Polub nas na Facebooku
Czytasz: Cholecystokinina – charakterystyka, działanie, funkcja. Jak się bada poziom tego hormonu?

Cholecystokinina – charakterystyka, działanie, funkcja. Jak się bada poziom tego hormonu?

mózg

Fot.: Paul Campbell / Getty Images

Cholecystokinina, nazywana również pankreozyminą, to jeden z hormonów peptydowych. Działa zarówno w układzie pokarmowym, jak i w nerwowym. Jest odpowiedzialna za stymulację żółci i soku trzustkowego. Hamuje także uczucie głodu.

Stężenie cholecystokininy bada się, gdy zachodzi podejrzenie chorób dróg żółciowych i trzustki. Oznaczenie poziomu tego hormonu należy wykonywać na czczo. Od chorego pobiera się próbkę krwi żylnej. Na wynik oczekuje się od kilku do kilkunastu dni.

Budowa i pochodzenie cholecystokininy

Cholecystokinina (CCK) należy do grupy hormonów peptydowych, określanych mianem tkankowych, które są produkowane przez komórki lub ich skupiska, a następnie uwalniane bezpośrednio do krwi lub do układu nerwowego. Cechą charakterystyczną tych związków jest ich swoiste oddziaływanie na narządy lub miejsca, w których w danym momencie powstają. Większość hormonów peptydowych, w tym cholecystokinina, jest odpowiedzialna za poprawne funkcjonowanie układu trawiennego.

Chemicznie CKK jest związkiem zbudowanym z 33 aminokwasów. Cząsteczką przypomina inny hormon trawienny – gastrynę. Jest ona produkowana przez komórki G w odźwiernikowej części żołądka lub w początkowym odcinku dwunastnicy. Podobnie jak cholecystokinina, zalicza się do grupy hormonów złożonych z peptydów, które działają w obrębie przewodu pokarmowego i są traktowane również jako neurohormony w układzie nerwowym.

Cholecystokinina jest syntetyzowana w przewodzie pokarmowym przez komórki dwunastnicy oraz początkowego odcinka jelita cienkiego. Jej największy poziom w organizmie można zaobserwować około 15 minut po posiłku, zwłaszcza gdy zawierał on sporo tłuszczów i białek, w tym fenyloalaninę oraz tryptofan.

Zaburzenia hormonalne u dzieci - czy winna jest dieta? Zobaczcie na filmie:

Zobacz film: Zaburzenia hormonalne u dzieci - czy winna jest dieta? Źródło: Co nas truje?

Jakie funkcje sprawuje cholecystokinina?

Podstawową funkcją cholecystokininy jest oddziaływanie na przewód pokarmowy za pośrednictwem receptorów CCKA i CCKB, co odbywa się po zjedzonym posiłku. Jej działanie sprowadza się zatem do:

  • wzrostu przepływu krwi i przyspieszenia metabolizmu w komórkach trzustki, co skutkuje większym uwalnianiem insuliny, która wraz z cholecystokininą jest odpowiedzialna za stymulację wytwarzania żółci i soku trzustkowego,
  • działania pobudzającego perystaltykę jelit,
  • pobudzenia wydzielania glukagonu – hormonu peptydowego wytwarzanego przez komórki A wysp trzustkowych, który stymuluje wzrost stężenia glukozy we krwi, co stanowi działanie antagonistyczne w stosunku do insuliny,
  • działania pobudzającego wydzielanie enzymów trzustkowych, takich jak: lipaza, amylaza i elastaza, których stężenie jest istotne w diagnostyce chorób trzustki i dróg żółciowych,
  • zwiększenia objętościowej ilości soku jelitowego, który jest sokiem trawiennym, złożonym z komórek nabłonka jelit oraz roztworu soków trawiennych,
  • ułatwienia trawienia tłuszczów i wydłużenia czasu oddziaływania enzymów trawiennych na przyjęty pokarm poprzez spowolnienie perystaltyki żołądka,
  • skurczu pęcherzyka żółciowego,
  • skurczu odźwiernika, który jest mięśniowym pierścieniem łączącym żołądek z dwunastnicą.

Cholecystokinina jako neurohormon oddziałuje na nerw błędny oraz ośrodek tego nerwu w pniu mózgowia. Hamuje również uczucie głodu poprzez wpływ na ośrodek sytości znajdujący się w podwzgórzu. Tym samym daje człowiekowi znać, że nie potrzebuje on już więcej posiłku.

Badanie z krwi na poziom cholecystokininy

Oznaczenie stężenia cholecystokininy we krwi wykonuje się w celach diagnostycznych, jeśli zachodzi podejrzenie, że chory cierpi na schorzenia trzustki lub dróg żółciowych. Materiałem do badania jest niewielka próbka krwi żylnej pobrana na czczo w laboratorium analitycznym.

Norma dla oznaczenia hormonu CKK we krwi osoby badanej jest niższa niż 80 pg/ml. Poziom wyższy jest zwykle konsekwencją błędów żywieniowych. Spotyka się go często u osób stosujących dietę bogatą w tłuszcze. Niski natomiast może oznaczać ostre lub przewlekłe zapalenie trzustki.

Test sekretynowo-cholecystokininowy

Jest to test, który umożliwia ocenę czynnościową trzustki. Nie można go wykonać w warunkach ambulatoryjnych, ponieważ wymaga podania środków dożylnych i oceny treści żołądkowej. Jest też dokładniejszy niż standardowe badanie laboratoryjne. Nazywa się go testem sekretynowo-cholecystokininowym, ponieważ polega na podaniu dożylnym sekretyny (peptydowego hormonu żołądkowo-jelitowego pełniącego funkcję swoistego regulatora czynnościowego) oraz cholecystokininy. Aplikuje się je choremu w dawkach nie większych niż po 1 jednostce na kilogram masy ciała. Następnie treść żołądka i dwunastnicza pacjenta jest odsysana za pomocą specjalnych sond, a potem badana. Za prawidłowy wynik uważa się stan, w którym działanie CKK zwiększy znacząco poziom enzymów trzustkowych, podanie zaś sekretyny podniesie poziom soku trzustkowego i wodorowęglanów w organizmie chorego. Inne wyniki mogą świadczyć o nieprawidłowościach.

Bibliografia:

1. J. Gawęcki, Żywienie człowieka tom I „Podstawy nauki o żywieniu”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Polecamy
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu. Jak doping wpływa na zdrowie kobiety?
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu. Jak doping wpływa na zdrowie kobiety? Dzień Dobry TVN
Serotonina - hormon szczęścia. Co to jest i czym grozi jej niedobór?
Serotonina - hormon szczęścia. Co to jest i czym grozi jej niedobór? Dzień Dobry TVN
Wyspy trzustkowe, czyli wyspy Langerhansa: jakie pełnią funkcje?
Wyspy trzustkowe, czyli wyspy Langerhansa: jakie pełnią funkcje? TVN zdrowie
Gastryna – wydzielanie hormonu, wskazania do badania stężenia
Gastryna – wydzielanie hormonu, wskazania do badania stężenia TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?