Polub nas na Facebooku
Czytasz: Złamanie podstawy czaszki – objawy, pierwsza pomoc i leczenie

Złamanie podstawy czaszki – objawy, pierwsza pomoc i leczenie

Zdjęcie mózgu człowieka w klinice.

Fot. Andrew Brookes / Getty Images

Złamanie podstawy czaszki jest zwykle skutkiem rozległego, bardzo intensywnego urazu. Często towarzyszą mu obrażenia wielonarządowe, uszkodzenia twarzoczaszki, złamania lub wgłobienia kości pokrywy czaszki. Decydujące znaczenie w rozpoznaniu złamania podstawy czaszki mają charakterystyczne objawy kliniczne.

Złamanie podstawy czaszki jest uszkodzeniem utajonym, którego w bezpośredni sposób nie daje się zaobserwować. Może dochodzić do niego w poszczególnych częściach czaszki, co jest przyczyną objawów o różnej lokalizacji i charakterze.

Budowa podstawy czaszki

Podstawą czaszki nazywa się kompleks kostny tworzący dno mózgoczaszki. W jej skład wchodzą kości:

  • czołowe,
  • sitowe,
  • klinowe,
  • skroniowe,
  • potyliczne.

Podstawę czaszki dzieli się (ze względu na ukształtowanie jej wewnętrznej, przylegającej do mózgu powierzchni) na trzy zagłębienia, czyli tzw. doły: przedni, środkowy i tylny. W podstawie czaszki znajduje się wiele otworów, przez które wchodzą i wychodzą z mózgu ważne struktury anatomiczne, np. nerwy czaszkowe czy inne charakterystyczne elementy. W przedniej części są to m.in. nerwy węchowe, w obrębie dołu środkowego – nerwy wzrokowe, słuchowe, naczynia szyjne wewnętrzne (tętnicze i żylne). W tylnym dole czaszki znajduje się otwór wielki, przez który wychodzi rdzeń kręgowy. W efekcie złamania podstawy czaszki dochodzi często do przerwania ciągłości nerwów lub naczyń albo do znacznego ich uciśnięcia przez odłamy kości czy krwiak.

Polecamy: Kości czaszki – anatomia, połączenia, rak kości czaszki

Jakie są skutki uszkodzenia pnia mózgu? Odpowiedź na filmie:

Zobacz film: Pień mózgu. Źródło: 36,6. 

Złamanie podstawy czaszki – objawy

Charakterystycznymi elementami pozwalającymi rozpoznać złamanie podstawy czaszki są objawy miejscowe, głównie w obrębie głowy. Przy rozległych urazach często dochodzi jednocześnie do innych obrażeń – złamań kości długich, krwotoków zewnętrznych lub wewnętrznych – czego skutkiem może być np. wstrząs lub zatrzymanie krążenia. Przez to objawy złamania podstawy czaszki mogą być w początkowej fazie udzielania pomocy niezauważone.

Symptomami, które mogą wskazywać na złamanie podstawy czaszki, są: utrata przytomności, pojawienie się objawów neurologicznych (porażeń, niedowładów), asymetria źrenic (świadcząca o rozwijającym się krwawieniu wewnątrzczaszkowym). Efekty złamania lub wgłobienia (wgniecenia) kości sklepienia czaszki mogą zamazywać obraz kliniczny i utrudniać rozpoznanie złamania podstawy czaszki. W badaniach stwierdza się czasami tachykardię (przyspieszoną pracę serca) i obniżone ciśnienie tętnicze albo głęboki, przyspieszony oddech.

Złamania podstawy czaszki w dole przednim skutkują takimi objawami, jak:

  • zaburzenia ruchomości gałek ocznych,
  • wyciek z nosa płynu – krwistego lub przejrzystego,
  • pojawienie się zaburzeń lub całkowitej utraty węchu,
  • powstanie krwiaka okularowego.

Złamania podstawy czaszki w obrębie środkowego dołu to:

  • wyciek z ucha płynu mózgowo-rdzeniowego, krwi albo wypełnienie tą treścią przestrzeni ucha środkowego,
  • krwiak podskórny za uchem, w okolicy wyrostka sutkowatego,
  • utrata słuchu lub szumy w uchu po stronie urazu,
  • zaburzenia równowagi i zawroty głowy.

Złamania w tylnym dole czaszki mają najgwałtowniejszy przebieg, gdyż wiążą się z zaburzeniami oddychania, rytmu pracy serca (skłonność do tachykardii) czy z obniżeniem ciśnienia tętniczego. Wynika to z faktu, że w rejonie urazu znajduje się pień mózgu, regulujący te ważne życiowe czynności.

W każdym przypadku złamania podstawy czaszki mogą wystąpić powikłania w postaci symptomów ciasnoty śródczaszkowej, wynikającej z pourazowego obrzęku mózgu. Pojawiają się wtedy nudności, wymioty, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, wysokie ciśnienie krwi wraz ze zwolnionym tętnem. Pogłębiające się zaburzenia oddychania i pracy serca mogą doprowadzić nawet do zatrzymania krążenia. Innym dość częstym powikłaniem związanym ze złamaniem podstawy czaszki jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jak zbudowany jest mózg? Więcej informacji o nim znajdziecie na filmie:

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6

Złamanie podstawy czaszki – pierwsza pomoc

Zakres pierwszej pomocy w złamaniu podstawy czaszki zależny jest od stanu chorego. Jeśli stwierdza się opisane powyżej objawy u chorego z licznymi obrażeniami, nie powinno się go w żaden sposób przemieszczać bez profesjonalnego personelu. Wyjątek stanowi zabezpieczenie zagrażającego życiu krwotoku, potrzeba udrożnienia dróg oddechowych u osoby nieprzytomnej albo podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. W innej sytuacji należy jedynie ustabilizować głowę w takiej pozycji, w jakiej się znajduje (ze względu na możliwe uszkodzenie kręgosłupa szyjnego), okryć chorego i kontrolować podstawowe czynności życiowe. Jeśli poszkodowany ma otwarte rany, trzeba zabezpieczyć je jałowym materiałem opatrunkowym. Złamane kończyny powinno się w miarę możliwości prowizorycznie unieruchomić (np. zwiniętymi w wałek ręcznikami, kocami czy odzieżą), szczególnie jeśli chory ma zaburzenia świadomości i wykonuje mimowolne ruchy. Niezbędne jest wezwanie zespołu ratowniczego.

Leczenie złamania podstawy czaszki, niezależnie od zakresu objawów i innych współistniejących schorzeń czy zmian pourazowych, odbywa się w warunkach szpitalnych, na oddziale neurochirurgicznym lub ortopedyczno-urazowym. Jeśli nie pojawiają się żadne zagrażające życiu powikłania, pacjent ma duże szanse na pełną rekonwalescencję. W niektórych sytuacjach część powyższych objawów neurologicznych może się nie cofnąć i chory będzie miał np. do końca życia upośledzony węch, zaburzenia słuchu.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
314
32
Polecamy
Udar słoneczny. Jak rozpoznać jego objawy? Jak skutecznie ratować osobę z udarem słonecznym?
Udar słoneczny. Jak rozpoznać jego objawy? Jak skutecznie ratować osobę z udarem słonecznym? Dzień Dobry TVN
Ginekomastia = zabieg? Czy są inne sposoby na usuwanie ginekomastii?
Ginekomastia = zabieg? Czy są inne sposoby na usuwanie ginekomastii? Dzień Dobry TVN
Krwiak okularowy – przyczyny powstawania i możliwe sposoby leczenia
Krwiak okularowy – przyczyny powstawania i możliwe sposoby leczenia TVN zdrowie
Krwiak nadtwardówkowy – jakie mogą być objawy po ciężkim urazie?
Krwiak nadtwardówkowy – jakie mogą być objawy po ciężkim urazie? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Uczulenie na komary – jakie są objawy? Jak zmniejszyć opuchliznę?
Uczulenie na komary – jakie są objawy? Jak zmniejszyć opuchliznę?