Polub nas na Facebooku
Czytasz: Co to jest dyskalkulia? Jak się ją diagnozuje i w jaki sposób się objawia?
menu
Polub nas na Facebooku

Co to jest dyskalkulia? Jak się ją diagnozuje i w jaki sposób się objawia?

Dzieci uczące się w szkole.

Fot. Sydney Bourne / Getty Images

Dyskalkulia stanowi przedmiot badań pedagogów, psychologów i neuropsychologów. Określa się ją jako specyficzne trudności w uczeniu się matematyki. W odróżnieniu od dysleksji (niemożności opanowania umiejętności czytania i pisania) jest stosunkowo mało znana w społeczeństwie. 

Dyskalkulia to zaburzenie, które generuje problemy nie tylko na etapie edukacji szkolnej, ale i w życiu dorosłym. Objawami są nieumiejętność przeprowadzenia działań matematycznych oraz problemy w dedukcji, analizowaniu, rozumowaniu, wyciąganiu wniosków z działań matematycznych. Diagnoza dyskalkulii opiera się w dużym stopniu na specjalnych testach.

Co to jest dyskalkulia?

Dyskalkulia jest jedną z odmian dysleksji rozwojowej, czyli deficytem natury psychicznej, który uniemożliwia przyswojenie zagadnień szkolnych adekwatnych do wieku i ilorazu inteligencji ucznia. Definiuje się ją jako zaburzenie zdolności wykonywania działań arytmetycznych, któremu nie towarzyszą nieprawidłowości w zakresie ogólnych funkcji umysłowych. Dyskalkulicy stanowią około 6% społeczeństwa. Nazwa „dyskalkulia” wywodzi się z łaciny od słów calkulare – „liczyć” i dys – „trudność”.

W Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 przypisano dyskalkulii numer F81.2, gdzie:

  • F to „Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania”,
  • 81 to „Specyficzne zaburzenia rozwoju umiejętności szkolnych”,
  • 2 to „Specyficzne zaburzenie umiejętności arytmetycznych”.

Przyczyny dyskalkulii

Przyczyn dyskalkulii upatruje się w uwarunkowanych genetycznie, czyli wrodzonych nieprawidłowościach obszaru mózgu, gdzie skoncentrowane są zdolności matematyczne – płacie ciemieniowym. Specjaliści wskazują na rolę odpowiadającego za motorykę przedsionka. Dzieci z prawidłowo rozwiniętymi umiejętnościami motorycznymi w lepszym stopniu przyswajają relacje przestrzenne, geometrię i arytmetykę.

Objawy dyskalkulii

Dyskalkulia objawia się:

  • nieumiejętnym odczytywaniem i problemami z zapisywaniem symboli matematycznych,
  • zaburzeniami zdolności wykonywania operacji matematycznych,
  • trudnościami w dostrzeganiu zależności liczbowych,
  • odczuwaniem silnego stresu i atakami nerwicowymi w związku z wykonywaniem operacji matematycznych.

Wśród innych objawów dyskalkulii wymienia się: błędy nieuwagi, kłopoty z odczytywaniem godziny z zegarka, liczenie na palcach, częste przyciskanie nieodpowiednich klawiszy kalkulatora oraz problemy z odczytywaniem map, określaniem temperatury i prędkości.

Zobaczcie, czym jest dysleksja:

Zobacz film: Dysleksja: rodzaje, przyczyny i objawy. Źródło: 36,6

Rodzaje dyskalkulii rozwojowej

Słowacki neuropsycholog Ladislav Košč wyodrębnił kilka typów dyskalkulii rozwojowej:

  • werbalna (zwana słowną) – zaburzenie nazywania relacji i pojęć matematycznych, problemy z nazywaniem numerów czy cyfr oraz z określeniem liczby obiektów;
  • leksykalna – zaburzenie odczytywania cyfr, liczb, symboli matematycznych i operacyjnych;
  • graficzna – zaburzenie zapisywania znaków operacyjnych i liczb, kłopoty w pisemnym mnożeniu, dzieleniu, dodawaniu i odejmowaniu;
  • wykonawcza – zaburzenie manipulowania obrazkowymi lub realnymi obiektami w celach matematycznych jak np. porównywanie wielkości i ilości, obliczanie liczebności zbioru, szeregowanie w kolejności malejącej / rosnącej;
  • operacyjna – zaburzenie wykonywania operacji matematycznych mimo zdolności wzrokowo-przestrzennych;
  • pojęciowo-poznawcza – zaburzenie rozumienia relacji koniecznych w przeprowadzeniu obliczeń pamięciowych czy idei matematycznych.

Diagnoza dyskalkulii

Diagnoza dyskalkulii opierać się powinna na badaniach psychologicznych, na podstawie których określone zostaną: poziom rozwoju intelektualnego, funkcjonowania społecznego i emocjonalnego oraz zaburzenia percepcyjno-motoryczne. Dodatkowo przeprowadza się badania pedagogiczne, które ocenią poziom umiejętności szkolnych (pisanie, czytanie, liczenie). Specjaliści posiłkują się testami na dyskalkulię, wśród których wymienia się m.in.:

  • Test Kalkulia III – ocena umiejętności liczenia, zwłaszcza dodawania, w zakresie 1–100; określanie liczby czarnych kropek w różnych układach;
  • Trójkąt Liczbowy – ocena umiejętności dodawania w specyficznym układzie przestrzennym;
  • Złożona Figura Reya – ocena zdolności wzrokowo-przestrzennych, uwagi, pamięci, planowania; polega na skopiowaniu badanego wzoru, następnie na ponownym narysowaniu go z pamięci;
  • Test rozumowania arytmetycznego – ocena zdolności rozwiązywania przedstawionych słownie trzech zadań matematycznych; pozwala rozpoznać problemy w pisaniu ze słuchu.

Leczenie dyskalkulii

Leczenie dyskalkulii odbywa się w ramach zajęć korekcyjno-kompensacyjnych lub dydaktyczno-wyrównawczych. Pomocna jest terapia pedagogiczna, korepetycje i konsultacje z nauczycielem matematyki. Według pochodzącego z Wielkiej Brytanii neuropsychologa Briana Butterwortha lęk przed matematyką powinien być redukowany w trzech krokach:

  1. zatrzymanie się – szacowanie i ogląd,
  2. optymalne wykorzystanie posiadanej (nawet ograniczonej) wiedzy,
  3. spojrzenie na zadanie z innej perspektywy.

Bibliografia:

1. M. Kupisiewicz, Słownik Pedagogiki Specjalnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013.

2. W. Dykcik, Pedagogika specjalna, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 2001.

3. L. Košč, Psychologia i patopsychologia zdolności matematycznych, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1982.

4. U. Oszwa, Zaburzenia rozwoju umiejętności arytmetycznych. Problem diagnozy i terapii, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2008.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
64
7
Polecamy
Dyskalkulia – przyczyna problemów z matematyką.
Objawy, test na dyskalkulię, ćwiczenia.
Dyskalkulia – przyczyna problemów z matematyką. Objawy, test na dyskalkulię, ćwiczenia. Dzień Dobry TVN
Co to jest dysleksja?
Objawy, diagnoza i ćwiczenia wspierające dziecko
Co to jest dysleksja? Objawy, diagnoza i ćwiczenia wspierające dziecko Dzień Dobry TVN
Jak nauczyciele mogą wspierać dziecko z dysleksją?
Przyczyny i objawy choroby
Jak nauczyciele mogą wspierać dziecko z dysleksją? Przyczyny i objawy choroby TVN zdrowie
Jak zmniejszyć objawy dysleksji?
Przyczyny zaburzenia i rodzaje ćwiczeń dla dyslektyków
Jak zmniejszyć objawy dysleksji? Przyczyny zaburzenia i rodzaje ćwiczeń dla dyslektyków TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?