Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest oligofazja? Terapia logopedyczna oligofazji

Co to jest oligofazja? Terapia logopedyczna oligofazji

Dziewczynka podczas zajęć logopedycznych

Fot: vgajic / gettyimages.com

Oligofazja to zaburzenia językowe wywołane przez zaburzenia poznawcze, czyli upośledzenie umysłowe. Terapia logopedyczna polega nie tylko na kształceniu mowy, ale także na usprawnianiu wielu innych funkcji, m.in. orientacji przestrzennej, koordynacji wzrokowo-ruchowo-słuchowej, spostrzegania oraz analizy i syntezy wzrokowo-słuchowej.

Oligofrenologopedia to specjalizacja logopedyczna, której przedmiotem zainteresowania jest problematyka rozwoju mowy dzieci upośledzonych umysłowo w różnym stopniu, czyli oligofazja. Jej przyczyną jest oligofrenia. Terapię logopedyczną oligofazji w znacznym stopniu utrudniają deficyty sprawności ruchowej u upośledzonych umysłowo. Powinna być ona prowadzona w atmosferze zaufania i otwartości w komunikacji, ponieważ wówczas wyzwala aktywność i niweluje napięcie emocjonalne.

Co to jest oligofazja?

Oligofazja jest zaburzeniem mowy objawiającym się trudnościami w nabywaniu kompetencji językowej i komunikacyjnej od początku rozwoju dziecka z globalnymi deficytami poznawczymi, czyli upośledzonego umysłowo. Upośledzenia umysłowego nie powinno się utożsamiać z jednostką chorobową, a traktować jako zespół rozmaitych w swej etiologii stanów chorobowych i uszkodzeń układu nerwowego.

Czynniki patologiczne prowadzące do upośledzenia umysłowego są niejednorodne. Mogą być dziedziczne lub nabyte w okresie prenatalnym, perinatalnym i postnatalnym. W okresie płodowym do upośledzenia umysłowego mogą doprowadzić niektóre bakterie, wirusy, pasożyty i szkodliwe substancje chemiczne, niezgodność immunologiczna lub promieniowanie rentgenowskie. W okresie okołoporodowym upośledzenie umysłowe bywa konsekwencją głębokiej zamartwicy płodu, nieprawidłowego przebiegu porodu, którego konsekwencją jest niedotlenienie mózgu oraz uszkodzenia struktur centralnego układu nerwowego. Mogą je wywołać też czynniki po urodzeniu, takie jak choroby zakaźne lub urazy czaszki i mózgu.

Zobacz film: Budowa i funkcje układu nerwowego. Źródło: 36,6.

Jak objawia się oligofazja?

W mowie osób upośledzonych umysłowo mogą wystąpić:

  • zaburzenia płynności mówienia:
  • jąkanie – częste powtórzenia lub przedłużenia dźwięków, sylab i słów, zawahania i pauzy zakłócające rytmiczny przepływ mowy,
  • giełkot (tzw. mowa bezładna) – mówienie bez ładu i składu, chaotyczny sposób językowego formułowania myśli i bardzo szybkie tempo mówienia powodujące opuszczanie albo powtarzanie sylab lub słów,
  • tachylalia – bardzo szybkie tempo mówienia;
  • brak mówienia i rozumienia;
  • zaburzenia głosu: chrypka (szorstka i matowa barwa głosu), zanik głosu, dysfonia (zmiany głosu dotyczące jego brzmienia, częstotliwości i długości dźwięków);
  • zaburzenia artykulacyjne:
  • seplenienie – polega na zniekształcaniu, omijaniu lub zastępowaniu głosek: S, Z, C, DZ; SZ, Ż, CZ, DŻ; Ś, Ź, Ć, DŹ,
  • rynolalia (tzw. nosowanie) – polega na mówieniu z nieprawidłowym rezonansem nosowym, ciężka postać wiąże się z wymawianiem tylko samogłosek z silną rezonacją nosową,
  • reranie (tzw. rotacyzm) – nieprawidłowa, tj. niezgodna z regułami ortofonii, wymowa głoski R,
  • wymowa bezdźwięczna – pozbawienie dźwięczności niektórych głosek dźwięcznych,
  • nieprawidłowa wymowa [t, d, k, g] – substytucje i deformacje.

Niedobory kompetencji i sprawności językowych współwystępują z zaburzeniami myślenia, uwagi, pamięci, zachowania, uczenia się i spostrzegania oraz problemami emocjonalnymi.

Od czego zależy nasilenie oligofazji?

Poziom kompetencji i sprawności językowych u osób upośledzonych umysłowo jest determinowany wieloczynnikowo. Zależy m.in. od:

  • poziomu lęku komunikacyjnego,
  • motywacji do porozumiewania się z innymi,
  • stopnia i cech upośledzenia umysłowego (im większy deficyt poznawczy, tym większe trudności podczas procesu kształtowania kompetencji językowej i komunikacyjnej),
  • osobowości i temperamentu,
  • środowiska i sposobów wychowania językowego.

Kto prowadzi terapię logopedyczną w oligofazji?

Terapią logopedyczną w przypadku oligofazji zajmuje się oligofrenologopeda. Jest to specjalista, którego podmiotem oddziaływania rehabilitacyjnego, terapeutycznego bądź rewalidacyjnego jest dziecko upośledzone umysłowo mające problem logopedyczny. Specjalista po zapoznaniu się z sytuacją rodzinną leczonego powinien zaangażować do udziału w terapii osoby z jego najbliższego środowiska. Takie działanie pozwala zachować ciągłość terapii i przyspiesza jej efektywność.

Oligofazja – terapia logopedyczna

Plan terapii logopedycznej tzw. wychowania językowego u osób upośledzonych umysłowo opracowywany jest indywidualnie na podstawie wcześniej przeprowadzonej diagnozy logopedycznej. Terapia oligofazji obejmuje ćwiczenia oddechowe usprawniające aparat oddechowy, fonacyjne i słuchu fonematycznego. Pozwalają one wypracować odpowiednie nawyki związane z mówieniem, takie jak prawidłowy oddech, emisja głosu, przełykanie śliny, zamykanie ust i patrzenie na rozmówcę. Następnie specjalista zajmuje się m.in. usprawnieniem motoryki narządów mowy, doskonaleniem artykulacji, rozwijaniem umiejętności czytania i pisania, wzbogacaniem słownictwa, wypracowaniem sposobu komunikacji poprzez proste zdania, formułowanie pytań, próśb, poleceń, sygnalizowanie potrzeb, życzeń, pretensji itd.

Terapia logopedyczna w oligofazji to długotrwały i żmudny proces, który często nie przynosi w pełni zamierzonych efektów, czego konsekwencją jest nierzadko zniechęcenie ze strony osoby poddawanej terapii i jej bliskich. Dobrze jest, gdy wykorzystywane metody opierają się na elementach uatrakcyjniających zajęcia. Terapia logopedyczna powinna polegać na naturalnych ćwiczeniach odtwarzających sytuacje życiowe. Leczenie logopedyczne warto włączyć jak najwcześniej, nawet już u niemowląt. Takie podejście jest bardziej skuteczne niż zbyt późne działania naprawcze.

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6.

Bibliografia:

1. Wyczesany J., Pedagogika upośledzonych umysłowo - wybrane zagadnienia, Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls, 1998.

2. Milczanowska K., Alalia prolongata czy oligofazja? Problemy diagnozy logopedycznej, „Logopedia Silesiana”, 2014, 3, s. 2010-227.

3. Stankowski A., Brzozowska J., Terapia logopedyczna w procesie rewalidacji dzieci upośledzonych umysłowo (oligofrenopedagogika, oligofrenologopedia), „Chowanna”, 2003, 2, s. 54-82.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
11
0
Polecamy
Terapia behawioralna - w czym może pomóc i do kogo jest skierowana?
Terapia behawioralna - w czym może pomóc i do kogo jest skierowana? Dzień Dobry TVN
Na czym polega leczenie zespołu Aspergera, czyli terapia dzieci i dorosłych z zespołem Aspergera
Na czym polega leczenie zespołu Aspergera, czyli terapia dzieci i dorosłych z zespołem Aspergera Dzień Dobry TVN
Czym jest logopedia? Czym zajmuje się logopeda? Jak wygląda wizyta u tego specjalisty?
Czym jest logopedia? Czym zajmuje się logopeda? Jak wygląda wizyta u tego specjalisty? TVN zdrowie
Jakie są przyczyny dyslalii? Objawy i metody leczenia dyslalii obwodowej, audiogennej i wielorakiej
Jakie są przyczyny dyslalii? Objawy i metody leczenia dyslalii obwodowej, audiogennej i wielorakiej TVN zdrowie
Komentarze (4)
Paweł K.
Do Iga: z tego co wiem to zestawy aminokwasów są dobierane do każdego przypadku indywidualnie. W tych dla sportowców zazwyczaj jest tylko 1 substancja czynna i mnóstwo jakichś słodzików, aromatów itp. Raczej nie zaszkodzą, tylko jeśli chodzi o dziecko, lepiej podawać aminokwasy w czystej postaci, bez dodatkowych "syfów". No i wiedzieć, który aminokwas na co zadziała, bo jedne mogą bardziej pobudzać, drugie bardziej uspokajać. Lepiej to z lekarzem skonsultować.
Czytaj całość
Iga
Martuś, a co masz na myśli, pisząc o aminokwasach? Te dla sportowców czy jakieś specjalne?
Czytaj całość
MARTUŚ
Jeśli mózg wesprzeć jeszcze "od wewnątrz" odpowiednią suplementacją, aminokwasami, witaminami plus regularne ćwiczenia z logopedą efekty rehabilitacji są bardziej widoczne. Mój syn ma problemy z mową i zaburzenia spektrum autystycznego, ale dzięki naszym aktywnym staraniom jest coraz lepiej.
Czytaj całość
KASIA
Obecnie nie używa się terminu "upośledzenie umysłowe", został uznany za obraźliwy. Zastępuje go zwrot NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ INTELEKTUALNA.
Czytaj całość
Nie przegap
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub?
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub? Materiał sponsorowany
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką