Polub nas na Facebooku
Czytasz: Zaburzenia osobowości - ich rodzaje, objawy i sposoby leczenia

Zaburzenia osobowości - ich rodzaje, objawy i sposoby leczenia

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: Photographee.eu / stock.adobe.com

Zaburzenia osobowości to zaburzenia psychiczne wynikające z obecności trwałych, głęboko zakorzenionych cech i zachowań jednostki, które powodują dysfunkcje w jej relacjach interpersonalnych, sposobie percepcji samego siebie i otoczenia.

Zaburzenia osobowości pojawiają się okresie dzieciństwa i trwają w wieku dojrzałym. Należy je odróżnić od przemijających kryzysów i schorzeń psychicznych. Wyrażają się w określonej strukturze charakteru człowieka, jego utrwalonych wzorcach postępowania, sposobach myślenia. Są to cechy odmienne od przyjętych w danej kulturze norm, co powoduje, że osoba z zaburzeniami zwykle nie odnajduje się w sytuacjach społecznych, nie potrafi radzić sobie z życiowymi wyzwaniami, ma problem z obrazem samej siebie. Jej nieprzystosowanie do rzeczywistości wiąże się z subiektywnie przeżywanym cierpieniem. Przyczyn rozwoju zaburzeń osobowości upatruje się w czynnikach biologicznych, genetycznych i psychospołecznych.

Zobacz także: Załamanie nerwowe – przyczyny, objawy. Jak sobie radzić z tym zaburzeniem?

Typy zaburzeń osobowości

Istnieje wiele rodzajów zaburzeń osobowości, spośród których w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 wyróżnia się osiem głównych typów.

Osobowość paranoiczna to osoba przewrażliwiona na własnym punkcie, nadmiernie podejrzliwa (szczególnie wobec partnera), nieufna, niezdolna do wybaczania, źle znosząca niepowodzenia, krytykę, lekceważenie. Wobec powyższego, często ogranicza kontakty z otoczeniem, a jej relacje nacechowane są emocjonalnym chłodem. Zwykle ma zawyżone poczucie własnej wartości.

Osobowość schizoidalna charakteryzuje się wycofaniem z życia społecznego, w tym związków emocjonalnych. Ludzie z tym zaburzeniem nie czerpią satysfakcji z relacji interpersonalnych i nie uważają ich za niezbędne. Wykazują ograniczoną zdolność do wyrażania uczuć, odczuwania przyjemności. Mają tendencję do działania w samotności, silną skłonność do introspekcji, fantazjowania.

Osobowość dyssocjalna to zaburzenie wyrażające się w lekceważeniu norm społecznych, nieliczeniu się z uczuciami i potrzebami innych ludzi. U dotkniętych nim osób upośledzony jest proces uczenia się, wyciągania wniosków, zdolność przewidywania konsekwencji własnych zachowań. Występuje skłonność do agresji, impulsywnych działań, niska tolerancja na frustrację. Chorym obce jest poczucie winy i odpowiedzialności za swoje czyny.

Osobowość chwiejna emocjonalnie dzieli się na dwa podtypy - impulsywny i borderline. Oba cechują się zmiennym, niedającym się przewidzieć nastrojem, skłonnością do emocjonalnych wybuchów, spontanicznych, często nieakceptowanych działań, których konsekwencji nie biorą pod uwagę. Osobowość borderline ma dodatkowo zaburzony obraz siebie, własnych preferencji i celów. Często towarzyszy jej uczucie wewnętrznej pustki, stany depresyjne, lękowe, inklinacje autodestrukcyjne i myśli samobójcze.

Osobowość histrioniczna ma potrzebę znajdowania się w centrum uwagi. Cechuje ją płytka, chwiejna uczuciowość, tendencja do teatralnych zachowań i przesadnej ekspresji. Osoby takie mają skłonność do zachowań prowokacyjnych, zwłaszcza na tle seksualnym. Ich pragnienie uznania nie idzie w parze z uwzględnianiem potrzeb innych. Zwykle nadinterpretują swoje relacje, uważając je za bardziej bliskie i intymne niż są w rzeczywistości.

Osobowość anankastyczna wyraża się w przesadnej skrupulatności, perfekcjonizmie, poświęcaniu uwagi szczegółom, sumienności w działaniu przy jednoczesnej niepewności co do jego efektów i obsesyjnej potrzebie ich weryfikowania. Osoby z tym zaburzeniem cechuje także pewna sztywność i ostrożność w relacjach interpersonalnych, mała elastyczność wobec kwestii etycznych czy religijnych.

Osobowość lękliwa (unikająca) funkcjonuje w poczuciu własnej nieatrakcyjności i ciągłej obawy przed krytyką, odrzuceniem. W związku z tym ma trudność w nawiązywaniu relacji społecznych i tendencję do unikania wielu działań. Zarazem przeżywa silne cierpienie z tego powodu. Ludziom z takim zaburzeniem towarzyszy nieustanne napięcie, poczucie zagrożenia, niepewności.

Osobowość zależna przejawia się poczuciem niekompetencji, problemem w formułowaniu własnych opinii, niechęcią do samodzielnego podejmowania decyzji i unikaniem odpowiedzialności za swoje wybory. Wywołuje to zachowania nacechowane uległością, strachem, bezradnością. Osoby zależne potrzebują nieustannego wsparcia, więc towarzyszy im lęk przed samotnością, odrzuceniem.

Jak stwierdzić zaburzenia osobowości?

Nie istnieje wiarygodny test na zaburzenia osobowości, który można wykonać samodzielnie. Diagnozowanie zaburzeń psychicznych wymaga szczegółowego wywiadu psychiatrycznego. Uzupełnieniem może być przeprowadzenie testów psychometrycznych (MMPI-2, WISKAD, EPQ-R), które może zinterpretować tylko specjalista. Rozpoznając zaburzenia osobowości, należy wykluczyć obecność innych schorzeń psychicznych czy somatycznych, które mogą powodować dysfunkcyjne zachowania.

Zaburzenia osobowości a psychoterapia

Podstawową metodą leczenia większości typów zaburzeń osobowości jest długoterminowa psychoterapia. Za najskuteczniejszą uważa się terapię psychodynamiczną, której celem jest dotarcie do przyczyn dysfunkcji. W przypadku niektórych zaburzeń pomocna bywa też terapia behawioralno-poznawcza, oparta np. o trening umiejętności społecznych. Jako leczenie uzupełniające stosuje się często preparaty stabilizujące nastrój, zwłaszcza jeśli dysfunkcji osobowości towarzyszą objawy depresji lub stany lękowe.

Zobacz film: Depresja jako problem społeczny. Źródło: Dzień Dobry TVN

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
36
9
Komentarze (0)
Nie przegap
Maj miesiącem mierzenia ciśnienia tętniczego krwi w Polsce - MMM18
Maj miesiącem mierzenia ciśnienia tętniczego krwi w Polsce - MMM18 Reklama
Najlepsze domowe i naturalne sposoby na oparzenia słoneczne
Najlepsze domowe i naturalne sposoby na oparzenia słoneczne
Truskawki – wartości odżywcze i właściwości zdrowotne
Truskawki – wartości odżywcze i właściwości zdrowotne
Białe truskawki – właściwości, uprawa, wartości odżywcze
Białe truskawki – właściwości, uprawa, wartości odżywcze
Ugryzienie meszki – jakie mogą wystąpić objawy i kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Ugryzienie meszki – jakie mogą wystąpić objawy i kiedy należy zgłosić się do lekarza?
Miód z mniszka lekarskiego – jakie ma właściwości i jak go przygotować w domu?
Miód z mniszka lekarskiego – jakie ma właściwości i jak go przygotować w domu?