Polub nas na Facebooku
Czytasz: Szczypiorek – składniki odżywcze, właściwości, uprawa

Szczypiorek – składniki odżywcze, właściwości, uprawa

szczypiorek

Fot. alpaksoy / Getty Images

Szczypiorek to niezwykle popularne warzywo, wykorzystywane w kuchni do celów dekoracyjnych, a zarazem jako przyprawa. Jego wyrazisty smak może podnosić walory jajecznicy, kanapek, sałatek. Warto sięgać po szczypiorek jak najczęściej, bo stanowi źródło wielu substancji odżywczych.

Czosnek szczypiorek – bo tak brzmi pełna nazwa rośliny (Allium schoenoprasum) – należy do rodziny czosnkowatych, do której zaliczają się także czosnek i cebula. W stanie dzikim występuje na terenach Europy, Azji i Ameryki Północnej. Bylina o cienkich, rurkowatych liściach, rozbudowanej, cebulowatej bulwie i fioletowych lub różowych kwiatach uprawiana jest w wielu zakątkach świata. Ceniona jest zarówno ze względu na walory smakowe, jak i właściwości prozdrowotne.

Szczypiorek – wartości odżywcze

Pęczek szczypiorku waży zaledwie 20–30 g. Ta ilość jest w stanie zaspokoić w 1/4 dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminy A i C, a w 3/4 – na witaminę K. Ponadto dostarcza sporo witamin z grupy B, zwłaszcza B9, czyli kwasu foliowego.

Po szczypiorek warto sięgać ze względu na zawarte w nim minerały, w szczególności mangan, magnez, żelazo, siarkę, wapń, miedź i potas. Pęczek rurkowatych liści pokrywa zapotrzebowanie na te pierwiastki w 3–5%.

Szczypiorek zawiera niewielkie ilości węglowodanów (około 1 g/25 g, z czego połowa to błonnik) i tłuszczów (0,2 g/25 g, głównie kwasy tłuszczowe omega-6) oraz białka (0,9 g/25 g). Wśród cennych dla ludzkiego organizmu związków obecnych w szczypiorku znajdują się także olejki eteryczne i chlorofil.

Szczypiorek a witaminy

Jako doskonałe źródło witaminy K szczypiorek jest warzywem, którego spożywanie poprawia krzepliwość krwi. Ma także pozytywny wpływ na gospodarkę wapniową, w tym – odpowiednie uwapnienie kości. W związku tym jest cennym dodatkiem w profilaktyce osteoporozy.

Zawarte w szczypiorku witaminy A (konkretnie – beta-karoten, który w organizmie przekształcany jest w witaminę A) i C to silne antyoksydanty, czyli substancje, które neutralizują wolne rodniki. Dzięki takim właściwościom opóźniają procesy starzenia się organizmu, zmniejszają ryzyko chorób nowotworowych, sercowo-krążeniowych (m.in. miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca) i neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera). Obie witaminy wykazują właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze, dzięki czemu mogą wspomagać organizm w walce z infekcjami. Odpowiedzialne są także za prawidłowy stan włosów, skóry i paznokci. Witamina A zapobiega ponadto chorobom narządu wzroku. Z kolei kwas askorbinowy (witamina C) to związek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania systemu immunologicznego, czyli utrzymania odporności organizmu. Jako składnik niezbędny do syntezy kolagenu wzmacnia nie tylko skórę i jej przydatki, ale też naczynia krwionośne, dziąsła, mięśnie, ścięgna, stawy.

Swoje właściwości zdrowotne szczypiorek zawdzięcza także obecności witamin B. Odpowiadają one za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, wpływają na pracę serca i ciśnienie krwi, uczestniczą w procesach metabolicznych, tworzeniu przeciwciał, hemoglobiny, hormonów, enzymów. Kwas foliowy, którego warzywo jest świetnym źródłem, to substancja niezbędna do syntezy kwasów nukleinowych, z których powstaje DNA. Ma zatem wpływ na wzrost i funkcjonowanie wszystkich komórek organizmu. Z tego względu jest szczególnie cenna dla rozwijającego się płodu – po szczypiorek powinny sięgać kobiety w ciąży. Witamina B9 ma także działanie krwiotwórcze, a według niektórych badań – przeciwnowotworowe. Wraz z innymi witaminami B obniża we krwi poziom homocysteiny – aminokwasu, którego nadmiar zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych.

Inne właściwości szczypiorku

Szczypiorek zasługuje na uwagę ze względu na zawarte w nim związki siarki, którym zawdzięcza ostry, wyrazisty smak. Siarka ma właściwości bakteriobójcze i lekko przeczyszczające. Działa korzystnie na stan skór, włosów i paznokcie, pobudza apetyt, przyspiesza trawienie, zapobiega zaparciom. Podobnie ukierunkowane działanie wykazują obecne w szczypiorku olejki eteryczne. Poprawiają one przemianę materii oraz wspomagają wydzielanie śluzu przez błony dróg oddechowych.

Zielone warzywa, takie jak szczypiorek, warto spożywać jako źródło chlorofilu, który – jak wskazują współczesne badania nad tym barwnikiem – potrzebny jest nie tylko roślinom. Związek ten wspomaga dotlenienie organizmu i oczyszczanie go z substancji toksycznych. Wpływa pozytywnie na równowagę kwasowo-zasadową, reguluje procesy trawienne, wzmacnia odporność oraz – w przypadku matek karmiących piersią – stymuluje laktację.

Szczypiorek – kalorie, odchudzanie

Pęczek szczypiorku dostarcza zaledwie 8 kcal. Osoby dbające o linię lub walczące z nadwagą mogą zatem bez obaw umieszczać warzywo w jadłospisie. Istnieje kilka powodów, dla których warto spożywać szczypiorek na restrykcyjnej diecie. Zawarte w nim substancje:

  • uzupełniają redukcyjne menu o niezbędne witaminy,
  • poprawiają przemianę materii,
  • ułatwiają oczyszczanie organizmu z toksyn i zbędnych metabolitów,
  • podnoszą walory smakowe posiłków (można zrezygnować z soli).

Uprawa szczypiorku

Szczypiorek jest łatwo dostępny – można go kupić na każdym stoisku warzywnym. Warto jednak pokusić się o własną uprawę, by mieć pewność, że warzywo jest świeże, pochodzi z dobrego źródła. Wyhodowanie go w domowych warunkach jest bardzo proste. Szczypiorek zasadzić można nawet w doniczce na parapecie. Wyrasta z nasion lub z cebulek. Wymaga dobrze nawadnianej gleby i słońca lub półcienia. Jeśli listki podcina się kilka centymetrów nad ziemią, szybko odrastają. Smakiem szczypiorku uprawianego w domu (w temperaturze pokojowej) można się cieszyć przez cały rok.  

Zobaczcie jakie są zioła lecznicze:

Zobacz film: Medycyna staropolska - zioła lecznicze. Źródło: W dobrym stylu

Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
4
0
Polecamy
Karczochy – warzywo, które leczy
Karczochy – warzywo, które leczy Dzień Dobry TVN
Arbuz - owoc doskonały na upały
Arbuz - owoc doskonały na upały Dzień Dobry TVN
Roszponka – substancje odżywcze, właściwości, przepisy
Roszponka – substancje odżywcze, właściwości, przepisy TVN zdrowie
Brukselka – wartości odżywcze, właściwości, sposób przygotowania
Brukselka – wartości odżywcze, właściwości, sposób przygotowania TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Czy temperatura prania ma znaczenie?
Czy temperatura prania ma znaczenie? Materiał sponsorowany
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik
Jak ułatwić sobie sprzątanie? Zobacz nasz poradnik Materiał sponsorowany
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta?
Co gwarantuje Karta Praw Pacjenta? Materiał sponsorowany
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Neutrocyty – normy, nadmiar i niedobór komórek układu odpornościowego
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Co to jest stłuczenie? Jakie są jego objawy? Jak długo boli?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?
Wysoki puls: co oznacza i kiedy występuje?