Polub nas na Facebooku
Czytasz: Szok anafilaktyczny - przyczyny, objawy, zagrożenia i postępowanie w anafilaksji

Szok anafilaktyczny - przyczyny, objawy, zagrożenia i postępowanie w anafilaksji

Zainteresował Cię ten artykuł?

Reakcja anafilaktyczna jest symptomem mechanizmów obronnych organizmu na alergen, na którego działanie został narażony. Anafilaksja jest zagrażającą zdrowiu i życiu sytuacją, która wymaga podjęcia natychmiastowego leczenia. Alergicy powinni zawsze mieć przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną oraz przepisane przez lekarza leki antyhistaminowe.

Symptomy szoku anafilaktycznego pojawiają się w ciągu kilku lub kilkunastu minut, a stan osoby poszkodowanej bardzo szybko i gwałtownie ulega pogorszeniu. Niepodjęcie środków zaradczych może doprowadzić do śmierci. 

Przyczyny wstrząsu anafilaktycznego

  • alergie wziewne: uczulenie na lateks oraz sierść kota, psa, konia
  • alergie iniekcyjne: ukąszenie przez owady blaszkoskrzydłe (szerszenie, osy, pszczoły, trzmiele), zastosowanie środków znieczulenia, kontrastu, antybiotyków, immunoterapii, leków przeciwbólowych,
  • alergie pokarmowe: uczulenie na orzeszki ziemne, owoce morza, jajka kurze, ryby.

Czynniki zwiększające ryzyko anafilaksji

Reakcja anafilaktyczna może być spowodowana czynnikami alergicznymi lub niezwiązanymi z uczuleniem, np. na wskutek zimna. Do najczęstszych przyczyn anafilaksji zalicza się: alergie krzyżowe, czyli współwystępowanie kilku rodzajów uczulenia (np. wziewnego z kontaktowym), wysoka temperatura powietrza, picie alkoholu oraz wysiłek fizyczny podjęty po kontakcie z alergenem lub krótko po przyjęciu szczepionki w ramach immunoterapii swoistej mogą zwielokrotniać zagrożenie pojawienia się anafilaksji.

Ponadto uczulenia iniekcyjne, takie jak: ostra alergia na jad os i pszczół, alergia na środki znieczulające, antybiotyki czy kontrast stosowany w badaniach diagnostycznych (np. tomografii komputerowej), niewłaściwie leczona astma oskrzelowa szczególnie u młodych osób, stosowanie beta-blokerów w chorobach układu krążenia to również czynniki zwiększające ryzyko reakcji anafilaktycznej.

Objawy szoku anafilaktycznego

Reakcja anafilaktyczna daje szereg charakterystycznych symptomów, do których należą:

  • zaczerwienienie, uporczywy świąd, pieczenie, pokrzywka i rumień skóry, najczęściej w miejscu kontaktu z alergenem,
  • zaburzenie i zamazanie widzenia, podobne do występującego w migrenie, tzw. mroczki przed oczami,
  • zawroty głowy,
  • obrzęk i zaczerwienienie spojówek, 
  • łzawienie oczu,
  • szum w uszach,
  • mdłości,
  • blada i pokryta zimnym potem skóra,
  • kurczowe bóle brzucha, wzdęcia,
  • biegunka, wymioty,
  • silne osłabienie,
  • świszczący oddech, uczucie duszności i braku powietrza,
  • suchy męczący kaszel, wynikający ze skurczu oskrzeli, 
  • obrzęk krtani,
  • chrypka,
  • bezgłos,
  • trudność z przełykaniem,
  • ślinotok,
  • gwałtowne kichanie, 
  • wodnisty katar,
  • opuchnięcie warg, języka i gardła - w przypadku alergii pokarmowych lub użądlenia,
  • bóle głowy,
  • splątana mowa,
  • kołatanie serca,
  • gwałtowny spadek ciśnienia krwi,
  • utrata przytomności.

Istnieje również wiele nieswoistych objawów mogących wskazywać na anafilaksję, np. metaliczny posmak w ustach, ale te podane w powyższym zestawieniu pojawiają się w 90% przypadków i ułatwiają rozpoznanie wstrząsu.

Jeżeli nie pojawiają się zmiany skórne, anafilaksja często bywa mylona z udarem mózgu, atakiem lub zawałem serca.

Wstrząs anafilaktyczny: pierwsza pomoc

Po rozpoznaniu anafilaksji konieczne jest natychmiastowe podjęcie akcji ratowniczej, która powinna przebiegać w następujący sposób:

  • usunięcie czynnika drażniącego - np. wyjęcie żądła owada, zdjęcie lateksowych rękawiczek.
  • podanie adrenaliny - wstrzyknięcie jej w mięsień uda - alergicy oraz osoby, u których wystąpiła już reakcja anafilaktyczna, powinny zawsze nosić przy sobie ampułkostrzykawkę z adrenaliną,
  • wezwanie pogotowia ratunkowego,
  • jeżeli osoba poszkodowana ma przy sobie leki przeciwhistaminowe, należy je również podać, osobom nieprzytomnym lub wymiotującym nie wolno wkładać nic do ust i trzeba ułożyć je w pozycji bezpiecznej (bocznej ustalonej),
  • w razie zatrzymania oddechu i akcji serca konieczne jest podjęcie reanimacji.

Każdy przypadek anafilaksji - nawet ten o łagodnym przebiegu - wymaga obserwacji medycznej w szpitalu.

Leczenie szoku anafilaktycznego

Adrenalina niweluje skutki reakcji anafilaktycznej, dlatego jest niezbędnym lekiem w przypadku anafilaksji. Same leki przeciwhistaminowe nie wystarczą, stanowią jedynie uzupełnienie. Po przewiezieniu osoby poszkodowanej do szpitala, podawane mu są często dożylnie płyny oraz tlen za pomocą maski twarzowej i leki, szczególnie wtedy, gdy doszło do drastycznego spadku ciśnienia krwi oraz duszności. Profilaktycznie podawane są również preparaty sterydowe, które zapobiegają nawrotowi objawów, ponieważ czasem dochodzi do tzw. fazy późnej reakcji - w czasie około 3 dni po wystąpieniu wstrząsu ma miejsce ponowne wystąpienie objawów anafilaksji, mimo że chory nie został narażony na ponowne działanie alergenu.

Anafilaksja - rokowania

W wyniku wstrząsu anafilaktycznego w około 3% przypadków dochodzi do zgonu i ma on miejsce w ciągu 5-30 minut od pojawienia się pierwszych objawów. Anafilaksja jest szczególnie niebezpieczna u osób, które nie są świadome swojej alergii, cierpiących z powodu schorzeń układu sercowo-naczyniowego, osób starszych, kobiet w ciąży oraz dzieci. 

W Polsce odnotowuje się rokrocznie około 100 tys. przypadków szoku anafilaktycznego.

Zobacz film: Diagnozowanie alergii. Źródło: W Dobrym Stylu TVN Style

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
41
1
Więcej na temat
Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego – objawy, przyczyny i leczenie
Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego – objawy, przyczyny i leczenie
Alergia na roztocza – objawy u dorosłych i dzieci. Odczulanie alergii na roztocza
Alergia na roztocza – objawy u dorosłych i dzieci. Odczulanie alergii na roztocza
Jak sobie radzić z alergią w życiu codziennym? Poradnik alergika
Jak sobie radzić z alergią w życiu codziennym? Poradnik alergika
Czy istnieją pralki dla alergików? 
Czy istnieją pralki dla alergików? 
Komentarze (0)
Nie przegap
Śląscy kardiolodzy zbadali wpływ smogu na choroby serca i udary
Śląscy kardiolodzy zbadali wpływ smogu na choroby serca i udary Materiał sponsorowany
Cukrzyca nie musi zamykać w domu! Poznaj nowoczesny sposób pomiaru cukru we krwi
Cukrzyca nie musi zamykać w domu! Poznaj nowoczesny sposób pomiaru cukru we krwi Materiał sponsorowany
Regularne badania tętna pozwalają ochronić się przed chorobami układu krążenia
Regularne badania tętna pozwalają ochronić się przed chorobami układu krążenia Materiał sponsorowany
Olej z czarnuszki – płynne złoto z domowej apteczki
Olej z czarnuszki – płynne złoto z domowej apteczki
Sprzątanie krok po kroku, czyli od czego zacząć, a na czym skończyć
Sprzątanie krok po kroku, czyli od czego zacząć, a na czym skończyć Materiał sponsorowany
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?
Domowe sposoby na ból i zapalenie ucha. Jak leczyć u dziecka i u dorosłego?