Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest obsesja? Charakterystyczne objawy i leczenie obsesyjnych myśli

Co to jest obsesja? Charakterystyczne objawy i leczenie obsesyjnych myśli

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: archimede / fotolia.com

Obsesja należy do objawów typowych dla nerwicy natręctw. Rozpowszechnienie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych dotyczy około 2% populacji. Obsesje mogą występować w kilku postaciach: obsesyjne myśli, ruminacje, wątpliwości, impulsy, obsesyjne obawy (fobie).

Kompulsja i obsesja w znacznym stopniu utrudniają życie zarówno osoby chorej, jak i jej najbliższych. Ich wspólny mianownik stanowi wewnętrzny przymus realizacji natręctwa. Istotnym elementem myśli obsesyjnych jest lęk. Zaburzeniom tym niejednokrotnie towarzyszy depresja.

Co to jest obsesja?

Obsesja to nieustannie powracająca i uporczywa myśl, która prześladuje chorą osobę. W nomenklaturze medycznej określana jest jako natręctwo. Stanowi jeden z objawów nerwicy natręctw, czyli zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (ang. obsessive-compulsive disorder – OCD). Choroba objawia się natrętnymi myślami, które towarzyszą choremu bez względu na porę dnia i nocy – obsesjami oraz przymusem wykonywania czynności – kompulsjami. Nieodłącznym symptomem jest także lęk.

Charakter przejawiania zaburzeń obsesyjnych determinowany jest m.in.:

  • predyspozycjami genetycznymi,
  • nasileniem zmian anatomicznych i funkcjonalnych dotyczących przede wszystkim płatów czołowych,
  • czynnikami psychicznymi (doświadczanie silnego stresu, frustracja, nieodpowiednia higiena psychiczna, trudne doświadczenia życiowe),
  • środowiskiem psychospołecznym, w jakim się funkcjonuje (sposób wychowania, system wartości).

Jakie objawy daje obsesja?

Obsesje myślowe i natrętne czynności są przyczyną lęku, który przybiera na sile podczas prób przeciwstawienia się danym kompulsjom. Niejednokrotnie towarzyszą mu przykre objawy fizjologiczne – zaburzenia pracy serca, poty, wilgotne dłonie, suchość w ustach, przyspieszony oddech lub biegunka. Chory wykazuje ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, jest znerwicowany, zestresowany, nie potrafi kontrolować emocji.

Objawy typowe dla obsesji to:

  • przykry charakter myśli, wyobrażeń i kompulsji,
  • częste nieudane próby przeciwstawienia się natręctwom, które traktowane są jako powstające w umyśle chorego, nie jako narzucone z zewnątrz,
  • powtarzanie określonych rytuałów zachowania w celu zapobiegania wyimaginowanemu niebezpieczeństwu,
  • ciągłe uczucie niepokoju, wątpliwości i niepewności,
  • natrętne iluminacje – obsesyjne rozważania uniemożliwiające podejmowanie nawet najprostszych decyzji życia codziennego,
  • tendencja do perfekcjonizmu, nadmierna skrupulatność, drobiazgowość, sprawdzanie i korygowania podjętych czynności.

Charakterystyczne cechy obsesji to:

  • intruzywność – myśli wbrew woli chorego, wdzierające się do jego świadomości,
  • nieakceptowalność treści wyobrażeń,
  • subiektywny opór – próba przeciwstawienia się obsesjom, unikania, rozpraszania uwagi, racjonalizacji,
  • egodystoniczność – stopień zgodności obsesji z postrzeganiem siebie, zasadami moralnymi.

Przykładowe rodzaje obsesji

Najczęściej pojawiającymi się obsesjami są:

  • Obsesja miłosna

Choroba z miłości wywołuje manie, depresję, huśtawki nastrojów i zawyża samoocenę. Chorzy dążą do najsilniejszego zespolenia z drugą osobą. Kontrolują ją ciągłymi telefonami, śledzą, szantażują, mają napady zazdrości i urządzają sceny. Odczuwają niepokój i tracą kontrolę nad emocjami, gdy partner nie jest uległy i nie podporządkowuje się. Potrzeba podtrzymywania relacji niejednokrotnie zamienia się w prześladowanie. Chorzy mający obsesję na punkcie drugiej osoby wykazują brak umiejętności budowania satysfakcjonujących relacji i paniczny lęk przed samotnością. Wpadają w furię, mają ataki złości i gniewu z lęku przed opuszczeniem.

  • Obsesja na punkcie sprzątania

Najczęściej spotykanymi kompulsjami są rytuały związane z czystością, jak sprzątanie i czyszczenie ubrań. Ich źródłem jest silny lęk, którego próby zredukowania polegają na wprowadzenia ładu w otoczeniu. Powstaje iluzja – jeśli wszystko zostanie posprzątane według wcześniej określonego harmonogramu, zostanie osiągnięty spokój. Niestety chory nawet, kiedy jest czysto, czuje dalszą potrzebę sprzątania i doświadcza poczucia winy z powodu niekontrolowania swojego zachowania. Pojawiają się obsesyjne myśli o czystości, zarazkach, brudzie, silny przymus regularnego wykonywania określonych czynności związanych ze sprzątaniem, obsesyjna konieczność utrzymywania perfekcyjnego, nierealnego porządku, symetrii i określonego układu przedmiotów w otoczeniu.

  • Obsesja na punkcie wagi

Liczne badania dowodzą, że osoby cierpiące na jadłowstręt psychiczny nierzadko wykazują objawy obsesyjne, jak natrętne myśli i powtarzanie zachowań dotyczących obniżenia wagi i zmiany wyglądu. Objawy mają postać przymusowego myślenia o diecie, jedzeniu, podejmowania rytualnych czynności prowadzących do utraty masy ciała, powstrzymywania się od jedzenia, liczenia kalorii i podejmowania intensywnych ćwiczeń fizycznych.

Jak leczyć obsesje?

Leczenie obsesji obejmuje farmakoterapię, psychoterapię i psychoedukację. W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki hamujące wychwyt zwrotny serotoniny – leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i klomipraminę. Najczęściej przeprowadza się psychoterapię poznawczo-behawioralną z wykorzystaniem ekspozycji z powstrzymaniem reakcji. Rozumie się to jako postawienie osoby chorej w sytuacji wywołującej niepokój i określony rytuał zachowania i uniemożliwienie jej wykonania go. W ten sposób dąży się do zmniejszenia lęku wynikającego z obsesji i wrażliwości na bodźce go wywołujące. Wykorzystuje się ponadto: warunkowanie klasyczne i sprawcze, modelowanie, blokowanie oraz wyolbrzymianie. W przypadku nieskuteczności leczenia zastosowanie mają metody psychochirurgiczne.

Zobacz film: Jesienny smutek – czym jest depresja sezonowa. Źródło; Dzień Dobry TVN

Bibliografia:

  1. Krzyżowski J., Natręctwa, Obsesje, Kompulsje, Warszawa, Wydawnictwo Medyk, 2003.
  2. Landowski J., Cubała W.J., Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, W: Jarema M., Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych, Gdańsk, Via Medica, 2015, s. 212–223.
  3. Krupnik-Matuszczyk I., Matuszczyk M., Psychiatria. Podręcznik dla studentów pielęgniarstwa, Katowice, Wydawnictwo Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, 2007.
  4. Michałowska E., Konieczność, przeznaczenie, fatum – osoby z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi o sobie i swojej chorobie. Analiza postów uczestników psychologicznego forum internetowego, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, 2014, 10(1), s. 94–115.
  5. Kiejna A., Rymaszewska J., Kantorska-Janiec M., Tokarski W., Epidemiologia zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, „Psychiatria Polska”, 2002, 36(4), s. 539–548.
  6. Bennett-Levy J., Butler G., Fennell M., Hackmann A., Mueller M., Westbrook D., Oksfordzki podręcznik eksperymentów behawioralnych w terapii poznawczej, Gdynia, Alliance Press, 2005.
  7. Rabe-Jabłońska J., Diagnoza i leczenie zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, „Psychiatria”, 2007, 4(4), s. 160–174.
  8. Błachno M., Bryńska A., Współwystępowanie i charakter objawów obsesyjno-kompulsyjnych w jadłowstręcie psychicznym, „Psychiatria Polska”, 2012, XLVI(6), s. 1019–1028.
  9. Bryńska A., Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007.
  10. Gałuszko M., Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, „Psychiatria w Praktyce Klinicznej”, 2008, 1(1), s. 40–45.
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
12
3
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?