Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zespół Cotarda – na czym polega urojenie własnej śmierci?

Zespół Cotarda – na czym polega urojenie własnej śmierci?

młoda smutna dziewczyna siedzi oparta o ścianę. Dłoniami zasłania oczy

Fot. PeopleImages / Getty Images

Zespół Cotarda to rzadkie zaburzenie psychiczne, które nie stanowi odrębnej jednostki klinicznej, lecz pojawia się w przebiegu innych chorób, np. depresji, schizofrenii. Stanowi on rodzaj urojeń nihilistycznych – chory neguje istnienie swojego ciała w przekonaniu o własnej śmierci.

Zespół Cotarda nazywany bywa syndromem chodzącego trupa. Zaburzenie jako pierwszy opisał francuski neurolog Jules Cotard (żyjący w drugiej połowie XIX w.). Jedna z jego pacjentek twierdziła, że jest martwa, lecz błąka się wśród żywych, ponieważ została potępiona za grzechy. Nie stwierdzono u niej skłonności samobójczych, ale ostatecznie umarła z głodu, ponieważ w swoim stanie jedzenie uważała za bezcelowe.

Zespół Cotarda – rzadko spotykane urojenia nihilistyczne

Syndrom Cotarda nie stanowi samodzielnego zaburzenia – jest zespołem specyficznych urojeń, które mogą pojawić się w przebiegu różnych chorób neurologicznych lub psychicznych. Urojenia to zaburzenia treści myślenia – sądy niezgodne z rzeczywistością, choć często niepozbawione wewnętrznej logiki. Osoba doświadczająca urojeń jest tak głęboko przeświadczona o ich prawdziwości, że nie przyjmuje do wiadomości żadnych argumentów ani dowodów, które przeczą jej mniemaniom. W przypadku urojeń nihilistycznych chory przekonany jest o swoim nieistnieniu, zaniku lub rozpadzie swojego ciała. Przeświadczenie to może łączyć się z poczuciem własnej marności, grzeszności. Trudno także odnaleźć się w rzeczywistości, wierząc, że jest się trupem wśród żywych.

Polecamy: Zespół Capgrasa – urojenia o życiu pośród sobowtórów

Objawy zespołu Cotarda

Urojenia należące do zespołu Cotarda mają zwykle rozbudowaną i absurdalną treść, której brakuje logiki właściwej np. urojeniom prześladowczym. Najogólniej rzecz biorąc, chory zaprzecza własnemu istnieniu. Często kwestionuje także istnienie świata w ogólności. Zespołowi Cotarda może towarzyszyć także zespół Capgrasa, czyli przeświadczenie, że osoby z otoczenia chorego nie są sobą, lecz zostały „podmienione” na swoje sobowtóry.

Do charakterystycznych objawów, które mogą wystąpić w zespole Cotarda, należą:

  • przeświadczenie o rozpadzie ciała, gniciu czy zjadaniu go przez robaki, zaniku pewnych narządów,
  • zaniedbywanie potrzeb fizjologicznych jako nieistotnych w przypadku martwego już ciała (chory może się nie myć, odmawiać jedzenia itp.),
  • obniżona percepcja własnego ciała przy jednoczesnym silnym pobudzeniu psychoruchowym,
  • zaburzenia postrzegania, brak prawidłowej reakcji na bodźce zmysłowe,
  • zmniejszona wrażliwość na ból (co sprzyja zachowaniom autoagresywnym),
  • zachowania autoagresywne, których celem jest zwykle przekonanie otoczenia o swojej śmierci (chory wierzy, że samookaleczenie nie będzie miało konsekwencji, skoro jest już martwy),
  • przekonanie o własnej nieśmiertelności (skoro już się umarło), któremu – paradoksalnie – mogą towarzyszyć skłonności samobójcze, najczęściej wynikające z potrzeby zniszczenia martwego ciała lub dowiedzenia własnej śmierci,
  • silny lęk, cierpienie i zagubienie towarzyszące nihilistycznym odczuciom, poczucie grzechu związane z pozostawaniem na ziemi po śmierci,
  • poszukiwanie potwierdzenia własnego nieistnienia (np. upatrywanie jego dowodów w fakcie, że w pewnej sytuacji nie zostało się dostrzeżonym przez otoczenie),
  • brak refleksji w obliczu niespójności własnych przekonań, ignorowanie pytań, które ich dotyczą, lub zbywanie ich irracjonalnymi argumentami.

Jakie są pierwsze objawy depresji? Odpowiedź znajdziesz w naszym filmie:

Zobacz film: Jakie są pierwsze objawy depresji? Źródło: 36,6.

Zespół Cotarda – przyczyny

Przyczyny występowania urojeń nihilistycznych nie zostały w pełni zbadane. Za najbardziej prawdopodobne uznaje się wady budowy mózgu lub jego uszkodzenia. Dotyczy to w szczególności dróg neuronalnych łączących ośrodek odpowiedzialny za identyfikowanie twarzy ze strukturami, za których sprawą z określonymi obiektami wiążą się różne stany emocjonalne. W konsekwencji chorzy mogą nie rozpoznawać własnego wizerunku, co rodzi poczucie nieistnienia. Jednak w wielu badanych przypadkach zespołu Cotarda u pacjentów nie stwierdzono żadnych anomalii, jeśli chodzi o budowę i funkcjonowanie mózgu.

Wiadomo, że zespół Cotarda pojawia się w przebiegu takich chorób i zaburzeń psychicznych, jak:

  • psychozy (zwłaszcza schizofrenia paranoidalna),
  • choroba afektywna dwubiegunowa,
  • głęboka depresja (z objawami psychotycznymi).

Urojenia nihilistyczne występują także na gruncie dolegliwości somatycznych, do których należą:

  • choroby metaboliczne (np. cukrzyca),
  • działanie substancji toksycznych i psychoaktywnych,
  • schorzenia neurologiczne (np. padaczka, choroby neurodegeneracyjne).

Leczenie zespołu Cotarda

Osoba z zespołem Cotarda bezwzględnie powinna pozostawać pod stałą opieką psychiatry, w szczególności w związku z ryzykiem zachowań autoagresywnych. Podstawą leczenia zaburzeń urojeniowych jest farmakoterapia. Chory musi systematycznie (także w okresach poprawy stanu zdrowia, która zwykle następuje dość szybko) zażywać leki przeciwpsychotyczne. W przypadku wyjątkowo nasilonych urojeń niekiedy stosuje się elektrowstrząsy. Stwierdzenie dolegliwości somatycznych, z którymi skorelowany jest zespół Cotarda, wymaga leczenia choroby podstawowej. Po ustąpieniu objawów niezbędne jest długotrwałe leczenie podtrzymujące, które zapobiega nawrotom urojeń. W wielu przypadkach zespołu Cotarda dobre efekty daje łączenie farmakoterapii z psychoterapią i psychoedukacją.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
198
18
Komentarze (0)
Nie przegap
Jak zadbać o właściwe nawilżenie powietrza w mieszkaniu?
Jak zadbać o właściwe nawilżenie powietrza w mieszkaniu? Materiał sponsorowany
Witamina K i K2 MK-7 - występowanie, właściwości, przeciwdziałanie
Witamina K i K2 MK-7 - występowanie, właściwości, przeciwdziałanie
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Czerwone oczy (zespół czerwonego oka) – przyczyny, domowe sposoby, leczenie
Przepisy na pięć zdrowych posiłków (śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja)
Przepisy na pięć zdrowych posiłków (śniadanie, drugie śniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja) Materiał sponsorowany
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy
Dieta ketogeniczna - efekty, jadłospis i przepisy