Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest kalprotektyna? Interpretacja wyników i normy w badaniu kalprotektyny
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest kalprotektyna? Interpretacja wyników i normy w badaniu kalprotektyny

Badanie kału

Fot: Esben_H / gettyimages.com

Kalprotektyna to białko produkowane podczas procesów zapalnych przez monocyty, granulocyty obojętnochłonne, makrofagi i komórki nabłonka płaskiego. Oznaczenie kalprotektyny jest nieinwazyjne, a materiał do badania stanowi głównie kał. Podwyższone wartości świadczą o stanie zapalnym przewodu pokarmowego.

Kalprotektyna występuje w ziarnistościach i cytoplazmie neutrofili. Stanowi około połowy cytoplazmatycznych białek. Jest to parametr informujący o stanie zapalnym przewodu pokarmowego, który jest wykorzystywany zwłaszcza do oceny aktywności nieswoistego zapalenia jelit, które obejmuje chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Badanie stężenia kalprotektyny w kale nabiera coraz większego znaczenia, bo ogranicza konieczność kolonoskopii.

Czym jest kalprotektyna?

Kalprotektyna to heterodimeryczny dwujednostkowy kompleks białek wiążących wapń lub cynk, należących do rodziny S100: MRP-8 i MRP-14. Jako ludzkie białko leukocytarne L1 została opisana po raz pierwszy w 1980 roku przez zespół badaczy prowadzony przez Fagerholm. Produkowana jest podczas procesów zapalnych przez monocyty, granulocyty obojętnochłonne, makrofagi i komórki nabłonka płaskiego.

Redakcja poleca:
Sok z rokitnika – właściwości, sposób przygotowania, przeciwwskazania
Torbiel okołokorzeniowa kręgosłupa – na czym polega choroba? Objawy i leczenie schorzenia
Bezoary – przyczyny powstawania, objawy i leczenie

Kalprotektyna to specyficzne białko, które nazywa się nawet markerem stanu zapalnego – im jest on wyższy, tym wyższy jest też poziom kalprotektyny. Zalicza się ją do białek ostrej fazy. Ogranicza wzrost i przyleganie patogennych bakterii do komórek śluzówki jelit.

Właściwości bakteriobójcze kalprotektyny wynikają z hamowania zależnych od cynku bakteryjnych metaloproteinaz. Inicjuje też proces migracji neutrofilów do miejsca stanu zapalnego i podnosi ich zdolność do fagocytowania. Brytyjskie wytyczne opracowane przez National Institute for Health and Care Excellence (NICE) z 2015 roku rekomendują pomiar kalprotektyny w kale jako badania różnicującego nieswoiste choroby zapalne jelit z zespołem jelita drażliwego u osób ze świeżym początkiem objawów klinicznych, gdy nie podejrzewa się procesu nowotworowego.

Zobacz film: Czy krew w stolcu lub w moczu oznacza chorobę? Źródło: Bez recepty.

Zalety badania kalprotektyny

Rośnie zainteresowanie nieinwazyjnymi markerami stanu zapalnego, a spośród wielu z nich z endoskopowym stopniem nasilenia stanu zapalnego najlepiej koreluje stężenie kalprotektyny. Badanie kalprotektyny jest nieinwazyjne, nie obciąża pacjenta i nie jest kosztowne (około 150 zł). Materiałem do badania jest głównie kał. Oznaczenie stężenia kalprotektyny to test charakteryzujący się wysoką czułością i swoistością, które wynoszą odpowiednio u dorosłych 93% i 96%, a u dzieci i młodzieży – 92% i 76%. Badanie to nie jest refundowane przez NFZ

Poziom kalprotektyny w próbce pozostaje stały nawet przez 7 dni i nie ulega dziennym wahaniom – wystarczy jedna próbka, aby otrzymać miarodajny wynik. Może być przechowywana lub transportowana bez konieczności zamrażania, co jest niezwykle wygodne i pozwala na zmniejszenie kosztów badania. Wyniki są gotowe w ciągu 2 tygodni.

Badanie kalprotektyny pozwala uniknąć chorym nieprzyjemnej kolonoskopii, która wiąże się z bólem, skrępowaniem i strachem, a niekiedy prowadzi do poważnych powikłań. Dlatego oznaczenie stężenia kalprotektyny cieszy się dużą popularnością, zwłaszcza wśród pacjentów pediatrycznych. Ponadto nie wymaga specjalnego przygotowania, a badany sam może pobrać próbkę i zanieść ją do laboratorium.

Oznaczenie stężenia kalprotektyny to bardzo dobry sposób monitorowania skuteczność leczenia chorych na nieswoiste choroby zapalne jelit. Niekiedy mimo klinicznej i endoskopowej remisji utrzymuje się subkliniczne zapalenie śluzówki jelita. Normalizacja poziomu kalprotektyny będzie wskazywała na gojenie się śluzówki.

Kalprotektyna – interpretacja wyników

Interpretacją wyników badania kalprotektyny powinien się zająć specjalista, który na podstawie ich oceny określi dalsze postępowanie. Rezultat jest najczęściej wynikiem ilościowym podawanym w mikrogramach na gram stolca (µg/g). Prawidłowy wynik kalprotektyny wynosi poniżej 50 μg/g kału. Z dużym prawdopodobieństwem wyklucza nieswoiste zapalenie jelit i pozwala uniknąć badań inwazyjnych. Należy jednak mieć na uwadze, że stężenie kalprotektyny obniża się po intensywnym leczeniu hormonami kory nadnerczy. Wartości powyżej 150 μg/g informują o znacznym nasileniu stanu zapalnego jelit, co wymaga szybkiego rozszerzenia diagnostyki. Wówczas konieczna jest kolonoskopia, dzięki której można postawić ostateczne rozpoznanie.

O czym świadczy podwyższona kalprotektyna?

U chorych na nieswoiste zapalenie jelit dochodzi do rozszczelnienia bariery jelitowej i nasilonego przenikania leukocytów przez ścianę jelita, co prowadzi do zwiększonego uwalniania kalprotektyny do kału. Stąd też podwyższona kalprotektyna świadczy o nadchodzącym lub przebiegającym zaostrzeniu choroby. Wzrost stężenia markera bardzo często poprzedza początek wystąpienia objawów, dzięki czemu szybka ocena wyników kalprotektyny pozwala na podjęcie prawidłowych decyzji terapeutycznych. Osoby z nieswoistymi zapaleniami jelit mają dużo wyższe stężenie kalprotektyny w stolcu niż osoby zdrowe i chorzy z czynnościowymi chorobami jelit. Kalprotektyna jest również dobrym markerem monitorowania stanu osób po usunięciu polipów jelita grubego.

Podwyższona kalprotektyna, pojawia się także w przypadku nowotworów jelita grubego, aktywnych schorzeń reumatologicznych, ostrego zapalenia trzustki, zapalenia płuc, marskości wątroby i alergii pokarmowych. Ponadto norma kalprotektyny może być przekroczona po znacznym wysiłku fizycznym czy w trakcie przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Zobacz film: Jak zbudowany jest układ pokarmowy? Źródło: 36,6.

Bibliografia:

1. Szachta P., Roszak D., Gałęcka M. i wsp., Nieinwazyjne markery zapalne w przebiegu nieswoistych chorób zapalnych jelit, „Gastroenterologia Polska”, 2009, 16(5), s. 399-401.

2. Olender K., Bergmann K., Odrowąż-Sypniewska G., Kalprotektyna w kale jako marker zapalny w nieswoistych zapaleniach jelit, „Journal of Laboratory Diagnostics”, 2012, 48(4), s. 433-439.

3. Rychlik U., Marszałek A., Palka M., Trębicka A., Zespół jelita wrażliwego i kalprotektyna, „Journal of Laboratory Diagnostics”, 2015, 51(4), s. 327-330.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
40
2
Polecamy
Morfologia krwi – co mówią wyniki?
Morfologia krwi – co mówią wyniki? Dzień Dobry TVN
Hashimoto – kobieca choroba w męskim wydaniu 
Hashimoto – kobieca choroba w męskim wydaniu  Dzień Dobry TVN
Badanie poziomu zonuliny.
Jakie są wskazania oraz normy?
Badanie poziomu zonuliny. Jakie są wskazania oraz normy? TVN zdrowie
Rzekomobłoniaste zapalenie jelit - objawy, skuteczne leczenie i dieta
Rzekomobłoniaste zapalenie jelit - objawy, skuteczne leczenie i dieta TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co to są odleżyny? Skala Torrance’a do klasyfikacji stopnia zaawansowania odleżyn
Co to są odleżyny? Skala Torrance’a do klasyfikacji stopnia zaawansowania odleżyn
Przeszczep rogówki – wskazania, powikłania i rekonwalescencja
Przeszczep rogówki – wskazania, powikłania i rekonwalescencja
Czym jest zespół Wallenberga? Objawy i przyczyny zespołu bocznego opuszki
Czym jest zespół Wallenberga? Objawy i przyczyny zespołu bocznego opuszki
Katar u dziecka – przyczyny i rodzaje. Jak można go zwalczyć?
Katar u dziecka – przyczyny i rodzaje. Jak można go zwalczyć?
Zdrowe odżywianie – jakie są zasady zdrowego odżywiania i o czym należy pamiętać, układając dietę?
Zdrowe odżywianie – jakie są zasady zdrowego odżywiania i o czym należy pamiętać, układając dietę?
Pękające pięty, czyli problem kosmetyczny i zdrowotny. Przyczyny pękania pięt. Leczenie – zalecane składniki preparatów i domowe sposoby na suche i spękane pięty
Pękające pięty, czyli problem kosmetyczny i zdrowotny. Przyczyny pękania pięt. Leczenie – zalecane składniki preparatów i domowe sposoby na suche i spękane pięty