Polub nas na Facebooku
Czytasz: Sterydy – rodzaje, wskazania do leczenia, skutki uboczne
menu
Polub nas na Facebooku

Sterydy – rodzaje, wskazania do leczenia, skutki uboczne

Mężczyzna, który wstrzykuje sobie sterydy

Fot: luckyraccoon / gettyimages.com

Sterydy pełnią bardzo ważną rolę w leczeniu różnych schorzeń zapalnych, alergicznych i autoimmunologicznych. Ich długotrwałe stosowanie ma jednak wiele skutków ubocznych. Niektóre z leków sterydowych są stosowane do przyspieszenia przyrostu masy mięśniowej i dopingu w sporcie wyczynowym.

Sterydy to grupa związków organicznych opartych na poczwórnym pierścieniu węglowym, tzw. steranie. Stąd pochodzą powszechnie używane nazwy – sterydy lub steroidy. Druga forma jest zgodna z obowiązującą nomenklaturą chemiczną.

Rodzaje sterydów

Ze względu na skomplikowaną budowę głównego, poczwórnego pierścienia steranowego i wielość istniejących związków pochodnych, steroidy są grupą substancji bardzo różnorodnych od strony chemicznej. Z punktu widzenia medycznego ważniejszy jest jednak podział funkcjonalny, opisujący rolę spełnianą przez hormony sterydowe w organizmie. Pod tym względem można je podzielić na:

Redakcja poleca:
OCZYwiście dieta. Co jeść, żeby mieć dobry wzrok?  Materiał sponsorowany
Dlaczego się topimy? Ratownik: zawodzą nas umiejętności i... psychika
10 zdrowotnych właściwości kardamonu. Na problemy trawienne i na potencję!
  • kortykosteroidy – wytwarzane przez korę nadnerczy,
  • sterydy anaboliczne – pozwalające na szybkie budowanie masy mięśniowej, zwiększenie wytrzymałości i siły.

Kortykosterydy

Kortykosterydy (glikokortykosteroidy, glikokortykoidy) to grupa bardzo ważnych dla życia hormonów wytwarzanych przez niektóre warstwy kory nadnerczy (gruczołów dokrewnych położonych w okolicy górnego bieguna każdej z nerek). Spełniają one w organizmie niezmiernie ważną rolę. Mają trzy podstawowe działania:

  • przeciwzapalne,
  • przeciwalergiczne,
  • immunosupresyjne, czyli zmniejszające natężenie reakcji odpornościowych organizmu.

Zobacz film: Jak bezpiecznie przyjmować leki? Źródło: Stylowy Magazyn.

Ludzkie ciało, poddane działaniu czynników zewnętrznych (bakterie, wirusy, antygeny, obce tkanki), reaguje bardzo intensywnie. Aby walka z obcym czynnikiem nie była zbyt obciążająca i by nie doszło do wyczerpania organizmu, kortykosteroidy zmniejszają intensywność reakcji i przywracają równowagę procesów życiowych. Uzyskanie podobnego stanu jest we współczesnej medycynie najczęstszą przyczyną podawania leków sterydowych.

Hormony te wpływają dodatkowo na wiele innych procesów metabolicznych, związanych z gospodarką wodno-elektrolitową, mineralną oraz z przemianami cukrów (węglowodanów), białek i lipidów.

Zastosowanie kortykosterydów

Kortykosterydy są powszechnie wykorzystywane w medycynie. Stosowane są w:

  • ostrych stanach alergicznych, ze wstrząsem anafilaktycznym włącznie,
  • innych postaciach wstrząsu (np. kardiogennym),
  • leczeniu zapalnych zmian skórnych, w tym również o podłożu alergicznym,
  • chorobach autoimmunologicznych (np. gorączka reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna, toczeń rumieniowaty trzewny),
  • specyficznych odmianach niedokrwistości i niektórych chorobach nowotworowych (do pobudzenia czynności krwiotwórczej szpiku).

Kortykosterydy odgrywają ważną rolę w transplantologii – stosowane są jako leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa odrzucenia przeszczepu.

Sterydy anaboliczne i ich niepożądane działania

Przez wiele lat zarówno w sporcie wyczynowym, jak i amatorskim dużą popularnością cieszyły się sterydy anaboliczne – pochodne testosteronu. Były wykorzystywane w celu zwiększenia przyrostu masy mięśni, a co za tym idzie ich siły i wytrzymałości. Korzystali z nich często kulturyści, zapaśnicy, ciężarowcy i inni sportowcy, od których oczekiwano wyjątkowo dużej siły.

Ze względu na to, że sterydy anaboliczne pozwalały na uzyskanie muskulatury niemożliwej do osiągnięcia normalnym treningiem, co naruszało zasadę uczciwego współzawodnictwa, zostały zakazane przez międzynarodowe organizacje sportowe. Leki te nadal są chętnie i w niekontrolowany sposób używane przez amatorów. Oprócz skutków pożądanych przez zażywające je osoby obserwuje się jednak wiele efektów ubocznych, takich jak:

  • zaburzenia osobowości (nienaturalny wzrost pobudliwości i agresji),
  • zaburzenia uwapnienia kości, powodujące ich osłabienie (głównie u mężczyzn),
  • zmniejszenie popędu płciowego u mężczyzn i zwiększenie u kobiet.

Większość z tych efektów wynika z dodatkowego działania hormonów anabolicznych, zbliżonego do estrogenów (żeńskich hormonów płciowych).

Sterydy – działania uboczne

Budowa sterydów sprawia, że oprócz działań pożądanych mają też wiele działań ubocznych. Są one specyficzne dla całej tej grupy leków, która pozwala jednak do określonego wskazania i stanu klinicznego chorego dobrać odpowiedni preparat, łączący możliwie największą skuteczność z minimalnym natężeniem objawów ubocznych. Mimo tego zalecenia dotyczące kortykosteroidoterapii są jasne – preparatów nie należy stosować przez długi czas. Najczęściej obserwowane działanie niepożądane to przede wszystkim maskowanie objawów zakażeń, co może utrudniać ich wykrycie i opóźniać wdrożenie leczenia. Z innych powikłań należy wymienić m.in.:

  • cukrzycę posterydową,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej (w tym otyłość posterydowa o typie tzw. księżyca w pełni),
  • zaburzenia wodno-elektrolitowe,
  • owrzodzenia żołądka i dwunastnicy.

Dodatkowym niekorzystnym działaniem jest rozwój zmian neurologicznych i charakterologicznych o typie depresji lub agresji, drażliwości, połączone z bezsennością lub upośledzeniem procesów poznawczych. Sterydy są wspaniałą bronią w walce z różnymi ciężkimi chorobami, ale ich stosowanie musi być uzasadnione, precyzyjne i dobrze kontrolowane.

Zobacz film: Czy przyjmowanie hormonu wzrostu jest bezpieczne? Źródło: Dzień Dobry TVN.




Czy artykuł okazał się pomocny?
Tak Nie
22
3
Polecamy
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu.
Jak doping wpływa na zdrowie kobiety?
Bezpłodność, trądzik, zmiana głosu. Jak doping wpływa na zdrowie kobiety? Dzień Dobry TVN
Depresja endogenna jako wynik nieprawidłowej funkcji układu nerwowego.
Sprawdź, jak rozpoznać i skutecznie leczyć tę chorobę
Depresja endogenna jako wynik nieprawidłowej funkcji układu nerwowego. Sprawdź, jak rozpoznać i skutecznie leczyć tę chorobę Dzień Dobry TVN
Kortykosteroidy (Glikokortykosteroidy) - skutki uboczne ich stosowania, mechanizm działania
Kortykosteroidy (Glikokortykosteroidy) - skutki uboczne ich stosowania, mechanizm działania TVN zdrowie
Prohormony:
czym są, jakie dają efekty i skutki uboczne?
Prohormony: czym są, jakie dają efekty i skutki uboczne? TVN zdrowie
Komentarze (0)
Nie przegap
Choroba Hashimoto - skąd się bierze? Przyczyny, objawy, najlepsza dieta i leczenie
Choroba Hashimoto - skąd się bierze? Przyczyny, objawy, najlepsza dieta i leczenie
Ekspert: Samo ukłucie kleszcza to za mało, aby zrobić badania. Konieczne są jeszcze objawy
Ekspert: Samo ukłucie kleszcza to za mało, aby zrobić badania. Konieczne są jeszcze objawy
Obsesja na punkcie zdrowego jedzenia - sprawdź, czy ortoreksja zaczyna być twoim problemem
Obsesja na punkcie zdrowego jedzenia - sprawdź, czy ortoreksja zaczyna być twoim problemem
Domowe przetwory. Jak zatrzymać w nich więcej witamin?
Domowe przetwory. Jak zatrzymać w nich więcej witamin?
Fala upałów w Polsce. Wysoka temperatura jest niebezpieczna dla zdrowia. Jak uniknąć odwodnienia, co robić w razie zasłabnięcia?
Fala upałów w Polsce. Wysoka temperatura jest niebezpieczna dla zdrowia. Jak uniknąć odwodnienia, co robić w razie zasłabnięcia?
Miażdżyca może wywołać objawy psychiczne już po 50. roku życia. Do czego może doprowadzić, kiedy rozwija się w mózgu?
Miażdżyca może wywołać objawy psychiczne już po 50. roku życia. Do czego może doprowadzić, kiedy rozwija się w mózgu?