Polub nas na Facebooku
Czytasz: Czeremcha – właściwości, zastosowanie w ziołolecznictwie i kuchni

Czeremcha – właściwości, zastosowanie w ziołolecznictwie i kuchni

Zainteresował Cię ten artykuł?
Czarna porzeczka na gałązce

Fot: malwa / stock.adobe.com

Czeremcha to drzewo lub duży krzew. W Polsce występuje dziko w dwóch odmianach. Łączy je szeroka gama właściwości wykorzystywanych m.in. w sztuce kulinarnej, ziołolecznictwie i kosmetyce. Wartościowe są nie tylko owoce czeremchy, ale też jej liście, kwiaty, a nawet kora.

Na terenie Polski rosną głównie dwa gatunki czeremchy: czeremcha zwyczajna (zwana także ptasią) i czeremcha amerykańska (inaczej – późna). Pierwsza jest drzewem, które występuje naturalnie na obszarze Europy i części Azji, druga została sprowadzona z Ameryki Północnej i z powodzeniem rozprzestrzeniła się na starym kontynencie. Owoce czeremchy są przysmakiem ptaków. Jej pędy stanowią cenny pokarm dla leśnych ssaków, a nektarem z kwiatów chętnie żywią się pszczoły. Już od czasów starożytnych czeremcha wykorzystywana była powszechnie w medycynie ludowej. Surowiec zielarski stanowiły zarówno jej owoce, jak też liście, kwiaty i kora. Zawierają one związki o działaniu antyseptycznym, ściągającym, moczopędnym i przeciwreumatycznym.

Czeremcha zwyczajna a czeremcha amerykańska

Czeremcha zwyczajna jest drzewem, które dorasta do 15 m wysokości, lub krzewem osiągającym do 4 m. Ma gęstą, szeroką koronę, zwisające gałęzie, często nie ma jednego głównego pnia. Jej liście mają jajowaty kształt i ząbkowane brzegi, z wierzchu są matowe, ciemnozielone, a od spodu mają błękitny odcień. Białe kwiaty, które pojawiają się wiosną w zwisających gronach, charakteryzują się intensywnym, odurzającym zapachem. Owoce czeremchy to drobne (o średnicy około 8 mm) pestkowce o słodko-cierpkim smaku. Gdy są dojrzałe, przybierają czarną barwę. Czeremcha zwyczajna porasta wilgotne gleby. Można ją spotkać w lasach mieszanych, nad brzegami zbiorników wodnych, mokradeł itp.

Czeremcha amerykańska jest większa od pospolitej – w Ameryce dorasta do 35 m, w Europie zaś osiąga około 20 m. Jej liście są z wierzchu błyszczące, a w okresie kwitnienia gałęzie nie zwisają, lecz wznoszą się ku górze i opadają, gdy pojawią się na nich owoce. Te są nieco większe i słodsze niż u czeremchy zwyczajnej, a także później dojrzewają. Czeremcha amerykańska występuje głównie na suchych glebach.

Czeremcha – właściwości lecznicze

Czeremcha stanowi bogate źródło substancji bioaktywnych, do których należą:

  • rutyna,
  • antocyjany,
  • pektyny,
  • olejki eteryczne,
  • garbniki,
  • fitoncydy,
  • kwasy organiczne (m.in. kwasy fenolowe, kwas jabłkowy i cytrynowy),

Powyższe substancje mają szereg cennych dla zdrowia właściwości. Hamują rozwój wielu chorobotwórczych drobnoustrojów (bakterii, pierwotniaków), działają przeciwzapalnie i ściągająco, wzmacniają odporność, wpływają korzystnie na przemianę materii, obniżają ciśnienie krwi, regulują pracę układu nerwowego, poprawiają stan skóry.

Zobacz film: Medycyna staropolska - zioła lecznicze. Źródło: W dobrym stylu

Owoce czeremchy

Słodko-gorzkie pestkowce czeremchy mają właściwości podobne do tych, które wykazują owoce czarnego bzu. Duża zawartość antyoksydantów sprawia, że ich spożycie ogranicza procesy starzenia się organizmu, a także ryzyko chorób nowotworowych. Dzięki obecności fitoncydów owoce czeremchy wykazują właściwości bakteriobójcze i przeciwgrzybicze. Przetwory i napary wspierają układ odpornościowy i są pomocne w zwalczaniu infekcji. Mają także działanie moczopędne i lekko przeczyszczające (suszone działają zapierająco).

Pestki owoców czeremchy zawierają glikozydy cyjanogenne – substancje, które w procesie trawienia przekształcają się w toksyczny cyjanowodór. Te same związki występują w nasionach wielu owoców (np. jabłek, moreli, wiśni). W niewielkiej ilości nie są niebezpieczne dla zdrowia, ale zasadniczo należy unikać ich spożywania (chyba że zostaną poddane obróbce – gotowaniu, fermentacji itp.). Miąższ owoców pozbawiony jest szkodliwych związków.

Kora i liście czeremchy

Z liści, a także z kory z młodych gałązek czeremchy przygotowuje się odwary o działaniu odkażającym i bakteriobójczym. Mogą one służyć do przemywania skóry – leczenia stanów zapalnych, zmian grzybiczych, trudno gojących się ran. Napój z czeremchy ma działanie przeciwreumatyczne, moczopędne i przeciwbiegunkowe. Pomocny jest także w zwalczaniu objawów przeziębienia.

Kwiaty czeremchy

Napar z kwiatów czeremchy to środek o dobroczynnym miejscowym działaniu na skórę. Ma właściwości nawilżające, wygładzające i antyseptyczne. Zmniejsza obrzęki, likwiduje cienie pod oczami, wybiela przebarwienia, zmniejsza łojotok, przyspiesza gojenie. Bywa pomocny w terapii niektórych chorób skórnych, np. świerzbu. Znajduje także zastosowanie w leczeniu zapalenia spojówek.

Wyciągi z kwiatów czeremchy mają działanie estrogenne i antyandrogenne, więc należy stosować je ostrożnie w przypadku zaburzeń czy terapii hormonalnych.

Przetwory z owoców czeremchy

Surowe owoce czeremchy są dość cierpkie i mdłe. Doskonale nadają się jednak na wszelkie przetwory – konfitury, dżemy, galaretki, soki, wina, nalewki. Warto sięgać przy tym po okazy bardzo dojrzałe (nawet lekko przejrzałe, z pomarszczoną skórką), ponieważ są słodsze i nie wymagają intensywnego dosładzania.

Na świecie owoce czeremchy używane są np. do barwienia win, produkcji mąki do wyrobów cukierniczych, farszu do pierogów. Z ich pestek pozyskuje się olejek o smaku zbliżonym do migdałowego. W Polsce największą popularnością cieszy się nalewka z czeremchy – aromatyczny trunek o działaniu rozgrzewającym i wzmacniającym w okresie przeziębień i grypy.

Zobacz film: Zioła - przy jakich dolegliwościach warto o nich pamiętać? Źródło: Stylowy Magazyn.






Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
31
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?