Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czym jest gerontologia? Początki gerontologii w Polsce. Czym zajmuje się gerontolog?
menu
Polub nas na Facebooku

Czym jest gerontologia? Początki gerontologii w Polsce. Czym zajmuje się gerontolog?

Starsza kobieta

Fot: Oliver Rossi / gettyimages.com

Gerontologia to nauka zajmująca się badaniem procesów stanowiących o zjawisku starzenia się organizmu. W ostatnich latach cieszy się dużym zainteresowaniem i intensywnie rozwija się, o czym świadczy coraz większa liczba instytucji czy osób specjalizujących się w jej zakresie.

Gerontologia zaczęła interesować badaczy w większym stopniu z początkiem XX w., kiedy to stwierdzono wydłużenie średniej długości ludzkiego życia i rosnący udział osób w podeszłym wieku w populacji generalnej. Zachodzące zmiany demograficzne będą wymagały stworzenia odpowiednich form opieki nad seniorami, przy jednoczesnym zapewnieniu im możliwie najdłużej samodzielności. Gerontologia to interdyscyplinarna nauka. Zauważa się w niej udział m.in.: biologii, medycyny, socjologii, psychologii.

Czym jest gerontologia?

Definicja gerontologii jest następująca – nauka o przyczynach i konsekwencjach procesu starzenia się, uwzględniająca udział czynników zdrowotnych, socjologicznych, psychologicznych, biologicznych, ekonomicznych i środowiskowych. Jej nazwa wywodzi się z języka greckiego od dwóch słów gérōn, gérontos ‘starzec’ i lógos ‘słowo, nauka’. Pojęcie zaproponowane zostało w 1903 roku przez rosyjskiego mikrobiologa, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny – Ilia Miecznikowa.

Gerontologia dość często mylona jest z geriatrią, czyli specjalizacją z zakresu medycyny, która zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób typowych dla wieku starczego. Wyodrębnia się rozmaite gałęzie gerontologii, w tym m.in.: gerontologię biologiczną, gerontologię demograficzną, gerontologię porównawczą czy cieszącą się w ostatnim czasie szczególnym zainteresowaniem gerontologię społeczną. W obrębie tej ostatniej wymienia się zwłaszcza gerontopsychologię, czyli psychologię starzenia się, oraz geragogikę (zwaną inaczej gerontopedagogiką lub andragogiką), która zajmuje się przygotowującymi do starości procesami edukacyjnymi.

Czytaj takżeGeriatra – czym się zajmuje specjalista zwany lekarzem osób starszych

Rozwój gerontologii w Polsce

Gerontologia zyskuje na popularności. Coraz częściej uczelnie wyższe oferują jej studiowanie. Taki kierunek studiów znajduje się np. na Uniwersytecie Wrocławskim, Pomorskim Uniwersytecie Medycznym czy Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Gerontologa uważa się za zawód przyszłości. Szacuje się, że co piąty Europejczyk jest w wieku powyżej 60 lat. Prognozy demograficzne przewidują wzrost odsetka seniorów, w tym nasilenie procesu podwójnego starzenia się (zwiększenie udziału osób po 80 r.ż. w populacji, która osiągnęła kalendarzową starość). Wiąże się to z organizacją wzmożonej oferty pomocy senioralnej. Podczas studiów z gerontologii zdobywa się wiedzę z zakresu psychologii, pracy socjalnej, pedagogiki, polityki społecznej, medycyny, metodyki pracy opiekuńczej, animacji czasu wolnego czy komunikacji z osobami starszymi. Tak wiele informacji jest niezbędnych dla zapewnienia możliwie najwyższej jakości w jesieni życia.

Zobacz film i dowiedz się, jak wygląda opieka nad seniorami w czasie pandemii:

Zobacz film: Seniorzy a koronawirus, czyli problemy opieki geriatrycznej Źródło: Dzień Dobry TVN

Polskie Towarzystwo Gerontologiczne

Osoby specjalizujące się w zakresie geriatrii i gerontologii zrzesza instytucja o nazwie Polskie Towarzystwo Gerontologiczne z siedzibą w Warszawie. Dodatkowo ma ona oddziały w Lublinie, Gdańsku, Krakowie, Łodzi, Katowicach, Poznaniu, Białymstoku, Szczecinie, Kielcach i Wrocławiu. Organizacja założona została z inicjatywy Jerzego Piotrowskiego w 1973 roku. W 1974 roku miał miejsce I Zjazd Naukowy Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego. Wśród zadań organizacji wymienia się prowadzenie badań naukowych, organizowanie konferencji, sympozjów, zjazdów, konkursów naukowych i kursów szkoleniowych, reprezentowanie polskiej gerontologii w międzynarodowych towarzystwach. Dodatkowo od 1995 roku Towarzystwo zajmuje się publikacją kwartalnika pod tytułem „Gerontologia Polska”.

Czym zajmuje się i kim jest gerontolog?

Specjalistę gerontologii określa się mianem gerontologa. Osoba ta powinna charakteryzować się dużym poziomem empatii, umiejętnością nawiązywania relacji międzyludzkich, sympatią, wyrozumiałością, cierpliwością, zdolnościami organizacyjnymi, a nawet menedżerskimi. Gerontolog zajmuje się wszelkimi (nie tylko medycznymi) problemami, jakie pojawić się mogą w populacji osób w podeszłym wieku. Do jego zadań należy analiza różnorakich potrzeb seniorów, np. związanych z warunkami życia czy organizacją czasu wolnego. Specjalista ten przedstawia czynniki, jakie nieco opóźnią postęp procesu starzenia się. Pomoże w wypracowaniu technik, które pozwalają dłużej utrzymać w dobrej kondycji ciało i umysł.

Gerontologia – teorie starzenia się

Gerontologia analizuje różnorakie teorie starzenia się, z których najbardziej znane są ewolucyjne. Podzielono je na programowane i nieprogramowane. Pierwsze głoszą, że starzenie to proces adaptacyjny, którego konsekwencją jest altruistyczna śmierć dla dobra grupy. Drugie z kolei zakładają, że z ewolucją związane są limity dysponowanych przez osobniki zasobów przeżycia, a do starzenia dochodzi na skutek związanego z tym nagromadzeniem uszkodzeń. Pojawiła się także teoria quasi-programowa, zgodnie z którą starzenie napędzane jest przez nieprawidłowy rozwój w życiu dorosłym.

Bibliografia:

  1. A.A. Zych, Słownik gerontologii społecznej, Wydawnictwo Naukowe „Żak”, Warszawa 2001.
  2. E. Sikora, Starzenie i długowieczność, „Postępy Biochemii” 2014, 60(2), s. 125–137.
  3. A.A. Zych, Przekraczając 'smugę cienia'. Szkice z gerontologii i tanatologii, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2013.
  4. A.A. Zych, Leksykon gerontologii, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2019.
  5. J. Derejczyk, B. Bień, J. Kokoszka-Paszkot, J. Szczygieł, Gerontologia i geriatria w Polsce na tle Europy – czy należy inwestować w ich rozwój w naszym kraju?, „Gerontologia Polska” 2008, 16(3), s. 149–159.
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Polecamy
W jakim wieku zaczyna się starość?
Dzisiejsi seniorzy są "młodsi" od ich rówieśników sprzed lat
W jakim wieku zaczyna się starość? Dzisiejsi seniorzy są "młodsi" od ich rówieśników sprzed lat Dzień Dobry TVN
Coaching- co to jest i jakie są jego rodzaje oraz narzędzia?
Coaching- co to jest i jakie są jego rodzaje oraz narzędzia? Dzień Dobry TVN
Kim jest pediatra i czym się zajmuje?
Jakie cechy powinien mieć dobry pediatra?
Kim jest pediatra i czym się zajmuje? Jakie cechy powinien mieć dobry pediatra? TVN zdrowie
Geriatra – czym się zajmuje specjalista zwany lekarzem osób starszych
Geriatra – czym się zajmuje specjalista zwany lekarzem osób starszych TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Leki obniżające poziom cholesterolu mogą chronić przed rakiem
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Co jest przyczyną nieświeżego oddechu?
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Morsowanie. Zimne kąpiele nie tylko hartują, ale mogą też chronić przed demencją
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Kasztany jadalne  - jakie mają właściwości i co można z nich przygotować?
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Złote mleko z kurkumą - pomoże zwalczyć infekcję, zmniejszy problemy ze snem i depresją
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.
Codzienne picie mleka może zwiększyć ryzyko raka piersi nawet o 50 proc.