Polub nas na Facebooku
Czytasz: Wymiennik węglowodanowy - czym jest i jak go obliczyć? 

Wymiennik węglowodanowy - czym jest i jak go obliczyć? 

stół z jedzeniem

Fot. Uwe Krejci / Getty Images

Prawidłowe obliczanie wymienników węglowodanowych zapewnia skuteczność leczenia cukrzycy. Przydatną pomocą dla diabetyka przy planowaniu codziennego jadłospisu są tabele wymienników węglowodanowych opracowane przez specjalistów z zakresu dietetyki. 

Wymienniki węglowodanowe i umiejętność ich obliczania odgrywają ważną rolę w leczeniu cukrzycy. Odpowiadają one ilości węglowodanów przyswajalnych w porcji produktu żywnościowego. W planowaniu codziennego jadłospisu pomocne są kalkulator i tabele wymienników węglowodanowych.

Wymiennik węglowodanowy w diecie cukrzyka - co to jest?

Wymiennik węglowodanowy (WW) jest ważnym pojęciem dla osób chorujących na cukrzycę, zwłaszcza typu 1. Oznacza porcję określonego produktu wyrażoną w gramach, która dostarcza 10 g węglowodanów przyswajalnych, a więc cukrów prostych i złożonych (bez błonnika pokarmowego). Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną spowodowaną zaburzeniem w wydzielaniu lub działaniu insuliny, co prowadzi do jej niedoboru. W efekcie pojawia się hiperglikemia, czyli zwiększenie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Stosowanie właściwej diety przy cukrzycy jest jednym z kluczowych elementów poprawiających jakość życia diabetyków i zapobiegających powikłaniom choroby. Jej głównym celem jest utrzymanie stałego stężenia glukozy we krwi, a jednocześnie dostarczenie organizmowi wszystkich niezbędnych substancji odżywczych i odpowiedniej ilości energii dostosowanej do indywidualnych potrzeb organizmu. 

Wymienniki węglowodanowe zostały opracowane, aby ułatwić codzienne funkcjonowanie osobom z cukrzycą. Umożliwiają one samodzielne kontrolowanie ilości dostarczanych węglowodanów oraz układanie codziennego jadłospisu. Źle leczona cukrzyca i niestosowanie się do podstawowych zasad żywieniowych z czasem może doprowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak: uszkodzenie wzroku lub nerek, zaburzenia układu sercowo-naczyniowego lub nerwowego oraz miażdżyca tętnic.

Dowiedz się, czym jest indeks glikemiczny:

Zobacz film: Co to jest indeks glikemiczny? Źródło: Dzień Dobry TVN

Wymiennik węglowodanowy - jak liczyć? Krok po kroku

Prawidłowe obliczanie wymienników węglowodanowych wymaga znajomości podstawowych zasad diety z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów, która ma zastosowanie u cukrzyków. Węglowodany przyswajalne powinny stanowić 45-50% dobowego zapotrzebowania energetycznego, białka - 15-20%, a tłuszcze 25-35%.

  • Obliczanie WW należy rozpocząć od ustalenia dobowego zapotrzebowania organizmu na energię oraz określenia ilości węglowodanów, jaka może pojawić się w jadłospisie. U osoby o zapotrzebowaniu 2000 kcal obliczenia wyglądają następująco:

2000 x 0,5 = 1000. Uzyskaną wartość dzieli się przez 4, gdyż 1 g węglowodanów dostarcza 4 kcal. W ten sposób otrzymuje się wynik 250 g węglowodanów.

  • Jeden wymiennik węglowodanowy oznacza ilość produktu dostarczającą 10 g węglowodanów przyswajalnych, dlatego wykonuje się następujące obliczenie:

250:10=25 WW/doba. Tą ilość należy rozplanować na poszczególne posiłki uwzględniając rozkład procentowy:

Posiłek: Ilość wymienników: Rozkład procentowy:
I śniadanie 6 WW 25%
II śniadanie 3 WW 10%
obiad 7 WW 30%
podwieczorek 3 WW 10%
kolacja 6 WW 25%

Wymienniki węglowodanowe - tabele i kalkulator

Osoba chorująca na cukrzycę powinna zostać zapoznana z produktami zawierającymi w swoim składzie węglowodany. Są to przede wszystkim owoce, warzywa, słodycze, produkty mleczne oraz produkty zbożowe, takie jak: ryż, makarony, kasze, pieczywo, płatki. Obliczanie wymienników węglowodanowych w danym produkcie na początku leczenia cukrzycy może sprawiać wiele trudności. Pomocami o znaczącej wartości są opracowane przez dietetyków tabele wymienników węglowodanowych. Przedstawiają one różne grupy artykułów żywnościowych, ilość produktów wyrażoną w gramach i odpowiadającą im liczbę WW. 

Cukrzycy mogą korzystać również ze specjalnych kalkulatorów dostępnych w wersji online oraz aplikacji mobilnej na telefon lub tablet. Ułatwiają one prawidłowe wyliczenie wymienników węglowodanowych zawartych w określonym posiłku, a ponadto można z nich korzystać w każdej sytuacji niezależnie od miejsca. Diabetycy powinni czytać etykiety zamieszczone na artykułach spożywczych będących źródłem informacji o zawartości węglowodanów. Podstawowym wyposażeniem kuchni cukrzyka jest natomiast waga kuchenna, gdyż obliczenie liczby wymienników węglowodanowych wymaga znajomości masy produktu.

Wymienniki węglowodanowe - przykładowe produkty 

Owoce: Ilość produktu w gramach odpowiadająca 1 WW
pomarańcza  100 g (część jadalna)
banan 50 g 
grejpfrut  100 g 
gruszka  110 g 
jabłko 140 g 
Warzywa: Ilość produktu w gramach odpowiadająca 1 WW
marchew  200 g 
ziemniak 60 g
kukurydza (kolba)  100 g
burak  140 g
bób  120 g
Produkty zbożowe  Ilość produktu w gramach odpowiadająca 1 WW
ryż biały, kasza gryczana po ugotowaniu 50 g
makaron po ugotowaniu 50 g
płatki owsiane 15 g
mąka pszenna 15 g
chleb żytni razowy 25 g
bułka kajzerka  20 g
Produkty mleczne Ilość produktu w gramach odpowiadająca 1 WW
mleko 200 g
jogurt naturalny 2% 170 g
maślanka 0,5% 200 g
kefir 2%  200 g
Cukier i słodycze  Ilość produktu w gramach odpowiadająca 1 WW
cukier  10 g
miód naturalny 15 g
dżem niskosłodzony 25 g
kakao 25 g
czekolada deserowa  15 g
herbatniki  12 g
Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
59
18
Polecamy
Dieta ketonowa - wysokotłuszczowy model żywienia: efekty i zasady
Dieta ketonowa - wysokotłuszczowy model żywienia: efekty i zasady Dzień Dobry TVN
Błonnik - niezbędny element diety. W czym jest błonnik? Jaka jest jego rola w organizmie?
Błonnik - niezbędny element diety. W czym jest błonnik? Jaka jest jego rola w organizmie? Dzień Dobry TVN
Dieta cukrzycowa, czyli dieta zgodna z zasadami zdrowego odżywiania. Zasady diety cukrzycowej, produkty wskazane i przeciwwskazane. Jadłospis
Dieta cukrzycowa, czyli dieta zgodna z zasadami zdrowego odżywiania. Zasady diety cukrzycowej, produkty wskazane i przeciwwskazane. Jadłospis TVN zdrowie
Dieta o niskim indeksie glikemicznym – zasady, produkty, przepisy, jadłospis
Dieta o niskim indeksie glikemicznym – zasady, produkty, przepisy, jadłospis TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?
Syrop z mięty na zimę – jakie ma właściwości? Jak go przygotować?