Polub nas na Facebooku
Czytasz: Tętnica szyjna wewnętrzna – budowa anatomiczna i funkcjonowanie

Tętnica szyjna wewnętrzna – budowa anatomiczna i funkcjonowanie

Zainteresował Cię ten artykuł?
puls

Fot. ia_64 / Getty Images

Tętnica szyjna wewnętrzna to duże naczynie krwionośne, którego rolą jest dostarczanie krwi do znacznej części mózgu. Odgałęzienia zaopatrują również oko, oczodół oraz jamę bębenkową ucha środkowego. 

Tętnica szyjna wewnętrzna jest naczyniem, które w obrębie szyi nie oddaje praktycznie żadnych gałęzi i nie zaopatruje żadnych narządów ani ich części. Całość przepływającej przez nią krwi jest dostarczana do mózgu i narządów zmysłów.

Anatomia tętnicy szyjnej wewnętrznej

Tętnice szyjne wewnętrzne (zarówno prawa, jak i lewa) powstają z podziału tętnic szyjnych wspólnych. Drugim ich odgałęzieniem jest po każdej stronie tętnica szyjna zewnętrzna, stanowiąca podstawowe źródło ukrwienia narządów szyi, twarzoczaszki i powłok głowy.

Tętnica szyjna wspólna jest po stronie lewej bezpośrednim odgałęzieniem łuku aorty, a po stronie prawej – pnia ramienno-głowowego. Sprawia to że warunki krążenia tętniczego po obu stronach nieco się różnią.

Początek tętnicy szyjnej wewnętrznej znajduje się na wysokości trzeciego i czwartego kręgu szyjnego (C3–C4). Kieruje się ona niemal pionowo ku górze. Wbrew nazwie przebiega bocznie od tętnicy zewnętrznej, która na tym odcinku szyi zlokalizowana jest głębiej.

Do wnętrza czaszki wnika w obrębie części skalistej kości skroniowej, przez kanał, który nosi jej nazwę (kanał tętnicy szyjnej). W tym odcinku zmierza poziomo ku przodowi, ale po wyjściu z kanału znów kieruje się ku górze i tyłowi. W tym miejscu dzieli się na podstawowe odgałęzienia. Największym i końcowym przedłużeniem tętnicy szyjnej wewnętrznej jest tętnica mózgu środkowa.

W obszarze ukrwienia tętnicy szyjnej wewnętrznej znajdują się m.in. następujące części mózgu: płat czołowy, ciemieniowy, skroniowy, ciało modzelowate, wyspa, jądra kresomózgowia i węchomózgowie.

Koło tętnicze mózgu

Koło tętnicze mózgu (koło Willisa) to pierścieniowata struktura, która powstaje z połączenia różnych naczyń zmierzających do jamy czaszki. Znajduje się bezpośrednio u podstawy mózgu. Tworzą ją:

  • końcowe odcinki tętnicy szyjnej wewnętrznej,
  • jej odgałęzienia – tętnica przednia i środkowa mózgu,
  • poprzeczna tętnica łącząca przednia – stanowiąca połączenie pomiędzy tętnicami przednimi mózgu prawą i lewą,
  • tętnice tylne mózgu (będące odgałęzieniami tętnicy podstawnej).

Specyficzną rolę spełniają:

  • pojedyncza poprzeczna tętnica łącząca przednia, stanowiąca połączenie pomiędzy tętnicami przednimi mózgu prawą i lewą,
  • tętnice łączące tylne – które są odgałęzieniami tętnicy szyjnej wewnętrznej i łączą jej dorzecze z tętnicami tylnymi mózgu.

Koło tętnicze jest elementem, który zabezpiecza mózg przed niedokrwieniem. W jedno miejsce – do kręgu – trafia krew z trzech dużych naczyń: obu tętnic szyjnych wewnętrznych oraz tętnicy podstawnej, która jest połączeniem dwóch tętnic kręgowych. Dzięki temu niewydolność, przerwanie, zator któregokolwiek z naczyń doprowadzających nie prowadzi automatycznie do udaru niedokrwiennego mózgu. Niedobór krwi uzupełniany jest przez inne naczynia wchodzące w skład koła.

Zobacz, jak pomóc choremu z tętniakiem mózgu:

Zobacz film: Tętniak mózgu - przyczyny, rodzaje, objawy i sposoby leczenia tętniak mózgu. Źródło: Dzień Dobry TVN

Inne ważne odgałęzienia tętnicy szyjnej wewnętrznej

Spośród innych ważnych naczyń odchodzących od tętnicy szyjnej wewnętrznej należy wymienić:

  • gałąź kanału skrzydłowego – łączącą się m.in. z gałęziami tętnicy szczękowej, czyli z dorzeczem tętnicy wspólnej zewnętrznej, co pozwala w razie potrzeby na stworzenie dodatkowego krążenia obocznego,
  • gałąź zatoki jamistej – która oprócz innych struktur unaczynia m.in. przysadkę mózgową oraz zwój nerwu trójdzielnego,
  • gałąź szyjno-bębenkową – zaopatrującą m.in. część ucha środkowego,
  • tętnicę oczną.

Tętnica oczna doprowadza krew do całej gałki, tkanek znajdujących się w oczodole, części zatok przynosowych oraz jamy nosowej.

Warianty budowy anatomicznej tętnicy szyjnej wewnętrznej

U niektórych osób występują odmienności budowy tętnicy szyjnej wewnętrznej. Niekiedy jest to odejście po stronie prawej bezpośrednio od aorty, u innych nietypowy jest przebieg naczynia (na wspólnym odcinku zamienia się miejscami z tętnicą szyjną zewnętrzną). Opisywane są też przypadki, w których – mimo znacznego niedorozwoju tętnicy szyjnej wewnętrznej albo jej całkowitego, wrodzonego braku – rozwój pacjenta nie był zaburzony. Wynikało to ze skutecznego „awaryjnego” działania koła tętniczego.

Niewydolność tętnicy szyjnej wewnętrznej

Tętnica szyjna wewnętrzna może stać się niewydolna i ograniczać przepływ krwi do unaczynianych narządów. Przyczynami są urazy lub liczne stany chorobowe. Dodatkowo w obrębie szyi znajduje się bardzo wiele ciasno upakowanych struktur anatomicznych i niedomoga każdej z nich może wpłynąć na efektywność krążenia w naczyniach szyjnych.

Do często spotykanych przyczyn upośledzenia krążenia należą:

  • zmiany miażdżycowe (powstające na wewnętrznej ścianie naczynia blaszki zwężają jego światło),
  • zmiany zakrzepowe i zatorowe,
  • rozwijające się guzy nowotworowe, które mogą uciskać lub naciekać naczynie (dotyczy to przede wszystkim guzów krtani, przełyku, gardła oraz zmian przerzutowych węzłów chłonnych),
  • przewlekłe stany zapalne naczynia lub okolicznych narządów i węzłów chłonnych, z wtórnym zwłóknieniem ściany tętnicy albo z rozległymi naciekami zapalnymi,
  • tętniak lub inne rozwarstwienie ściany naczynia,
  • silne stłuczenie, przerwanie ciągłości (rozerwanie albo przecięcie) wskutek urazu,
  • wady rozwojowe.

Spośród wszystkich wymienionych przypadków 90% stanowią zmiany o etiologii miażdżycowej. 

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
15
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Jak dbać o skórę zimą, jakie kosmetyki pielęgnacyjne wybrać?
Jak dbać o skórę zimą, jakie kosmetyki pielęgnacyjne wybrać? Materiał sponsorowany
Najgroźniejsze dla naszego zdrowia sztuczne barwniki. Gdzie je znajdziemy?
Najgroźniejsze dla naszego zdrowia sztuczne barwniki. Gdzie je znajdziemy?
Aparaty ortodontyczne – rodzaje, zakładanie, higiena i koszty
Aparaty ortodontyczne – rodzaje, zakładanie, higiena i koszty
Elektroniczna recepta. Wszystko, co musisz wiedzieć o e-receptach
Elektroniczna recepta. Wszystko, co musisz wiedzieć o e-receptach
E-zwolnienia lekarskie. Co trzeba wiedzieć o nowym systemie wystawiania L4?
E-zwolnienia lekarskie. Co trzeba wiedzieć o nowym systemie wystawiania L4?
Kawa z masłem – jakie ma właściwości? Jak przygotować kawę z masłem?
Kawa z masłem – jakie ma właściwości? Jak przygotować kawę z masłem?