Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zespół zamknięcia – przyczyny, objawy i leczenie
menu
Polub nas na Facebooku

Zespół zamknięcia – przyczyny, objawy i leczenie

Mózg

Fot: Douglas Sacha / gettyimages.com

Zespół zamknięcia to stan, w którym chory na skutek uszkodzenia jednej z części mózgu nie jest w stanie wykonywać żadnych ruchów dowolnych. Wyjątek stanowią mięśnie oczu, powiek i część mięśni mimicznych twarzy.

Chorzy z zespołem zamknięcia są cały czas świadomi swojej choroby, zachowują zdolności intelektualne, w pełni rejestrują to, co dzieje się w otoczeniu, a przy użyciu specjalnych technik można z nimi nawiązać kontakt. Jednak ich stan rzadko poprawia się i do końca życia są zdani na opiekę innych osób.

Czym jest zespół zamknięcia?

Zespół zamknięcia (ang. locked-in syndrome) jest stanem chorobowym, który uniemożliwia przytomnemu wykonanie jakichkolwiek ruchów tułowia, szyi czy kończyn. Sprawność zachowuje jedynie niewielka grupa mięśni głowy – głównie poruszających oczyma i powiekami. Oddech i perystaltyka jelit są zachowane, ponieważ schorzenie dotyczy ośrodków, które zawiadują mięśniami poprzecznie prążkowanymi, a nie gładkimi. Chory wymaga karmienia i pojenia przy pomocy sondy, gdyż nie jest w stanie gryźć, przeżuwać ani połykać.

Pacjenci z zespołem zamknięcia tracą zdolność do mówienia, gdyż mięśnie krtani, gardła, jamy ustnej czy języka nie działają w sposób normalny. Jedyną możliwą formą kontaktu dla chorych jest wykorzystanie do tego celu ruchów oka i mrugania. W niektórych, rzadkich przypadkach zdarza się, że chory może wykonywać bardzo ograniczone ruchy ręką lub głową. To pozwala mu na kontrolowanie prostego urządzenia o działaniu podobnym do myszy czy joysticka, umożliwiającego sterowanie komputerem.

Czym różni się stan wegetatywny od zespołu zamknięcia?

Stan wegetatywny i zespół zamknięcia stanowią w pewien sposób przeciwieństwo. W obu wypadkach chory nie może się poruszać, ale różnicą jest tu poziom świadomości. W stanie wegetatywnym, na skutek urazu, udaru czy przedłużonego niedotlenienia, dochodzi do obumarcia dużej części kory mózgu odpowiadającej za zdolność myślenia, możliwość wykonywania dowolnych ruchów czy odbierania bodźców czuciowych i zmysłowych. Ośrodki niskopoziomowe, regulujące czynności życiowe są często sprawne, ale wskutek „milczenia” ośrodków korowych brak im impulsów mówiących, co zrobić i jak się poruszyć.

Sytuacja wygląda zupełnie odwrotnie u chorych z zespołem zamknięcia. Pacjent czuje, słyszy, widzi, przeżywa emocje i w pełni zachowuje świadomość. Kora mózgowa funkcjonuje prawidłowo, chory jest potencjalnie zdolny do kontaktu z otoczeniem i do pracy. Problemem pozostaje absolutna niemożność podjęcia jakiejkolwiek aktywności i wyrażenia swojego stanu. Znane są nawet przypadki, gdy osoby z zespołem zamknięcia przez lata były uważane za nieprzytomne.

Przyczyny zespołu zamknięcia

Powodem powstania zespołu zamknięcia jest uszkodzenie przedniej części mostu – struktury pnia mózgu, w której przebiegają drogi ruchowe. Ta choroba ma zwykle nieodwracalny charakter. Jej przyczyną mogą być:

  • udary niedokrwienne (związane z dysfunkcją tętnicy podstawnej mózgu) i krwotoczne,
  • ciężkie urazy mózgu,
  • choroby degeneracyjne, takie jak np. stwardnienie boczne zanikowe,
  • działanie niektórych leków i innych substancji podanych w toksycznych dawkach,
  • tzw. środkowa mielinoza mózgu – stan, w którym uszkodzeniu ulegają osłonki mielinowe włókien nerwowych.

Zespół zamknięcia – przebieg choroby

Zespół zamknięcia jest bardzo rzadką jednostką chorobową. Najczęściej jej początek ma gwałtowny, niekiedy nawet zagrażający życiu przebieg. Dochodzi do nagłej utraty przytomności, a często – długotrwałej śpiączki. Po przebudzeniu chorzy są bezradni i załamani w związku z brakiem możliwości kontaktu z otoczeniem i wykonaniem jakiejkolwiek czynności.

Początkowo do kontaktu wykorzystuje się specjalne tablice z literami, które są odczytywane przez osobę asystującą choremu. Mrugnięciem czy innym ruchem potwierdzany jest wybór odpowiedniego znaku. Z kolejnych liter budowane są komunikaty. Metoda ta jest żmudna, ale pozwala na przekazanie informacji przez chorego. Dzięki długotrwałej, wieloletniej pomocy asystentki znany dziennikarz z zespołem zamknięcia był nawet w stanie napisać w ten sposób książkę o swoich przeżyciach.

Współczesna technika pozwala na usprawnienie tego żmudnego procesu. Komputery sprzężone z kamerą są w stanie rozpoznać, na jaką literę w tabeli czy na jaki przycisk wyświetlany na ekranie patrzy oko i rozpoznać mrugnięcie, które używane jest do potwierdzania czy wyboru określonych opcji. Dzięki temu chorzy mogą sprawnie komunikować się z otoczeniem za pośrednictwem tekstu pisanego lub wypowiadanego przez syntezator mowy.

Postępowanie pozwalające na wyleczenie zespołu zamknięcia nie jest obecnie znane. Terapia zmierza do:

  • usprawniania chorego,
  • stymulacji ułatwiającej ewentualną regenerację uszkodzonych dróg nerwowych,
  • zapewnienia obsługi i wsparcia,
  • stworzenia skutecznych i efektywnych metod komunikacji z otoczeniem.

Wieloletni przebieg choroby sprawia, że świadomi i sprawni intelektualnie chorzy często decydują się na podjęcie pracy naukowej, napisanie książki czy też realizują się w działaniach artystycznych (np. w poezji albo dzięki dostosowanemu sprzętowi informatycznemu w sztukach wizualnych lub muzyce).

Zobacz wideo: Jak jest zbudowany układ nerwowy?

36,6

Bibliografia:

1. A. Prusiński, Neurologia praktyczna, Warszawa 2011.

2. R.J. Podemski, Kompendium neurologii, Gdańsk 2011.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
72
8
Polecamy
Demencja czy alzheimer?
Jak je odróżnić i co warto o nich wiedzieć?
Demencja czy alzheimer? Jak je odróżnić i co warto o nich wiedzieć? Dzień Dobry TVN
Co to jest mizofonia i jak sobie z nią radzić?
Co to jest mizofonia i jak sobie z nią radzić? Dzień Dobry TVN
Atetoza, ruchy atetotyczne – powstawanie, objawy i leczenie
Atetoza, ruchy atetotyczne – powstawanie, objawy i leczenie TVN zdrowie
Apraksja ruchowa, apraksja mowy i apraksja oralna – na czym polegają?
Apraksja ruchowa, apraksja mowy i apraksja oralna – na czym polegają? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Ból uda z przodu, z tyłu lub z boku – jak wygląda? Jakie są jego przyczyny?
Ból uda z przodu, z tyłu lub z boku – jak wygląda? Jakie są jego przyczyny?
Czy guz na głowie jest niebezpieczny? Metody pozbycia się guza na głowie
Czy guz na głowie jest niebezpieczny? Metody pozbycia się guza na głowie
Ile można żyć bez tlenu, wody czy jedzenia?
Ile można żyć bez tlenu, wody czy jedzenia?
Czym może być guzek w pachwinie udowej? Jakie objawy mogą towarzyszyć jego obecności i na jaką chorobę mogą wskazywać?
Czym może być guzek w pachwinie udowej? Jakie objawy mogą towarzyszyć jego obecności i na jaką chorobę mogą wskazywać?
Krosty na brzuchu – jakie mogą być przyczyny ich pojawienia się?
Krosty na brzuchu – jakie mogą być przyczyny ich pojawienia się?
Moczenie nóg i kąpiel w sodzie oczyszczonej – w jakich sytuacjach pomaga?
Moczenie nóg i kąpiel w sodzie oczyszczonej – w jakich sytuacjach pomaga?