Polub nas na Facebooku
Czytasz: Złamanie podstawy czaszki – objawy, pierwsza pomoc i leczenie

Złamanie podstawy czaszki – objawy, pierwsza pomoc i leczenie

Zdjęcie mózgu człowieka w klinice.

Fot. Andrew Brookes / Getty Images

Złamanie podstawy czaszki jest zwykle skutkiem rozległego, bardzo intensywnego urazu. Często towarzyszą mu obrażenia wielonarządowe, uszkodzenia twarzoczaszki, złamania lub wgłobienia kości pokrywy czaszki. Decydujące znaczenie w rozpoznaniu złamania podstawy czaszki mają charakterystyczne objawy kliniczne.

Złamanie podstawy czaszki jest uszkodzeniem utajonym, którego w bezpośredni sposób nie daje się zaobserwować. Może dochodzić do niego w poszczególnych częściach czaszki, co jest przyczyną objawów o różnej lokalizacji i charakterze.

Budowa podstawy czaszki

Podstawą czaszki nazywa się kompleks kostny tworzący dno mózgoczaszki. W jej skład wchodzą kości:

  • czołowe,
  • sitowe,
  • klinowe,
  • skroniowe,
  • potyliczne.

Podstawę czaszki dzieli się (ze względu na ukształtowanie jej wewnętrznej, przylegającej do mózgu powierzchni) na trzy zagłębienia, czyli tzw. doły: przedni, środkowy i tylny. W podstawie czaszki znajduje się wiele otworów, przez które wchodzą i wychodzą z mózgu ważne struktury anatomiczne, np. nerwy czaszkowe czy inne charakterystyczne elementy. W przedniej części są to m.in. nerwy węchowe, w obrębie dołu środkowego – nerwy wzrokowe, słuchowe, naczynia szyjne wewnętrzne (tętnicze i żylne). W tylnym dole czaszki znajduje się otwór wielki, przez który wychodzi rdzeń kręgowy. W efekcie złamania podstawy czaszki dochodzi często do przerwania ciągłości nerwów lub naczyń albo do znacznego ich uciśnięcia przez odłamy kości czy krwiak.

Polecamy: Kości czaszki – anatomia, połączenia, rak kości czaszki

Jakie są skutki uszkodzenia pnia mózgu? Odpowiedź na filmie:

Zobacz film: Pień mózgu. Źródło: 36,6. 

Złamanie podstawy czaszki – objawy

Charakterystycznymi elementami pozwalającymi rozpoznać złamanie podstawy czaszki są objawy miejscowe, głównie w obrębie głowy. Przy rozległych urazach często dochodzi jednocześnie do innych obrażeń – złamań kości długich, krwotoków zewnętrznych lub wewnętrznych – czego skutkiem może być np. wstrząs lub zatrzymanie krążenia. Przez to objawy złamania podstawy czaszki mogą być w początkowej fazie udzielania pomocy niezauważone.

Symptomami, które mogą wskazywać na złamanie podstawy czaszki, są: utrata przytomności, pojawienie się objawów neurologicznych (porażeń, niedowładów), asymetria źrenic (świadcząca o rozwijającym się krwawieniu wewnątrzczaszkowym). Efekty złamania lub wgłobienia (wgniecenia) kości sklepienia czaszki mogą zamazywać obraz kliniczny i utrudniać rozpoznanie złamania podstawy czaszki. W badaniach stwierdza się czasami tachykardię (przyspieszoną pracę serca) i obniżone ciśnienie tętnicze albo głęboki, przyspieszony oddech.

Złamania podstawy czaszki w dole przednim skutkują takimi objawami, jak:

  • zaburzenia ruchomości gałek ocznych,
  • wyciek z nosa płynu – krwistego lub przejrzystego,
  • pojawienie się zaburzeń lub całkowitej utraty węchu,
  • powstanie krwiaka okularowego.

Złamania podstawy czaszki w obrębie środkowego dołu to:

  • wyciek z ucha płynu mózgowo-rdzeniowego, krwi albo wypełnienie tą treścią przestrzeni ucha środkowego,
  • krwiak podskórny za uchem, w okolicy wyrostka sutkowatego,
  • utrata słuchu lub szumy w uchu po stronie urazu,
  • zaburzenia równowagi i zawroty głowy.

Złamania w tylnym dole czaszki mają najgwałtowniejszy przebieg, gdyż wiążą się z zaburzeniami oddychania, rytmu pracy serca (skłonność do tachykardii) czy z obniżeniem ciśnienia tętniczego. Wynika to z faktu, że w rejonie urazu znajduje się pień mózgu, regulujący te ważne życiowe czynności.

W każdym przypadku złamania podstawy czaszki mogą wystąpić powikłania w postaci symptomów ciasnoty śródczaszkowej, wynikającej z pourazowego obrzęku mózgu. Pojawiają się wtedy nudności, wymioty, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, wysokie ciśnienie krwi wraz ze zwolnionym tętnem. Pogłębiające się zaburzenia oddychania i pracy serca mogą doprowadzić nawet do zatrzymania krążenia. Innym dość częstym powikłaniem związanym ze złamaniem podstawy czaszki jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Jak zbudowany jest mózg? Więcej informacji o nim znajdziecie na filmie:

Zobacz film: Budowa mózgu. Źródło: 36,6

Złamanie podstawy czaszki – pierwsza pomoc

Zakres pierwszej pomocy w złamaniu podstawy czaszki zależny jest od stanu chorego. Jeśli stwierdza się opisane powyżej objawy u chorego z licznymi obrażeniami, nie powinno się go w żaden sposób przemieszczać bez profesjonalnego personelu. Wyjątek stanowi zabezpieczenie zagrażającego życiu krwotoku, potrzeba udrożnienia dróg oddechowych u osoby nieprzytomnej albo podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. W innej sytuacji należy jedynie ustabilizować głowę w takiej pozycji, w jakiej się znajduje (ze względu na możliwe uszkodzenie kręgosłupa szyjnego), okryć chorego i kontrolować podstawowe czynności życiowe. Jeśli poszkodowany ma otwarte rany, trzeba zabezpieczyć je jałowym materiałem opatrunkowym. Złamane kończyny powinno się w miarę możliwości prowizorycznie unieruchomić (np. zwiniętymi w wałek ręcznikami, kocami czy odzieżą), szczególnie jeśli chory ma zaburzenia świadomości i wykonuje mimowolne ruchy. Niezbędne jest wezwanie zespołu ratowniczego.

Leczenie złamania podstawy czaszki, niezależnie od zakresu objawów i innych współistniejących schorzeń czy zmian pourazowych, odbywa się w warunkach szpitalnych, na oddziale neurochirurgicznym lub ortopedyczno-urazowym. Jeśli nie pojawiają się żadne zagrażające życiu powikłania, pacjent ma duże szanse na pełną rekonwalescencję. W niektórych sytuacjach część powyższych objawów neurologicznych może się nie cofnąć i chory będzie miał np. do końca życia upośledzony węch, zaburzenia słuchu.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
317
32
Polecamy
Padaczka alkoholowa – czy można ją wyleczyć? Pierwsza pomoc
Padaczka alkoholowa – czy można ją wyleczyć? Pierwsza pomoc Dzień Dobry TVN
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie
Otępienie - co to jest? Rodzaje, objawy i leczenie Dzień Dobry TVN
Krwiak okularowy – przyczyny powstawania i możliwe sposoby leczenia
Krwiak okularowy – przyczyny powstawania i możliwe sposoby leczenia TVN zdrowie
Krwiak nadtwardówkowy – jakie mogą być objawy po ciężkim urazie?
Krwiak nadtwardówkowy – jakie mogą być objawy po ciężkim urazie? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub?
Najlepsze prezenty dla pary młodej - co kupić na ślub? Materiał sponsorowany
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Alzheimer w młodym wieku - przyczyny, pierwsze objawy i kolejne etapy choroby
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką
Czy przed okresem można zajść w ciążę? Zapłodnienie przed miesiączką
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany