Polub nas na Facebooku
Czytasz: Choroby neurodegeneracyjne mózgu – objawy i przyczyny

Choroby neurodegeneracyjne mózgu – objawy i przyczyny

ból głowy

Fot. Paul Bradbury / Getty Images

Choroby neurodegeneracyjne mózgu stanowią coraz poważniejszy problem społeczny. Dotyczą bowiem głównie ludzi starszych, a przeciętna długość życia przez ostatnich kilkadziesiąt lat znacznie się wydłużyła. Skutkiem tych chorób są zmiany otępienne i utrata zdolności do samodzielnego funkcjonowania. 

Choroby neurodegeneracyjne związane są z wiekiem. Najczęściej spotykane formy to choroby: Alzheimera, Parkinsona, stwardnienie boczne zanikowe (SLA) oraz pląsawica Huntingtona. Według niektórych źródeł podobnie należy klasyfikować stwardnienie rozsiane (SM) – ze względu nasilające się w czasie ubytkowe objawy neurologiczne. Część badaczy podkreśla jednak, że jego przyczyną jest proces zapalny o podłożu autoimmunologicznym.

Choroby neurodegeneracyjne – przyczyny

Choroby neurodegeneracyjne polegają na stopniowej utracie zdolności centralnego układu nerwowego do prawidłowego funkcjonowania. Objawy dotyczą zwykle dwóch stref życia: motorycznej (związanej z poruszaniem się, mową, połykaniem, kontrolowaniem zwieraczy) oraz intelektualno-poznawczej (u chorego pogarsza się orientacja, koncentracja, traci on zdolność rozpoznawania dobrze znanych osób i miejsc, a z czasem nie jest zdolny do samoobsługi i komunikacji z otoczeniem).

Mechanizm powstawania chorób neurodegeneracyjnych bywa różny. Choroba może się rozwijać wskutek odkładania nieprawidłowych substancji w obrębie mózgu (co dzieje się w przypadku choroby Alzheimera), zmian zwyrodnieniowych i zanikowych komórek nerwowych albo nieprawidłowego przetwarzania neuroprzekaźników – substancji chemicznych, które pośredniczą w przekazywaniu informacji w synapsie z jednej do drugiej komórki nerwowej. Taki złożony mechanizm dotyczy np. choroby Parkinsona, gdzie stwierdza się uszkodzenie istoty czarnej mózgu i patologiczne zaburzenie stężeń dopaminy.

W jaki sposób można usprawnić pracę mózgu? Czy jest to możliwe:

Zobacz film: Jak poprawić pracę mózgu? Źródło: 36,6

W przypadku stwardnienia rozsianego dochodzi do postępującego, przebiegającego rzutami zanikania osłonek mielinowych, stanowiących osłonę i elektryczną izolację włókien nerwowych. Powoduje to zaburzenie przewodnictwa i postępujące zmiany neurologiczne o typie ubytkowym. Dotyczy to jednak głównie sfery motorycznej – chorzy z SM (podobnie jak ze stwardnieniem bocznym zanikowym) długo zachowują pełną sprawność w sferze intelektualnej i poznawczej.

Pierwotna przyczyna tego typu schorzeń jest ciągle przedmiotem wielu badań i w niektórych przypadkach konkuruje ze sobą kilka poważnych hipotez, które nadal wymagają weryfikacji. Dotyczą one m.in. anomalii genetycznych, powodujących zaburzenia struktury białek niezbędnych w pewnych procesach metabolicznych, których występowanie koreluje z chorobami. W pewnych przypadkach patomechanizm jest bardzo dokładnie wyjaśniony i opisany.

Badania tego typu są komplikowane przez fakt, że ilości substancji odpowiadających za procesy w mózgu są submikroskopowe, ich stężenia zmieniają się w zależności od poziomu aktywności ośrodkowego układu nerwowego. Niezwykle trudne jest również przyżyciowe ich monitorowanie – ze względu na budowę i lokalizację mózgu.

Objawy chorób neurodegeneracyjnych

Charakterystyczną cechą chorób neurodegeneracyjnych jest ich rozwój u pacjentów starszych, a częstość zachorowań wzrasta z wiekiem. Na przykład w przypadku choroby Alzheimera stwierdza się ją u ok. 1% sześćdziesięciolatków, ale już u ok. 50% osób w wieku 90 lat.

Niektóre choroby statystycznie mają początek w wieku wcześniejszym – np. stwardnienie rozsiane (SM) i stwardnienie boczne zanikowe (SLA) rozpoczynają swoją kliniczną fazę u chorych w wieku 20–40 lat (nieco częściej u kobiet). W przypadku pląsawicy Huntingtona szczyt zachorowalności przypada na 30.–50. rok życia.

Objawy chorób neurodegeneracyjnych układają się w dość charakterystyczny obraz. Dla schorzeń, takich jak SM czy SLA, są to postępujące, nasilające się rzutami zmiany o typie niedowładów lub porażeń prowadzące do stopniowej utraty samodzielności, a nawet śmierci.

Choroby otępienne, takie jak choroba Alzheimera, Parkinsona czy pląsawica Huntingtona, charakteryzują się głównie nasilającym się stopniowo upośledzeniem sprawności intelektualnej, koncentracji i zdolności poznawczych.

Najczęściej obserwuje się:

  • zaburzenia orientacji (co do czasu, miejsca, własnej osoby),
  • upośledzenie pamięci niedawnych zdarzeń (przy zachowanej zdolności do odtwarzania w szczegółach faktów z odległej przeszłości),
  • zaburzenia mowy – trudność w znalezieniu w trakcie wypowiedzi właściwego słowa, ograniczający się stopniowo (nawet do kilku wyrazów) zasób słownictwa,
  • problemy z komunikacją swoich potrzeb,
  • niepokój psychoruchowy, błądzenie po domu, wychodzenie z niego z niemożnością określenia drogi powrotu,
  • zaburzenia koncentracji i uwagi,
  • problemy ze snem,
  • drażliwość, depresja,
  • objawy urojeniowe i halucynacje (omamy).

W ciężkich postaciach chorzy miewają również napady drgawkowe oraz inne objawy neurologiczne.

Dla pląsawicy Huntingtona charakterystyczne są niekontrolowane, obszerne, często cyklicznie wykonywane ruchy. W przypadku choroby Parkinsona typowe są drżenie spoczynkowe oraz np. mikrografia, czyli pisanie bardzo małymi literami.

Choroby neurodegeneracyjne to zespół wielu schorzeń, które nie tylko muszą być dokładnie zdiagnozowane i zróżnicowane, ale też wymagają zaplanowanego na długi czas leczenia, by spowolnić przebieg choroby i zmniejszyć natężenie objawów. W niektórych przypadkach proponuje się formy terapii działające na pierwotną przyczynę schorzenia. Nie dają one jednak najczęściej szansy na całkowite wyleczenie i odwrócenie powstałych już zmian. Oprócz leczenia farmakologicznego ważną rolę odgrywa wszelkiego typu usprawnianie chorego – m.in. praca nad zakresem i koordynacją ruchów oraz likwidacją ewentualnych przykurczów, rehabilitacja zajęciowa skoncentrowana na ćwiczeniu czynności niezbędnych w codziennym życiu. Ich celem jest wydłużenie czasu, przez który chory będzie zdolny do samoobsługi, oraz zwiększenie komfortu życia. 

Zobacz, jak zbudowany jest nasz mózg:

Zobacz film: Co wiesz o mózgu? Budowa mózgu. Źródło: 36,6


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
15
0
Polecamy
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Schizofrenia - objawy, leczenie. Czym jest schizofrenia i jakie są jej odmiany?
Schizofrenia - objawy, leczenie. Czym jest schizofrenia i jakie są jej odmiany? Dzień Dobry TVN
Bradykinezja – objawy, przyczyny i leczenie spowolnienia ruchowego
Bradykinezja – objawy, przyczyny i leczenie spowolnienia ruchowego TVN zdrowie
Co to jest choroba Parkinsona. Jak nie przeoczyć pierwszych objawów
Co to jest choroba Parkinsona. Jak nie przeoczyć pierwszych objawów TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?