Polub nas na Facebooku
Czytasz: Tłuszcze trans – czym są, gdzie występują, czym grozi ich spożywanie?
menu
Polub nas na Facebooku

Tłuszcze trans – czym są, gdzie występują, czym grozi ich spożywanie?

NAN

Fot: alex9500 / fotolia.com

Tłuszcze trans to grupa kwasów tłuszczowych, które powstają w wyniku utwardzenia olejów roślinnych. Występują w wielu produktach codziennej diety, poczynając od chleba, a kończąc na daniach smażonych. Spożywane w nadmiernych ilościach, są bardzo szkodliwe dla zdrowia. 

Polscy producenci nie są prawnie zobowiązani do zamieszczania na etykietach swoich wyrobów informacji o zawartej w nich ilości tłuszczów trans. Niekiedy konieczne są więc kalkulacje: od całkowitej zawartości tłuszczów w danym produkcie należy odjąć sumę tłuszczów nasyconych, jednonienasyconych i wielonienasyconych, aby w rezultacie otrzymać informację o ilości tłuszczów trans. W innych przypadkach najlepiej posłużyć się zdrowym rozsądkiem bądź chociażby węchem (dania usmażone na wielokrotnie wykorzystanym tłuszczu muszą zawierać dużą ilość tłuszczów trans). Szczególne kontrowersje budzi zawartość tłuszczów trans w stosowanych na co dzień margarynach. Należy jednak mieć świadomość, że ich unikanie nie rozwiązałoby problemu niezdrowej diety Polaków. Podczas gdy w latach 90. w Europie odnotowano spadek konsumpcji tłuszczów trans, w Polsce spożycie systematycznie rośnie, osiągając 7 g na dobę, co oznacza ponad trzykrotne przekroczenie dopuszczalnej ilości.

Co to są tłuszcze trans?

Istnieją 2 rodzaje tłuszczów trans: naturalnie występujące w przyrodzie i sztucznie wytworzone przez człowieka. Te pierwsze znajdują się w artykułach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mleko i jego pochodne (masło) czy mięso (wołowina, baranina) i nie są same w sobie uznawane za szkodliwe dla zdrowia. Drugi rodzaj tłuszczów trans to najbardziej szkodliwa forma kwasów tłuszczowych powstałych w wyniku procesu utwardzania (uwodornienia) olejów roślinnych. Oleje roślinne w pierwotnej formie nie są niezdrowe – stają się takie dopiero w wyniku obróbki przemysłowej, która polega na poddawaniu tłuszczów działaniu bardzo wysokiej temperatury.

Tłuszcze trans rozpowszechniły się jako odpowiedź producentów żywności na zapotrzebowanie na produkty o wydłużonym terminie ważności. Pożądane było również zapewnienie niektórym wyrobom, na przykład chipsom czy herbatnikom, większej chrupkości, a takiego waloru dostarczają właśnie tłuszcze trans. Co więcej, tłuszcze wyprodukowane na bazie uwodornionych kwasów tłuszczowych są o wiele tańsze niż np. olej roślinny czy masło, a ponadto nadają się do wielokrotnego użytku.

Gdzie występują tłuszcze trans?

Tłuszcze trans występują przede wszystkim w margarynach do smarowania chleba i olejach wykorzystywanych do smażenia, zwłaszcza tych, w przypadku których możliwe jest wielokrotne użycie (np. frytury do smażenia na głębokim tłuszczu). Równie często jednak spożywa się je pod postacią produktów, które powstają na bazie uwodornionych kwasów tłuszczowych. Należą do nich:

  • dania smażone,
  • dania typu fast food (na przykład frytki),
  • słone przekąski: chipsy, paluszki, krakersy, chrupki (tłuszcze trans poprawiają ich smak i zwiększają chrupkość),
  • wyroby cukiernicze: ciasta, ciastka, smażone w używanych wielokrotnie tłuszczach pączki,
  • czekolada (utwardzana za pomocą tłuszczów trans),
  • artykuły w proszku i typu „instant”: zupki, śmietanki do kawy, koncentraty do sosów (tłuszcze trans wydłużają termin ich przydatności do spożycia).

Tłuszcze trans – skutki ich spożywania

Tłuszcze trans obecne w wielu produktach spożywczych są jedną z głównych przyczyn chorób cywilizacyjnych. Ich spożywanie zwiększa ilość „złego cholesterolu” (LDL) w organizmie, a obniża ilość „dobrego” (HDL). Tłuszcze trans przyczyniają się do powstawania zmian miażdżycowych, zwężania tętnic, co może prowadzić do wielu chorób układu sercowo-naczyniowego. Należą do nich choroba niedokrwienna, nadciśnienie, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu i powikłania zatorowe. Tłuszcze trans są też jedną z przyczyn występowania cukrzycy typu 2, otyłości (szczególnie wewnątrzbrzusznej), depresji, raka jelita grubego, niepłodności – zarówno u mężczyzn jak i kobiet – oraz zaburzeń rozwoju płodu.

Jak unikać tłuszczów trans?

Tłuszczami trans nie należy pokrywać więcej niż 1% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Przy przeciętnej diecie (2000 kcal na dobę) to jedynie około 2 g tych substancji. Dlatego najlepiej jest w ogóle unikać spożywania produktów zawierających uwodornione kwasy tłuszczowe. Zaleca się wybieranie jedzenia jak najmniej przetworzonego, zastępowanie produktów zawierających tłuszcze trans ich zdrowszymi odpowiednikami, na przykład smażonych lub pieczonych – gotowanymi, margaryny – masłem bądź miękką margaryną. Jedząc poza domem, należy unikać dań typu fast food. By skorzystać z cennych substancji zawartych w olejach roślinnych, należy spożywać je na zimno. Jeśli kupowane artykuły mają etykiety, warto przeanalizować je pod kątem ilości zawartych w nich tłuszczów trans.

Zobacz film: Tłuszcze - zasady zdrowego żywienia. Źródło: Dzień Dobry TVN


Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
58
6
Polecamy
Tłuszcz - podział na frakcje, źródła.
Czy tłuszcze nasycone szkodzą?
Tłuszcz - podział na frakcje, źródła. Czy tłuszcze nasycone szkodzą? Dzień Dobry TVN
Na czym najlepiej smażyć?
Zalecane tłuszcze do smażenia
Na czym najlepiej smażyć? Zalecane tłuszcze do smażenia Dzień Dobry TVN
Eksperyment:
olej rzepakowy vs olej palmowy – który z nich jest zdrowszy?
Eksperyment: olej rzepakowy vs olej palmowy – który z nich jest zdrowszy? TVN zdrowie
Tłuszcz wcale nie jest taki zły?
Dlaczego tłuszcze są nam potrzebne i które wybierać?
Tłuszcz wcale nie jest taki zły? Dlaczego tłuszcze są nam potrzebne i które wybierać? TVN zdrowie
Komentarze (1)
Rolnik
Do tego dodałbym GMO w oleju rzepakowym. 100% oleju jest modyfikowana. Innego rzepaku (nasienie) rolnik w Centrali Nasiennej już nie kupi
Czytaj całość
Nie przegap
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Sok z kiszonego buraka - właściwości stosowanie przepis
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Krostki na penisie – skąd biorą się czerwone lub białe krostki na penisie?
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
Czym jest tabaka? Jakie jest działanie tabaki na organizm?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
O czym może świadczyć zgrubienie za uchem?
Tabletki przeciwbólowe po alkoholu – paracetamol czy ibuprofen?
Tabletki przeciwbólowe po alkoholu – paracetamol czy ibuprofen?
Kiwano - afrykański owoc o unikalnym smaku. Właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i zastosowanie w kuchni
Kiwano - afrykański owoc o unikalnym smaku. Właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i zastosowanie w kuchni