Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zespół ogona końskiego – przyczyny, objawy, leczenie
menu
Polub nas na Facebooku

Zespół ogona końskiego – przyczyny, objawy, leczenie

Neurony

Fot: CHRISTOPH BURGSTEDT/SCIENCE PHOTO LIBRARY / gettyimages.com

Zespół ogona końskiego oznacza grupę objawów neurologicznych powstałych w wyniku uszkodzenia korzeni nerwowych kręgosłupa w jego najdalszym odcinku. Obraz choroby jest zmienny i zależy od stopnia uszkodzeń włókien ogona. Czynniki warunkujące powstanie zespołu wyznaczają także metody leczenia.

Choroba ogona końskiego wywołuje wiele dolegliwości dolnej połowy ciała, przede wszystkim z zakresu zaburzeń czuciowo-ruchowych kończyn dolnych. Źródłem objawów jest stenoza światła kanału kręgowego. Rehabilitacja ukierunkowana na uwolnienie zablokowanych nerwów łagodzi symptomy choroby, a odpowiednie leczenie zachowawcze ogranicza ryzyko nawrotu choroby.

Co to jest zespół ogona końskiego?

Zespół ogona końskiego oznacza grupę objawów neurologicznych powstałych w wyniku uszkodzenia korzeni nerwowych biegnących w kanale kręgowym w najdalszym odcinku kręgosłupa. Koński ogon, czyli wiązka ostatnich nerwów odchodzących od rdzenia wraz z nicią końcową i stożkiem rdzeniowym, występujący fizjologicznie u każdego człowieka, na skutek różnorodnych czynników drażniących jego struktury, wywołuje szereg dolegliwości dolnej połowy ciała. Objawy choroby dotyczą głównie zaburzeń czuciowo-ruchowych kończyn dolnych. W schorzeniu, jakim jest zespół końskiego ogona, leczenie i metody rehabilitacji są uwarunkowane zaawansowaniem stenozy światła kanału kręgowego oraz etiologii zjawiska. Rokowania co do ustąpienia choroby i powrotu do pełni zdrowia są sprzyjające, o ile rozpoznanie zespołu i wdrożenie kompleksowej kuracji nastąpi możliwie szybko.

Koński ogon – przyczyny choroby

Syndrom ogona końskiego polega na zwężeniu drożności kanału kręgowego i ucisku struktur nerwowych biegnących w jego wnętrzu. Choroba najczęściej spowodowana jest:

  • urazem kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego;
  • przepukliną jądra miażdżystego na poziomie dolnego odcinka pleców;
  • nowotworami rdzenia kręgowego;
  • wrodzonymi wadami kręgosłupa;
  • infekcjami toczącymi się w okolicy dolnych struktur nerwowych rdzenia.

Zespół ogona końskiego u ludzi może być również uwarunkowany jatrogennie, czyli na skutek powikłań czynności medycznych, takich jak nieumiejętne podanie znieczulenia zewnątrzoponowego.

Zespół ogona końskiego – objawy

Objawy choroby ogona końskiego zwykle są uciążliwe i determinują funkcjonowanie pacjenta. Choroba najczęściej powoduje:

  • dolegliwości bólowe okolicy lędźwi miejscowe i promieniujące w kierunku pośladków, uda oraz dystalnych odcinków kończyny dolnej, z tendencją do nasilania się podczas kichania czy kaszlu i zmiany postawy;
  • zaburzenia czucia o typie tzw. spodenek lub siodła, polegające na upośledzeniu odczuwania bodźców w okolicy krocza i bliższej części ud;
  • jedno- lub obustronne osłabienie siły mięśniowej nóg;
  • niedowład kończyn dolnych, zwłaszcza mięśni prostowników stopy i zginaczy kolana, co przekłada się zwykle na jakość i estetykę chodu.

Syndrom ogona końskiego może powodować również zaburzenia czynności zwieraczy, czyli kontroli nad mikcją i wypróżnianiem. Ponadto, zespół objawów choroby uzupełniają zaburzenia potencji oraz funkcji seksualnych, jak upośledzenie odczuwania w obrębie narządów płciowych, a także trudności w osiągnięciu lub utrzymaniu erekcji.

Zespół ogona końskiego – leczenie

Leczenie, czas trwania i nasilenie objawów zespołu ogona końskiego zależą od czynników zwężających drożność kanału kręgowego. Terapia dolegliwości skupia się na możliwie szybkim usunięciu przyczyny. Przykładowo, kiedy podrażnienie korzeni ogona związane jest z urazem kręgosłupa, w pierwszej kolejności rozważa się dekompresję chirurgiczną uciśniętego fragmentu. Również w przypadku guza czy krwiaka o niekorzystnej lokalizacji, pierwszą ścieżką leczenia jest zabieg odbarczenia. Neurochirurg zaangażowany jest również w leczenie zespołu ogona końskiego w przypadku braku efektów terapii zachowawczej. Odwlekanie decyzji o inwazyjnym leczeniu zwiększa ryzyko trwałych zmian nerwowo-mięśniowych oraz powstanie powikłań z unieruchomienia pacjenta, jak zapalenie płuc czy odleżyny. Natomiast w sytuacji, kiedy przyczyna syndromu ogona końskiego nie jest operacyjna, prowadzi się inne metody leczenia. Przykładowo, kiedy ogon zajmuje nieoperacyjny nowotwór, planuje się radioterapię lub częściową resekcję raka z promieniowaniem jonizującym w dalszym etapie. Z kolei w przypadku infekcji rdzenia kręgowego zalecana jest antybiotykoterapia, a dla złagodzenia dolegliwości bólowych podaje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Jako uzupełnienie leczenia przyczynowego lub w sytuacji, gdy źródło choroby jest nieznane, kuracja choroby skupia się na redukcji przykrych objawów i przywracaniu możliwie wysokiej funkcjonalności fizycznej pacjenta przy pomocy rehabilitacji.

Zespół ogona końskiego – rehabilitacja

Rehabilitacja zespołu ogona końskiego ma na celu łagodzenie dolegliwości i zapobieganie powikłaniom, usprawnienie zdolności motorycznych oraz adaptację psychiczną pacjenta i jego rodziny do nowej sytuacji zdrowotnej. Aktywność ruchowa na ogon to przede wszystkim ćwiczenia kończyn dolnych o charakterze czynnym i biernym, wspomaganym w odciążeniu z oporem. Fizjoterapia zespołu ogona końskiego uwzględnia też trening czynny na górne partie ciała oraz ćwiczenia oddechowe.

Jak jest zbudowany i jak działa układ nerwowy? Dowiesz się tego z filmu:

36,6

Bibliografia:

1. Arend R., Choroby rdzenia kręgowego i ogona końskiego, Warszawa 1950.

2. Mazur R., Neurologia kliniczna dla lekarzy i studentów medycyny, Gdańsk 2007.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
86
6
Polecamy
Hipermobilność stawów – jak się objawia i jak ją leczyć?
Hipermobilność stawów – jak się objawia i jak ją leczyć? Dzień Dobry TVN
Czy depresja może mieć różne maski?
Sprawdź, jak rozpoznać i skutecznie leczyć depresję maskowaną
Czy depresja może mieć różne maski? Sprawdź, jak rozpoznać i skutecznie leczyć depresję maskowaną Dzień Dobry TVN
Stenoza kanału kręgowego:
operacja, leczenie i rehabilitacja
Stenoza kanału kręgowego: operacja, leczenie i rehabilitacja TVN zdrowie
Radikulopatia szyjna i lędźwiowa – objawy, leczenie i rehabilitacja
Radikulopatia szyjna i lędźwiowa – objawy, leczenie i rehabilitacja TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Pieczenie stóp od spodu – jakie mogą być przyczyny tej dolegliwości?
Pieczenie stóp od spodu – jakie mogą być przyczyny tej dolegliwości?
Czerwone lub białe krosty w gardle. Jakie mogą być ich przyczyny?
Czerwone lub białe krosty w gardle. Jakie mogą być ich przyczyny?
Do czego służy korek analny? Wybrać z ogonem, z diamentem czy szklany?
Do czego służy korek analny? Wybrać z ogonem, z diamentem czy szklany?
Czy guz na głowie jest niebezpieczny? Metody pozbycia się guza na głowie
Czy guz na głowie jest niebezpieczny? Metody pozbycia się guza na głowie
Ile można żyć bez tlenu, wody czy jedzenia?
Ile można żyć bez tlenu, wody czy jedzenia?
Guzki w płucach – rak czy nic groźnego? Jak interpretować niepokojące wyniki?
Guzki w płucach – rak czy nic groźnego? Jak interpretować niepokojące wyniki?