Polub nas na Facebooku
Czytasz: Talidomid – dawniej popularny lek dla kobiet w ciąży. Jakie daje skutki uboczne?
menu
Polub nas na Facebooku

Talidomid – dawniej popularny lek dla kobiet w ciąży. Jakie daje skutki uboczne?

ciąża

Fot. KatarzynaBialasiewicz / Getty Images

Talidomid to lek immunomodulujący stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego i powikłań trądu. Przyjmowany przez kobiety ciężarne powoduje zniekształcenia kończyn, zaburzenia rozwoju przewodu pokarmowego, ślepotę i głuchotę u dzieci.

Lek talidomid został opracowany przez niemieckich naukowców w 1953 roku jako środek przeciwdrgawkowy, uspokajający i nasenny. Przed wprowadzeniem preparatu na rynek testowano go na zwierzętach i uznano za bezpieczny, ponieważ nawet największe ilości substancji leczniczej nie powodowały przedawkowania ani śmierci. W rezultacie stosowanie talidomidu zalecano kobietom w ciąży, u których zauważono dodatkowe działanie – złagodzenie porannych mdłości.

Talidomid – skutki uboczne

Leki dla kobiet w ciąży muszą spełniać najwyższe normy bezpieczeństwa, ale na przełomie lat 50. i 60. temat wpływu środków farmakologicznych na płód był rzadko poruszany. Powszechnie sądzono, że wszystkie nowe leki mają wyłącznie pozytywne działanie, a szczegółowe regulacje dotyczące testowania ich przed wprowadzeniem do aptek jeszcze nie istniały. W rezultacie talidomid trafił do obiegu jako lek bezpieczny nawet dla ciężarnych, dostępny bez recepty.

Według danych szacunkowych, w ciągu 4 lat od rozpoczęcia sprzedaży preparatu w Niemczech Zachodnich na świat przyszło od 5 do 7 tysięcy dzieci ze zniekształconymi kończynami. Tylko 40% noworodków przeżyło. Talidomid był popularny także w innych krajach Europy – łącznie zanotowano ponad 10 tysięcy przypadków poważnych zniekształceń u dzieci wskutek stosowania tego leku przez matki. Połowa noworodków zmarła.

Skutki przyjmowania leku talidomid przez kobiety w ciąży były dramatyczne – ich dzieci doświadczały zniekształceń kończyn (niewykształcone w ogóle lub minimalnie rozwinięte ręce i nogi), zaburzeń w rozwoju oczu, serca, układu pokarmowego lub moczowego. U wielu z nich wystąpiła ślepota lub głuchota. Skalę zjawiska ujawniono w 1962 roku. Opinia publiczna zaczęła wówczas domagać się wprowadzenia sztywnych regulacji oraz lepszej kontroli nad procesem opracowywania, testowania i wprowadzania nowych środków farmakologicznych do obiegu.

Talidomid – lek na szczególne przypadki

Talidomid został wycofany ze sprzedaży w 1961 roku, ale jego produkcję wznowiono w 2001 roku, kiedy badania wykazały działanie immunosupresyjne leku (zwiększa szanse na przyjęcie się przeszczepionego narządu). Naukowcy odkryli również, że preparat ten hamuje rozwój niektórych nowotworów i może być z powodzeniem stosowany u osób chorych na AIDS.

Obecnie talidomid jest używany przede wszystkim w leczeniu szpiczaka mnogiego i ostrych postaci trądu. Ponadto bywa pomocny w zwalczaniu silnego stanu zapalnego mózgu u chorych na gruźlicę powiązaną z trądem – talidomid wprowadza się, gdy standardowe leki na gruźlicę i kortykosteroidy nie przyniosły poprawy.

Mimo iż wpływ leku na płód jest wyjątkowo szkodliwy, może być podawany dzieciom w określonych sytuacjach:

  • po przeszczepie, gdy limfocyty T dawcy zaczynają niszczyć tkanki biorcy i istnieje ryzyko odrzucenia przeszczepionego narządu (jako leczenie drugiego rzutu, a u osób dorosłych w terapii trzeciego rzutu ze względu na stosunkowo niską skuteczność i obecność skutków ubocznych);
  • w aftowym zapaleniu jamy ustnej, gdy leczenie pierwszego rzutu nie dało efektu;
  • w leczeniu świerzbiączki letniej i pęcherzowego oddzielania się naskórka.

Korzyści płynące z podawania talidomidu chorym na raka i trąd są niekwestionowane, ale ze względu na wpływ leku na płód i ryzyko powtórzenia się sytuacji z początku lat 60. lek ten nadal budzi duże kontrowersje.

Czy postać leku ma znaczenie? Odpowiedź na filmie:

Zobacz film: Czy postać, w jakiej przyjmujemy lek przekłada się na jego działanie? Źródło: Co nas truje?

Talidomid – preparaty i zalecenia

Dostęp do talidomidu jest w dużym stopniu ograniczony, a stosowanie leku wiąże się z koniecznością ścisłego przestrzegania następujących wytycznych:

  • Nie wolno przyjmować talidomidu w trakcie ciąży – jeśli dojdzie do zapłodnienia podczas terapii lub w ciągu 4 tygodni od jej zakończenia, kobieta powinna natychmiast poinformować o tym lekarza.
  • Przed rozpoczęciem leczenia kobieta musi wykonać dwa testy ciążowe, aby udowodnić, że nie spodziewa się dziecka. Także podczas terapii należy upewnić się, że nie doszło do poczęcia.
  • Na 4 tygodnie przed wdrożeniem talidomidu należy zacząć stosowanie dwóch różnych metod antykoncepcyjnych o wysokiej skuteczności. Antykoncepcję trzeba kontynuować przez cały etap leczenia i jeszcze 4 tygodnie po jego końcu.
  • Jeśli pacjentem jest mężczyzna, podczas leczenia (a także przed terapią i po niej) musi korzystać z prezerwatywy w trakcie stosunku, nawet jeśli ma za sobą operację podwiązania nasieniowodów.
  • W razie wystąpienia niepokojących objawów, takich jak ucisk lub ból w klatce piersiowej, odkrztuszanie wydzieliny z krwią, trudności ze złapaniem oddechu i ból lub obrzęk kończyn, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Stosowanie talidomidu zwiększa bowiem ryzyko powstawania zakrzepów krwi w żyłach lub płucach.
  • Podczas przyjmowania leku nie wolno prowadzić samochodu ani wykonywać czynności, które wymagają pełnego skupienia, ponieważ talidomid może wywoływać uczucie zmęczenia i senność.

U osób chorych na raka lek ten może spowodować wzrost podatności na rozwój tzw. zespołu rozpadu guza, który bywa śmiertelny. Typowe objawy tego powikłania terapii onkologicznej to: utrata przytomności, przyspieszone bicie serca, zatrzymanie moczu, wymioty, bóle żołądka, skurcze mięśni, biegunka oraz ogólne osłabienie organizmu.

Bibliografia:

Thalidomide

Generic Name: Thalidomide

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
3
0
Polecamy
Zespół serotoninowy - występowanie, objawy i postępowanie lecznicze
Zespół serotoninowy - występowanie, objawy i postępowanie lecznicze Dzień Dobry TVN
Jak działają antydepresanty?
Skutki uboczne leków
Jak działają antydepresanty? Skutki uboczne leków Dzień Dobry TVN
Czy można stosować ibuprofen w ciąży?
Skutki przyjmowania ibuprofenu przez ciężarne
Czy można stosować ibuprofen w ciąży? Skutki przyjmowania ibuprofenu przez ciężarne TVN zdrowie
Leki w ciąży i przy karmieniu piersią – kategorie i zasady terapii
Leki w ciąży i przy karmieniu piersią – kategorie i zasady terapii TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć?
Postaw kręgosłup na nogi. Co zrobić, aby plecy przestały boleć? Materiał sponsorowany
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka
Pierwsza pomoc przy zespole suchego oka Materiał sponsorowany
Jak chronić skórę przed słońcem?
Jak chronić skórę przed słońcem?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
"Taki trening jest bardziej treściwy i konkretny" - zapytaliśmy eksperta, dlaczego warto postawić na trening online?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Zioła na menopauzę – które łagodzą nieprzyjemne objawy przekwitania?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?
Ocet spirytusowy- właściwości i zastosowanie. Do czego można go użyć?