Maryniak A., Rola neuropsychologii klinicznej w epoce neuroobrazowania, „Polski Przegląd Neurologiczny”, 2012, 8(4), s. 156–160.

6. Tyburski E.M., Karabanowicz E., Sokołowski A., Samochowiec A., Samoświadomość w ujęciu neuropsychologii klinicznej, „Psychiatria i Psychoterapia”, 2015, 11(1), s. 3-12.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
1
0
Polecamy
Na czym polega leczenie zespołu Aspergera, czyli terapia dzieci i dorosłych z zespołem Aspergera
Na czym polega leczenie zespołu Aspergera, czyli terapia dzieci i dorosłych z zespołem Aspergera Dzień Dobry TVN
Terapia poznawczo-behawioralna. Założenia, metody, skuteczność
Terapia poznawczo-behawioralna. Założenia, metody, skuteczność Dzień Dobry TVN
Czym zajmuje się neuropsychologia? Co to jest badanie neuropsychologiczne?
Czym zajmuje się neuropsychologia? Co to jest badanie neuropsychologiczne? TVN zdrowie
Konfabulacja – na czym polega? Przyczyny i leczenie 
Konfabulacja – na czym polega? Przyczyny i leczenie  TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Małe AGD, które warto mieć w domu
Małe AGD, które warto mieć w domu Materiał sponsorowany
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Woda w uchu po basenie lub kąpieli – jak ją usunąć i odetkać ucho?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Smog latem. Jak się przed nim chronić?
Smog latem. Jak się przed nim chronić? Materiał sponsorowany
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego