Polub nas na Facebooku
Czytasz: Trypsyna – enzym trawienny trzustki. Czym jest i jaką pełni rolę?

Trypsyna – enzym trawienny trzustki. Czym jest i jaką pełni rolę?

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: ibreakstock / stock.adobe.com

Trypsyna to enzym obecny w soku trzustkowym. Głównym zadaniem trypsyny, jak i chymotrypsyny jest rozkład dostarczonych do organizmu białek. Badania pod kątem trypsyny i chymotrypsyny wykonuje się u dzieci oraz u dorosłych, u których podejrzewa się mukowiscydozę bądź niewydolność trzustki.

Trzustka to pojedynczy gruczoł składający się z dwóch rodzajów tkanek: trzustki pęcherzykowej oraz trzustki wyspowej. Pęcherzyki trzustki są gruczołami zewnątrzwydzielniczymi, których rolą jest produkcja enzymów trawiennych, odpowiedzialnych za rozkładanie dostarczonych organizmowi pokarmów. Z kolei wysepki trzustkowe pełnią funkcję wewnątrzwydzielniczą (dokrewną) – ich zadaniem jest wydzielanie hormonów kontrolujących węglowodanową przemianę materii.

Czym jest sok trzustkowy?

W trzustce pęcherzykowej produkowany jest sok trzustkowy – bezbarwna, płynna wydzielina z trzustki, jeden z soków trawiennych. Sok trzustkowy dostaje się do dwunastnicy poprzez przewód trzustkowy główny (Wirsunga) oraz przewód dodatkowy (Santoriniego).

W składzie soku trzustkowego znajduje się przede wszystkim woda, a także elektrolity, wodorowęglany, jony sodowe, wapniowe, magnezowe i potasowe oraz enzymy. Wśród najważniejszych proenzymów wytwarzanych przez trzustkę są: trypsynogen (forma nieczynna enzymu: zmienia się w trypsynę pod wpływem enteropeptydazy należącej do endopeptydaz) oraz chymotrypsynogen (forma nieczynna enzymu: zmienia się w chymotrypsynę pod wpływem trypsyny). Inne enzymy obecne w soku trzustkowym to m.in.: lipaza trzustkowa, α-amylaza, elastaza, nukleazy, karboksypeptydazy A i B.

Trypsyna i chymotrypsyna – jaką pełnią rolę?

Trypsyna to aktywna postać trypsynogenu; jest ona podstawowym enzymem trawiennym w organizmie człowieka produkowanym przez część zewnątrzwydzielniczą trzustki. Zarówno trypsyna, jak i chymotrypsyna należą do enzymów proteolitycznych (proteaz), czyli rozkładających białko poprzez rozerwanie wiązania peptydowego. Głównym zadaniem trypsyny i chymotrypsyny jest trawienie białek dostarczanych organizmowi wraz z pokarmem, co odbywa się w jelicie cienkim. Oznacza to, że enzymy te biorą udział w rozkładzie białek na aminokwasy, które to organizm wykorzystuje jako materiał budulcowy oraz odżywczy w tkankach.

Rola trypsyny na czynnościach trawiennych się jednak nie kończy. Trypsyna jest zaangażowana we wrodzoną odporność związaną z jelitem cienkim. W przypadku powstania w organizmie stanu zapalnego po doustnym podaniu preparatu zawierającego enzym trypsynę dochodzi do wzrostu poziomu inhibitorów proteaz oraz do obniżenia ilości szkodliwych dla zdrowia wolnych rodników. W ten sposób trypsyna ogranicza uszkodzenia w tkankach oraz usprawnia gojenie się ran. Z kolei mieszanina trypsyny i chymotrypsyny może wpłynąć na zmniejszenie obrzęków, a także zminimalizować szkodliwe działanie katepsyny D i elastazy.

Badanie stężenia trypsyny

W badaniach laboratoryjnych istnieje możliwość oznaczenia poziomu enzymów trypsyny i chymotrypsyny. Badanie przesiewowe (z krwi bądź kału) wykonuje się pod kątem oceny czynności trzustki – przeprowadza się je w celu ewentualnego wykrycia mukowiscydozy albo niewydolności trzustki. Mukowiscydoza jest chorobą wrodzoną (uwarunkowaną genetycznie), dlatego badanie trypsyny i chymotrypsyny wykonuje się głównie u noworodków i niemowląt. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia trzustki.

Objawy mukowiscydozy:

1. Ze strony układu oddechowego:

  • przewlekły kaszel,
  • uczucie duszności,
  • plucie krwią,
  • nawracające infekcje,
  • nawracające zapalenie płuc,
  • zapalenie oskrzelików,
  • obturacyjne zapalenie oskrzeli,
  • polipy w nosie,
  • przewlekłe zapalenie zatok przynosowych,
  • przewlekłe zakażenie bakterią Pseudomonas aeruginosa i/lub gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus).

2. Ze strony układu pokarmowego:

  • obfite, tłuszczowe stolce o wyjątkowo przykrym zapachu,
  • zwiększenie objętości brzucha,
  • kamica żółciowa,
  • niedożywienie,
  • awitaminoza,
  • niedrożność smółkowa (w okresie noworodkowym),
  • zaczopowanie przewodów trzustkowych śluzem.
  • 3. Inne objawy mukowiscydozy:
  • powstanie tzw. serca płucnego,
  • pałeczkowatość palców,
  • obrzęk ślinianek przyusznych,
  • bezpłodność,
  • osteoporoza.

U osób z niewydolnością trzustki często obserwuje się niedrożność przewodów trzustkowych albo uszkodzenie czy wręcz zniszczenie komórek wytwarzających trypsynogen oraz chymotrypsynogen – może być to związane z takimi poważnymi chorobami, jak przewlekłe zapalenie trzustki czy rak trzustki.

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki:

  • dotkliwy i nawracający ból brzucha (głównie po posiłku),
  • spadek masy ciała,
  • tłuszczowa biegunka,
  • żółtaczka (nieznaczna),
  • podwyższony poziom glukozy we krwi.

Rak trzustki na wczesnym etapie zwykle przebiega bezobjawowo. Objawy raka trzustki w stadium zaawansowanym:

  • ból brzucha (albo odczuwanie dyskomfortu w jamie brzusznej),
  • spadek masy ciała,
  • brak apetytu,
  • wzdęcia brzucha,
  • nudności, wymioty,
  • biegunka,
  • żółtaczka,
  • ból pleców,
  • świąd skóry.

Ujemny wynik badania (brak trypsyny i chymotrypsyny w pobranej próbce) oznacza konieczność dalszej diagnostyki.

Bibliografia:

1. http://www.dbc.wroc.pl/Content/2067/a05-4-22_Orlo.pdf.

Zobacz film: Jak zbudowany jest układ pokarmowy. Źródło: 36,6

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
1
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?