Polub nas na Facebooku
Czytasz: Żyła wrotna – funkcja i powiązane choroby wątroby
menu
Polub nas na Facebooku

Żyła wrotna – funkcja i powiązane choroby wątroby

Lekarz tłumaczy pacjentowi budowę i choroby wątroby.

Fot. Jan-Otto / Getty Images

Żyła wrotna to połączenie pomiędzy narządami jamy brzusznej a wątrobą. Pozwala na szybkie doprowadzenie krwi bogatej w substancje pokarmowe, które w wątrobie podlegają przemianom. Głównym zespołem chorobowym jest nadciśnienie wrotne, będące zwykle efektem zwłóknienia i marskości wątroby.

Żyła wrotna to wyjątkowa w swojej funkcji struktura. Łączy naczynia żylne z żyłą główną dolną, prowadząc po drodze znaczną objętość krwi przez wątrobę. Rozwijające się nadciśnienie wrotne jest oznaką postępującej choroby wątroby, a jednocześnie przyczyną groźnych dla życia powikłań.

Żyła wrotna – budowa i przebieg

Żyła wrotna jest stosunkowo krótkim i szerokim naczyniem. Przy długości ok. 7–8 cm ma przekrój poprzeczny, który w warunkach prawidłowych osiąga nawet 2 cm. Takie wymiary żyły wrotnej powodują, że przepływ przez nią może być bardzo duży – ze zlewiska tego naczynia w ciągu minuty trafia do wątroby nawet 1 litr krwi.

Zobaczcie, jak zbudowana jest wątroba:

Zobacz film: Budowa wątroby. Źródło: 36,6

Żyła wrotna powstaje z połączenia żyły śledzionowej i żyły krezkowej górnej w okolicy głowy trzustki. Dołączają do niej m.in. naczynia żołądkowe, pęcherzykowe i trzustkowo-dwunastnicze. Przebiegając w więzadle dwunastniczo-wątrobowym, kieruje się w stronę wątroby, gdzie dzieli się na prawą i lewą gałąź, zaopatrującą (bezpośrednio lub przez kolejne odgałęzienia) wszystkie płaty wątroby – prawy, lewy, czworoboczny i ogoniasty. Dzieląc się na coraz mniejsze naczynia, żyła wrotna zaopatruje poszczególne zraziki wątroby. W naczyniach włosowatych dochodzi do połączenia krwi z krążenia wrotnego i z tętnicy wątrobowej. Następnie krew odpływa do żył wątrobowych, które uchodzą do żyły głównej dolnej i do prawego przedsionka.

Żyła wrotna – funkcje

Żyła wrotna zapewnia dostarczanie do wątroby wielu różnych substancji, które są przez nią wykorzystywane i przetwarzane. Do najważniejszych z nich należą:

  • związki chemiczne pochodzące z pożywienia – białka, aminokwasy, węglowodany i tłuszcze,
  • cenne dla organizmu i wykorzystywane ponownie produkty rozpadu krwinek w śledzionie (np. żelazo, hemoglobina, różnego typu białka),
  • hormony trzustki – przede wszystkim insulina i glukagon, wpływające na metabolizm glukozy, która albo jest odkładana w postaci stanowiącego rezerwę energetyczną organizmu glikogenu, albo uwalniana do krwi obwodowej, by zaspokoić zwiększone w danej chwili zapotrzebowanie organizmu.

Kolejną istotną dla funkcjonowania organizmu cechą krążenia wrotnego jest to, że zarówno substancje pożądane, jak i toksyny pochodzące z pokarmu są przez żyłę wrotną dostarczane do wątroby z pominięciem serca, mózgu i innych ważnych narządów, co umożliwia ich szybkie metabolizowanie, a w przypadku związków szkodliwych – dezaktywowanie. Organizm jest dzięki temu chroniony przed zatruciem, a czas, w jakim pokarm jest przetwarzany na materiały budulcowe i dostarczające energii – bardzo krótki.

Żyła wrotna – choroby

Podstawowym schorzeniem w obrębie żyły wrotnej i wątroby jest nadciśnienie wrotne. Charakterystycznym objawem w badaniach obrazowych jest to, że przepełniona żyła wrotna jest poszerzona, nieraz bardzo znacząco. W warunkach prawidłowych ciśnienie w naczyniach układu wrotnego jest niewysokie, gdyż trafia tam krew z innych żył, a nie bezpośrednio z tętnic. Nadciśnienie wrotne powstaje jako skutek zaburzeń odpływu krwi do żyły głównej dolnej. W zależności od miejsca zwiększonego oporu naczyniowego, nadciśnienie wrotne dzieli się na:

  • przedwątrobowe,
  • wątrobowe,
  • pozawątrobowe.

Przedwątrobowe przyczyny utrudnienia odpływu z żyły wrotnej to zakrzepica żyły wrotnej lub jej dużych gałęzi lub ucisk na żyłę wrotną (np. przez powiększone węzły chłonne, guz lub torbiel trzustki albo w przebiegu ostrego procesu zapalnego otrzewnej lub pęcherzyka żółciowego). Badania wskazują, że na zakrzepicę żyły wrotnej bardziej narażone są m.in. osoby zażywające leki estrogenowe, np. kobiety przewlekle stosujące doustne leki antykoncepcyjne z dużymi dawkami hormonów.

Blok pozawątrobowy powstaje najczęściej w związku z zarostowym zapaleniem lub zakrzepicą żył wątrobowych oraz z powodu nadciśnienia panującego w żyłach głównych. Stan taki może być wywołany przez: prawokomorową przewlekłą niewydolność krążenia, utrzymujące się dłuższy czas nadciśnienie płucne, guzy śródpiersia, niektóre typy zapalenia osierdzia.

Wątrobowe nadciśnienie wrotne

Wątrobowy blok krążenia wrotnego związany jest ze zmianami w obrębie miąższu wątroby. Podstawowymi przyczynami są zwłóknienie i marskość tego narządu. Dochodzi do nich wskutek przewlekłych procesów zapalnych (np. wirusowego zapalenia wątroby) albo po uszkodzeniach toksycznych, w tym w przebiegu choroby alkoholowej. Czynna tkanka wątrobowa zanika, co prowadzi do zmniejszania się wydolności wątroby, a postępujące procesy zwłóknieniowe są przyczyną obkurczania się tego narządu, zaciskania naczyń krwionośnych i zwiększenia ciśnienia w układzie wrotnym.

Powikłania nadciśnienia wrotnego

Przewlekłe nadciśnienie wrotne prowadzi do rozwinięcia się krążenia obocznego. Niewielkie w warunkach fizjologicznych naczynia stają się przy zaburzeniu funkcji żyły wrotnej podstawową drogą wypływu krwi z jamy brzusznej. Odpływa ona przez żyły:

  • przełykowe,
  • odbytnicze,
  • pępkowe,
  • pozaotrzewnowe.

Zwiększenie przepływu przez te naczynia powoduje ich rozszerzenie i powstawanie zmian o typie żylakowatym. Wywołuje to np. charakterystyczny obraz tzw. głowy Meduzy – dookoła pępka obserwuje się szerokie, liczne, normalnie niewidoczne naczynia żylne.

Żylakowate rozszerzenia żył przełykowych i odbytniczych grożą pęknięciem i krwawieniem. Szczególnie niebezpieczny ze względu na intensywność jest krwotok z żylaków przełyku. Dodatkowo jego przebieg jest początkowo utajony (krew dostaje się do żołądka), a interwencja podejmowana jest wówczas, gdy utrata krwi jest już znaczna. Stan ten zagraża bezpośrednio życiu i wymaga intensywnego leczenia w warunkach szpitalnych.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
13
2
Polecamy
Głowa Meduzy jako objaw marskości wątroby i nadciśnienia wrotnego
Głowa Meduzy jako objaw marskości wątroby i nadciśnienia wrotnego TVN zdrowie
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie
Nadmiar magnezu - przyczyny, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Żylaki - miejsca powstawania, rodzaje, objawy, leczenie
Żylaki - miejsca powstawania, rodzaje, objawy, leczenie TVN zdrowie
Cukrzyca.
Rodzaje, objawy, powikłania.
Jak wygląda życie z cukrzycą?
Cukrzyca. Rodzaje, objawy, powikłania. Jak wygląda życie z cukrzycą? Dzień Dobry TVN
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?