Polub nas na Facebooku
Czytasz: Szkorbut – przyczyny choroby spowodowanej niedoborem witaminy 

Szkorbut – przyczyny choroby spowodowanej niedoborem witaminy 

Zainteresował Cię ten artykuł?
NAN

Fot: bit24 / fotolia.com

Szkorbut często nazywany jest gnilcem. Dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci. To wielonarządowa choroba, której przyczyną jest niedobór witaminy C – kwasu askorbinowego. Nieleczona może prowadzić do śmierci.

Witamina C odgrywa ważną rolę w organizmie człowieka. Jest niezbędna w procesie syntezy kolagenu, a jej niedobór lub brak powoduje m.in. kruchość ścian komórek. Występujące z tego powodu krwawienia są charakterystyczną cechą choroby określanej jako szkorbut.

Co to jest szkorbut i jakie są jego przyczyny?

Witamina C wymagana jest nie tylko w procesie syntezy białka, ale wzmacnia też odporność organizmu i bierze udział we wchłanianiu żelaza czy metabolizmie cholesterolu. W dzisiejszych czasach szkorbut jest bardzo rzadką chorobą, ale nie można powiedzieć, że w ogóle nie odnotowuje się jego przypadków. W przeszłości był przede wszystkim diagnozowany u marynarzy, którzy w trakcie długich rejsów nie mogli zapewnić organizmowi odpowiedniej diety. Szkorbut udało się wyeliminować dopiero, gdy odkryto, że można mu zapobiec, spożywając owoce, a zwłaszcza cytryny (również limonki) i pomarańcze. 

Zobacz film: Produkty wzbogacone o witaminę C. Źródło: Wiem, co jem.

Obecnie znane są również czynniki zwiększające ryzyko zachorowania:

  • zła dieta,
  • niedożywienie, zwłaszcza w przypadku starszych osób lub alkoholików, a także zaburzenia łaknienia na tle zaburzeń nerwowych,
  • głód,
  • stany chorobowe upośledzające proces wchłaniania witaminy C, czyli m.in. zespół złego wchłaniania, ostra dyspepsja (niestrawność), choroba Leśniowskiego-Crohna (rozległy stan zapalny układu pokarmowego),
  • choroby, w których leczeniu wymagane są dializy.

Szkorbut u dzieci

Szkorbut jest zawsze skutkiem złego odżywiania. Zwiększone ryzyko zachorowania u małych dzieci związane jest z zastąpienia mleka matki mlekiem krowim pasteryzowanym. Wraz z naturalnym pokarmem niemowlę otrzymuje potrzebną dla jego organizmu dawkę witaminy C. Co prawda dostępne na rynku preparaty mleczne mają specjalny dodatek tej substancji, ale w przypadku mleka pasteryzowanego ulega ona rozkładowi w trakcie obróbki termicznej. Jednocześnie należy zaznaczyć, że karmienie niemowląt mlekiem krowim jest bezwzględnie przeciwwskazane. W przypadku braku pokarmu naturalnego należy podawać specjalne mieszanki przeznaczone dla niemowląt. Szkorbut jest dolegliwością dzieci, których dieta oparta jest na produktach i posiłkach typu fast food, czyli napojach gazowanych, chipsach i słodyczach.

Gnilec – objawy u dorosłych i u dzieci

Szkorbut rozpoczyna się najczęściej od krwawienia dziąseł na skutek kruchości ścian komórek spowodowanej brakiem witaminy C w organizmie. Wraz z postępowaniem choroby krwawienie dotyka kolejnych narządów. W jamie ustnej można zaobserwować zmianę wyglądu języka i degradację dziąseł prowadzącą do wypadania zębów. W stanie średniozaawansowanym zaczynają się pojawiać bóle kostno-stawowe, ponieważ choroba osłabia układ kostny, a w stanie zaawansowanym dochodzi do częstych złamań. Rozwijający się szkorbut powoduje postępujący spadek odporności połączony z anemią, a często nawet z depresją. Krwawienia i powstałe na ich skutek trudno gojące się rany sprzyjają zakażeniom i stanom zapalnym, które przy obniżonej odporności lub jej braku tworzą podłoże do pojawienia się sepsy.

Objawy, które powinny wzbudzić niepokój i wymagają kontaktu z lekarzem, to:

  • ogólne osłabienie organizmu,
  • postępująca choroba dziąseł, czyli obrzęk, krwawienie i stan zapalny z ropną wydzieliną bez wyraźnej przyczyny zewnętrznej,
  • wypadanie zębów, które poprzedza ich nadmierne ruszanie się w osłabionych dziąsłach,
  • zaburzenia jelitowe,
  • bóle i sztywność stawów (odczuwane szczególnie w kończynach dolnych),
  • krwawe wybroczyny widoczne pod skórą,
  • trudno gojące się rany,
  • występowanie samoistnych krwawień bez widocznej przyczyny zewnętrznej,
  • niedokrwistość.

Wyniki badań laboratoryjnych potwierdzają szkorbut, jeżeli wykażą obniżony poziom witaminy C w surowicy wraz z niedokrwistością.

Szkorbut – leczenie i zapobieganie

Leczenie szkorbutu wymaga podania dodatkowych dawek witaminy C, a także zmiany nawyków żywieniowych i wdrożenia diety bogatej w kwas askorbinowy (zalecana dzienna dawka spożycia witaminy to 1 g). W zależności od dolegliwości stosuje się także leczenie objawowe. Dzieciom, u których zdiagnozowano szkorbut, również podaje się preparaty witaminowe z kwasem askorbinowym w dawce od 300 mg do 1 g dziennie. Należy pamiętać, że zbyt niski poziom witaminy C w organizmie łączy się z innymi niedoborami witaminowymi.

Profilaktyka bazuje na odpowiedniej diecie, do której należy włączyć produkty bogate w witaminę C, takie jak: owoce cytrusowe (zwłaszcza pomarańcze i cytryny, ale także kiwi czy papaja), owoce czarnej porzeczki i truskawki. Witaminę C zawiera też szereg warzyw, a zwłaszcza: pomidory, marchew, brokuły, ziemniaki, szpinak i papryka. Dieta zapobiegająca szkorbutowi nie oznacza eliminacji dań mięsnych, a wręcz zaleca się spożywanie większych ilości wątróbki, a miłośnikom owoców morza – ostryg.

Zobacz film: Jaka jest skuteczność witaminy C? Źródło: Wiem, co jem.

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
0
0
Komentarze (0)
Nie przegap
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Odchudzanie last minute. Jak pozbyć się zbędnych kilogramów tuż przed wakacjami?
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fast food to żywność, która szczególnie szkodzi zdrowiu. Sprawdź, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy jesz „śmieciowe jedzenie”
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Fobia społeczna – przyczyny, objawy, skutki i leczenie lęku społecznego
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Zespół FAS (alkoholowy zespół płodowy) – konsekwencje spożywania alkoholu w ciąży
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Asperger: objawy zaburzenia ze spectrum autyzmu, przyczyny, leczenie
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?
Co to jest melasa? Jakie ma właściwości i zastosowanie?